Sókn, vörn eða samræða — á 21. öldinni

Hjalti Hugason, 19. November 2010 14:59

Hjalti Hugason 7132 og Arnfríður Guðmundsdóttir 8023

Sókn, vörn eða samræða — á 21. öldinni

Það eru til ýmis konar kirkjur, til dæmis ríkiskirkjur, þjóðkirkjur og fríkirkjur. Þá er einkum litið til stjórnskipunar. Það eru líka til meirihlutakirkjur og minnihlutakirkjur. Þá er litið til hlutfallslegrar stærðar þeirra. Svo er mögulegt að „flokka“ kirkjur út frá starfsháttum. Þá má tala um „sóknarkirkjur“, „varnarkirkjur“ og „samræðukirkjur“.

„Sóknar-“ og  „varnarkirkjurnar“ skynja sig ekki sem hluta af samfélaginu. Þær líta svo á að að þær eigi við andstæðinga að etja og spila ýmist sóknar- eða varnarleik.

„Sóknarkirkjurnar“ sækja fram með sístæðan boðskap sinn, fagnaðarerindið um Krist, oft í yddaðri eða skerptri mynd. „Varnarkirkjurnar“ hopa aftur á móti undan gagnrýni eða aukinni samkeppni, finna sig ofsóttar eða á sig hallað. Kirkjusagan vitnar um sókn og vörn í 2000 ár. 

Sókn og vörn kunna að styrkja sjálfsmynd og sjálfsvitund kirkna þó með mismunandi móti sé. Leikfléttan segir nefnilega meira um kirkjurnar sjálfar og túlkun þeirra á stöðu sinni en raunverulegt umhverfi þeirra. Kristin kirkja hefur á liðnum öldum oft liðið vegna ofsókna en eigi að síður spilað sterkan sóknarleik. Hin líðandi kirkja er raunar ávallt sigrandi kirkja. Það er vegna þess að hún líður ekki ein. Hún líður með stofnanda sínum. Svo hafa líka stórar og sterkar kirkjur hrokkið í vörn af litlu tilefni. Það endar oftast illa. Meirihlutakirkjur eiga erfitt með að bregða sér í hlutverk píslarvotts.

Öldin okkar, 21. öldin verður öld fjölhyggjunnar. Nú verðum við að læra að lifa saman í sátt og samlyndi hvaðan sem við komum, hvert sem við stefnum, hvað sem okkur finnst eða hverju við trúum. Á því veltur velferð okkar og barna okkar í framtíðinni. Ella mun fjölhyggjan steypa okkur í glötun. Þessvegna er mikil þörf fyrir „samræðukirkjur“.

„Samræðukirkjur“ líta ekki svo á að þær séu á keppnisvelli heldur á torginu í þorpinu miðju — heimsþorpinu. Áður fyrr komu „öldungarnir“ eða hinir frjálsu karlar saman á torginu, réðu þar ráðum sínum og ráðskuðust með aðra. Nú verður torgið að vera vettvangur allra, kvenna og karla, ungra og gamalla, hinseigin og svona. Þar talar hver fyrir sig. “Samræðukirkjurnar“ setjast í hringinn til þess að taka þátt í samræðum.

Í þessu felst ekki undansláttur eða aðlögun að tíðaranda. Á torgi tekur enginn eftir rödd þess sem ekki finnst neitt, hefur enga skoðun eða trúir engu. Á torgi verður hver og einn að hafa skýran málstað og standa með honum. Á torgi þarf að hlusta, hugsa og tala frá hjartanu. Þetta reyna „samræðukirkjurnar“ að gera en vænta þess um leið að aðrir geri slíkt hið sama.

Jafnréttið og stjórnarskráin

Hjalti Hugason, 19. November 2010 13:18

Arnfríður Guðmundsdóttir 8023 og Hjalti Hugason 7132

Jafnréttið og stjórnarskráin

Það er margt sem við tökum sem sjálfgefnu i samfélagi okkar. Þó að við tökum það sem sjálfgefnu í dag að konur hafi kosningarétt til Alþingis, hafa þær aðeins notið hans í tæpa öld. Við lítum einnig á það sem sjálfsagðan hlut að allir hafi aðgang að menntun, heilbrigðisþjónustu og almannatryggingum og svo mætti lengi telja. Það gleymist stundum að það eru ekki nema rétt 100 ár síðan lög um rétt kvenna til embættisnáms, námsstyrks og embætta voru samþykkt á Alþingi. Þangað til gátu konur t.d. lært til læknis eða prests en höfðu samt ekki rétt til að gegna þessum opinberu embættum.

Fyrstu lögin um jafnrétti kvenna og karla voru samþykkt á Alþingi árið 1976. Síðan þá hefur margt breyst í íslensku samfélagi og jafnréttislögin hafa verið endurskoðuð með reglulegu millibili, nú síðast árið 2008. Nú þykir flestum sjálfsagt að konur gegni sömu embættum og karlar og konur eru meirihluti þeirra sem stunda háskólanám hér á landi. En þrátt fyrir að ýmislegt sé í höfn þá er vissulega ennþá margt eftir. Ennþá er talsvert langt í land þar til konur njóta jafnra launa og karlar og kynbundið ofbeldi er enn þann dag í dag stórt vandamál í íslensku samfélagi. Tvö stór mál sem íslenskar konur settu á oddinn á kvennafrídaginn í október s.l.

Víða út í heimi er litið svo á að Ísland sé fyrirmynd allra annarra landa þegar kemur að  jafnrétti kynjanna. Vissulega er það að mörgu leyti rétt, en það segir kannski meira um stöðu kvenna almennt úti í hinum stóra heimi, en ástandið hér. Við megum nefnilega ekki sætta okkur við neitt annað en algjört jafnrétti og að því hljótum við að stefna.

Fyrirmyndir skipta miklu máli þegar við hugum að því hvernig við getum náð markmiði okkar um algjört jafnrétti kynjanna. Þannig hafa konur eins og Vigdís Finnbogadóttir haft gífurleg áhrif og einfaldlega breytt hugmyndum fólks um hæfni kvenna til þess að gegna dæmigerðum „karlastörfum“. En það þarf meira til en góðar fyrirmyndir. Við þurfum sanngjarnan lagaramma, sem stendur vörð um velferð kvenna jafnt sem karla. Og við þurfum að tryggja grundvallarjafnrétti kynjanna í íslenskri stjórnarskrá.

Á síðustu árum hefur mikið verið rætt um útvíkkað jafnréttishugtak, sem vísar ekki bara til jafnréttis kvenna og karla. Oft hefur sú umræða orðið til þess að kynjajafnréttið fellur í skuggann. Það er óásættanlegt. Jafnréttisumræðan í stærra samhengi má aldrei verða á kostnað umræðunnar um jafnrétti kvenna og karla. Kynjajafnréttið varðar jú alla hópa, líka fatlaða, samkynhneigða, innflytjendur og svo framvegis. Fyrst og síðast skal það áréttað að jafnrétti kynjanna er ekkert náttúrulögmál. Það er heldur ekkert sem gerist bara með tímanum. Konur hafa hingað til þurft að sækja öll sín réttindi og oft hefur það krafist mikillar baráttu. Það er kominn tími til að breyta því. Jafnréttismál eru sameiginleg hagsmunamál beggja kynja, því það hlýtur að vera hagur okkar allra að dætur okkar og synir eigi sömu möguleika sem þátttakendur í íslensku samfélagi framtíðarinnar.