﻿{"id":32,"date":"2010-11-19T13:21:48","date_gmt":"2010-11-19T13:21:48","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/agudm\/?p=32"},"modified":"2014-08-04T12:50:13","modified_gmt":"2014-08-04T12:50:13","slug":"jafnretti%c3%b0-og-stjornarskrain","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/agudm\/2010\/11\/19\/jafnretti%c3%b0-og-stjornarskrain\/","title":{"rendered":"Jafnr\u00e9tti\u00f0 og stj\u00f3rnarskr\u00e1in"},"content":{"rendered":"<p><em>eftir Arnfr\u00ed\u00f0i Gu\u00f0mundsd\u00f3ttur og Hjalta Hugason<\/em><\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er margt sem vi\u00f0 t\u00f6kum sem sj\u00e1lfgefnu i samf\u00e9lagi okkar. \u00de\u00f3 a\u00f0 vi\u00f0 t\u00f6kum \u00fea\u00f0 sem sj\u00e1lfgefnu \u00ed dag a\u00f0 konur hafi kosningar\u00e9tt til Al\u00feingis, hafa \u00fe\u00e6r a\u00f0eins noti\u00f0 hans \u00ed t\u00e6pa \u00f6ld. Vi\u00f0 l\u00edtum einnig \u00e1 \u00fea\u00f0 sem sj\u00e1lfsag\u00f0an hlut a\u00f0 allir hafi a\u00f0gang a\u00f0 menntun, heilbrig\u00f0is\u00fej\u00f3nustu og almannatryggingum og svo m\u00e6tti lengi telja. \u00dea\u00f0 gleymist stundum a\u00f0 \u00fea\u00f0 eru ekki nema r\u00e9tt 100 \u00e1r s\u00ed\u00f0an l\u00f6g um r\u00e9tt kvenna til emb\u00e6ttisn\u00e1ms, n\u00e1msstyrks og emb\u00e6tta voru sam\u00feykkt \u00e1 Al\u00feingi. \u00deanga\u00f0 til g\u00e1tu konur t.d. l\u00e6rt til l\u00e6knis e\u00f0a prests en h\u00f6f\u00f0u samt ekki r\u00e9tt til a\u00f0 gegna \u00feessum opinberu emb\u00e6ttum. <!--more--><\/p>\n<p>Fyrstu l\u00f6gin um jafnr\u00e9tti kvenna og karla voru sam\u00feykkt \u00e1 Al\u00feingi \u00e1ri\u00f0 1976. S\u00ed\u00f0an \u00fe\u00e1 hefur margt breyst \u00ed \u00edslensku samf\u00e9lagi og jafnr\u00e9ttisl\u00f6gin hafa veri\u00f0 endursko\u00f0u\u00f0 me\u00f0 reglulegu millibili, n\u00fa s\u00ed\u00f0ast \u00e1ri\u00f0 2008. N\u00fa \u00feykir flestum sj\u00e1lfsagt a\u00f0 konur gegni s\u00f6mu emb\u00e6ttum og karlar og konur eru meirihluti \u00feeirra sem stunda h\u00e1sk\u00f3lan\u00e1m h\u00e9r \u00e1 landi. En \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 \u00fdmislegt s\u00e9 \u00ed h\u00f6fn \u00fe\u00e1 er vissulega enn\u00fe\u00e1 margt eftir. Enn\u00fe\u00e1 er talsvert langt \u00ed land \u00fear til konur nj\u00f3ta jafnra launa og karlar og kynbundi\u00f0 ofbeldi er enn \u00feann dag \u00ed dag st\u00f3rt vandam\u00e1l \u00ed \u00edslensku samf\u00e9lagi. Tv\u00f6 st\u00f3r m\u00e1l sem \u00edslenskar konur settu \u00e1 oddinn \u00e1 kvennafr\u00eddaginn \u00ed okt\u00f3ber s.l. <\/p>\n<p>V\u00ed\u00f0a \u00fat \u00ed heimi er liti\u00f0 svo \u00e1 a\u00f0 \u00cdsland s\u00e9 fyrirmynd allra annarra landa \u00feegar kemur a\u00f0  jafnr\u00e9tti kynjanna. Vissulega er \u00fea\u00f0 a\u00f0 m\u00f6rgu leyti r\u00e9tt, en \u00fea\u00f0 segir kannski meira um st\u00f6\u00f0u kvenna almennt \u00fati \u00ed hinum st\u00f3ra heimi, en \u00e1standi\u00f0 h\u00e9r. Vi\u00f0 megum nefnilega ekki s\u00e6tta okkur vi\u00f0 neitt anna\u00f0 en algj\u00f6rt jafnr\u00e9tti og a\u00f0 \u00fev\u00ed hlj\u00f3tum vi\u00f0 a\u00f0 stefna. <\/p>\n<p>Fyrirmyndir skipta miklu m\u00e1li \u00feegar vi\u00f0 hugum a\u00f0 \u00fev\u00ed hvernig vi\u00f0 getum n\u00e1\u00f0 markmi\u00f0i okkar um algj\u00f6rt jafnr\u00e9tti kynjanna. \u00deannig hafa konur eins og Vigd\u00eds Finnbogad\u00f3ttir haft g\u00edfurleg \u00e1hrif og einfaldlega breytt hugmyndum f\u00f3lks um h\u00e6fni kvenna til \u00feess a\u00f0 gegna d\u00e6miger\u00f0um \u201ekarlast\u00f6rfum\u201c. En \u00fea\u00f0 \u00fearf meira til en g\u00f3\u00f0ar fyrirmyndir. Vi\u00f0 \u00feurfum sanngjarnan lagaramma, sem stendur v\u00f6r\u00f0 um velfer\u00f0 kvenna jafnt sem karla. Og vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 tryggja grundvallarjafnr\u00e9tti kynjanna \u00ed \u00edslenskri stj\u00f3rnarskr\u00e1. <\/p>\n<p>\u00c1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum hefur miki\u00f0 veri\u00f0 r\u00e6tt um \u00fatv\u00edkka\u00f0 jafnr\u00e9ttishugtak, sem v\u00edsar ekki bara til jafnr\u00e9ttis kvenna og karla. Oft hefur s\u00fa umr\u00e6\u00f0a or\u00f0i\u00f0 til \u00feess a\u00f0 kynjajafnr\u00e9tti\u00f0 fellur \u00ed skuggann. \u00dea\u00f0 er \u00f3\u00e1s\u00e6ttanlegt. Jafnr\u00e9ttisumr\u00e6\u00f0an \u00ed st\u00e6rra samhengi m\u00e1 aldrei ver\u00f0a \u00e1 kostna\u00f0 umr\u00e6\u00f0unnar um jafnr\u00e9tti kvenna og karla. Kynjajafnr\u00e9tti\u00f0 var\u00f0ar j\u00fa alla h\u00f3pa, l\u00edka fatla\u00f0a, samkynhneig\u00f0a, innflytjendur og svo framvegis. Fyrst og s\u00ed\u00f0ast skal \u00fea\u00f0 \u00e1r\u00e9tta\u00f0 a\u00f0 jafnr\u00e9tti kynjanna er ekkert n\u00e1tt\u00farul\u00f6gm\u00e1l. \u00dea\u00f0 er heldur ekkert sem gerist bara me\u00f0 t\u00edmanum. Konur hafa hinga\u00f0 til \u00feurft a\u00f0 s\u00e6kja \u00f6ll s\u00edn r\u00e9ttindi og oft hefur \u00fea\u00f0 krafist mikillar bar\u00e1ttu. \u00dea\u00f0 er kominn t\u00edmi til a\u00f0 breyta \u00fev\u00ed. Jafnr\u00e9ttism\u00e1l eru sameiginleg hagsmunam\u00e1l beggja kynja, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 hl\u00fdtur a\u00f0 vera hagur okkar allra a\u00f0 d\u00e6tur okkar og synir eigi s\u00f6mu m\u00f6guleika sem \u00fe\u00e1tttakendur \u00ed \u00edslensku samf\u00e9lagi framt\u00ed\u00f0arinnar. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>eftir Arnfr\u00ed\u00f0i Gu\u00f0mundsd\u00f3ttur og Hjalta Hugason \u00dea\u00f0 er margt sem vi\u00f0 t\u00f6kum sem sj\u00e1lfgefnu i samf\u00e9lagi okkar. \u00de\u00f3 a\u00f0 vi\u00f0 t\u00f6kum \u00fea\u00f0 sem sj\u00e1lfgefnu \u00ed dag a\u00f0 konur hafi kosningar\u00e9tt til Al\u00feingis, hafa \u00fe\u00e6r a\u00f0eins noti\u00f0 hans \u00ed t\u00e6pa \u00f6ld. Vi\u00f0 l\u00edtum einnig \u00e1 \u00fea\u00f0 sem sj\u00e1lfsag\u00f0an hlut a\u00f0 allir hafi a\u00f0gang a\u00f0 menntun, heilbrig\u00f0is\u00fej\u00f3nustu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":427,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[123544],"tags":[],"class_list":["post-32","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kosning-til-stjornlagathings"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/agudm\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/agudm\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/agudm\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/agudm\/wp-json\/wp\/v2\/users\/427"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/agudm\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/agudm\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":90,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/agudm\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32\/revisions\/90"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/agudm\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/agudm\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/agudm\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}