{"id":1416,"date":"2025-06-23T13:22:34","date_gmt":"2025-06-23T13:22:34","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/apalsson\/?p=1416"},"modified":"2025-06-23T13:33:08","modified_gmt":"2025-06-23T13:33:08","slug":"icelandic-visindin-verid-full-karllaeg","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/apalsson\/IS\/2025\/06\/23\/icelandic-visindin-verid-full-karllaeg\/","title":{"rendered":"V\u00edsindin veri\u00f0 full karll\u00e6g"},"content":{"rendered":"<p>Vi\u00f0tal vegna N\u00f3belsver\u00f0launa Jennifer A. Doudna og Emmanuelle Charpentier 2020, birtist \u00ed Fr\u00e9ttabla\u00f0inu.<\/p>\n<p>Arnar P\u00e1lsson er pr\u00f3fessor \u00ed l\u00edfuppl\u00fdsingafr\u00e6\u00f0i vi\u00f0 L\u00edf- og umhverfisv\u00edsindadeild H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands. Hann segir mikilv\u00e6gt fyrir v\u00edsindasamf\u00e9lagi\u00f0 a\u00f0 svo \u00f6flugar konur hlj\u00f3ti vi\u00f0urkenningu. \u201eA\u00f0fer\u00f0in sem Charpentier og Doudna \u00fer\u00f3u\u00f0u hefur n\u00fa \u00feegar umbylt ranns\u00f3knum \u00ed l\u00edffr\u00e6\u00f0i og skyldum greinum. N\u00fa er h\u00e6gt a\u00f0 breyta erf\u00f0asamsetningu frumna og l\u00edfvera \u00e1 mun n\u00e1kv\u00e6mari og skilvirkari h\u00e1tt en \u00e1\u00f0ur. Eldri a\u00f0fer\u00f0ir til a\u00f0 breyta erf\u00f0asam setningu voru \u00f3n\u00e1kv\u00e6mar og seinvirkar, og \u00feurftu a\u00f0 vera \u00fatf\u00e6r\u00f0ar fyrir hverja l\u00edfveru s\u00e9rstaklega me\u00f0 miklum tilkostna\u00f0i. A\u00f0fer\u00f0 Charpentier og Doudna er mun sveigjanlegri og h\u00e6gt a\u00f0 n\u00fdta \u00e1 margar \u00f3l\u00edkar l\u00edfverur og frumul\u00ednur. M\u00f6guleikarnir eru \u00ed raun \u00f3endanlegir, sem e\u00f0lilega vekur upp spurningar um hva\u00f0a m\u00f6guleika vi\u00f0 eigum a\u00f0 n\u00fdta og hverjum a\u00f0 hafna. Vi\u00f0, mannkyni\u00f0 allt, \u00feurfum a\u00f0 g\u00e6ta a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 nota a\u00f0fer\u00f0ina af skynsemi og vark\u00e1rni. \u00cd ranns\u00f3knunum s\u00ednum f\u00f3ru \u00fe\u00e6r fr\u00e1 einf\u00f6ldum grunnranns\u00f3knum, \u00e1 RNA-strengjum \u00ed \u00f6rverum, yfir \u00ed \u00fer\u00f3un n\u00fdrrar a\u00f0fer\u00f0ar og verkf\u00e6ris sem n\u00fdtist mj\u00f6g v\u00ed\u00f0a. \u00deetta er d\u00e6mi um \u00f3fyrirsj\u00e1 anleikav\u00edsinda, og r\u00f6ksemd fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 sty\u00f0ja grunnranns\u00f3knir, hversu f\u00e1r\u00e1nlegar sem \u00fe\u00e6r virka fyrir \u00feeim sem hugsa eing\u00f6ngu um gr\u00f3\u00f0a, seldar einingar e\u00f0a a\u00f0 stemma af b\u00f3khald. \u00dea\u00f0 er \u00e1kaflega mikilv\u00e6gt fyrir v\u00edsindasamf\u00e9lagi\u00f0 a\u00f0 svona \u00f6flugar konur hlj\u00f3ti vi\u00f0urkenningu. V\u00edsindin hafa veri\u00f0 full karll\u00e6g og \u00edhaldss\u00f6m, og vi\u00f0 f\u00f6gnum \u00fev\u00ed a\u00f0 Charpentier og Doudna skuli hafa fengi\u00f0 ver\u00f0launin. \u00deau eru hvatning \u00f6llum sem eru a\u00f0 stunda grunnranns\u00f3knir \u00e1 kynjum og s\u00e9rkennum l\u00edfr\u00edkisins og l\u00edka konum og k\u00f6rlum sem vonast til a\u00f0 kynjamismunun ver\u00f0i \u00fath\u00fdst \u00far v\u00edsindum og a\u00f0 allir, \u00f3h\u00e1\u00f0 kyni, uppruna og a\u00f0st\u00f6\u00f0u, f\u00e1i vi\u00f0urkenningu fyrir uppg\u00f6tvanir og g\u00f3\u00f0 verk.\u201c<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/7293854#page\/n59\/mode\/2up\">Fr\u00e9ttabla\u00f0i\u00f0 - 218. t\u00f6lubla\u00f0 (10.10.2020) - T\u00edmarit.is<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vi\u00f0tal vegna N\u00f3belsver\u00f0launa Jennifer A. Doudna og Emmanuelle Charpentier 2020, birtist \u00ed Fr\u00e9ttabla\u00f0inu. Arnar P\u00e1lsson er pr\u00f3fessor \u00ed l\u00edfuppl\u00fdsingafr\u00e6\u00f0i vi\u00f0 L\u00edf- og umhverfisv\u00edsindadeild H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands. Hann segir mikilv\u00e6gt fyrir v\u00edsindasamf\u00e9lagi\u00f0 a\u00f0 svo \u00f6flugar konur hlj\u00f3ti vi\u00f0urkenningu. \u201eA\u00f0fer\u00f0in sem Charpentier og &hellip; <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/apalsson\/IS\/2025\/06\/23\/icelandic-visindin-verid-full-karllaeg\/\">Halda \u00e1fram a\u00f0 lesa <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":132,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13968,13971],"tags":[],"class_list":["post-1416","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-articles-about-science","category-general-biology"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/apalsson\/IS\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1416","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/apalsson\/IS\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/apalsson\/IS\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/apalsson\/IS\/wp-json\/wp\/v2\/users\/132"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/apalsson\/IS\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1416"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/apalsson\/IS\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1416\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1417,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/apalsson\/IS\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1416\/revisions\/1417"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/apalsson\/IS\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1416"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/apalsson\/IS\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1416"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/apalsson\/IS\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1416"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}