Posts tagged: staða kennara

ég hugsa mikið um

Edda Kjartansdóttir, March 28, 2010

þessa bók núna og hér er smá hugleiðing efti lestur tæplega tveggja kafla

Teachers as reachers Qualitaive Inquiry as a Path to Empowerment

Kincheloe (2006) telur að hugmyndfræði sem á rætur að rekja til pósitívismans frá 19. öld lúri oft að baki því sem stefnumótunaraðilar og stjórnendur leggja til varðandi breytingar á námi og kennslu. Pósitívisiminn byggir á því í sem stystu máli að vísindamenn töldu að hægt væri að teikna upp hina sönnu mynd af heiminum. Þó við teljum líklega flest núorðið að veröldin sé síbreytileg og hin sanna mynd sé ekki til eru fæst okkar meðvituð um það að gamlar „úreltar“ hugmyndir hafa stundum áhrif á það hvernig við hugsum.

Kennarar þekkja sjaldan til þeirra afla eða hugmynda sem að baki geta legið og þegar þeim er bara ætlað að hlýða og gera eins og þeim er sagt fer mörgum þeirra að líða illa en þeir geta yfirleitt ekki skilgreint hvers vegna og eiga þvi erfitt með að eiga samræðu sín á milli, eða við aðra, um hvers vegna tiltekið mál vekur þeim þessi viðbrögð. Faglegt svigrúm þeirra minnkar og þar með dvín fagmennska þeirra, enda er ekki gert ráð fyrir að mikilvægt sé fyrir þá að styrkja hana. Faglegt vald kennara er dregið í efa og jafnvel alveg tekið af þeim. Sérfræðingar sem telja sig vera með alla huti á hreinu afhenda fólki tilbúna pakka með nákvæmum leiðbeiningum um orð og athafnir sem fylgja skal (Kincheloe, 2006).

Mjög nákvæmar kennsluleiðbeiningar sem jafnvel ganga svo langt að leggja kennurum orð í munn eru byggðar á þeirri hugmyndfræði að nám sé ekkert annað en ítroðsla. Nemendur eru viðtakendur og kennarinn á að fylla þá af visku, eða öllu heldur staðreyndum. Í þessu finnast einnig leifar af pósitívismanum sem taldi að eitthvað væri til sem væri absalút þekking, næstum því Þekkingin með stóru Þ-i sem allir gætu sannmælst um að væri rétt og sönn. Þessi hugmyndfræði ýtir undir mismunun nemenda því sú þekking sem yfirleitt er ákveðin sem sú mikilvægasta sprettur langoftast úr menningu meirihlutans og því verða minnihlutahópar mjög fljótt undir (Kincheloe, 2006).

Nákvæm viðmið um vinnubrögð sem fara skal eftir og staðlar eru af sama meiði. Ofurnámkvæm markmið í námsgreinum þar sem gert er ráð fyrir að allir nemendur nái árangri ef þeim er kennt á réttan hátt með þrautprófuðum aðferðum gera lítið úr hugmyndum sem gera ráð fyrir að kennarar þurfi að nálgast hvern nemanda á hans forsendum og tengjast honum til að kveikja áhuga hans á að afla sér þekkingar sem honum finnst skipta máli og nýtist honum vel. Tilætlan um vinnubrögð af þessu tagi draga úr fagmennsku kennara og hætt er við að skapandi og frjóir kennarar hverfi frá starfi (Kincheloe, 2006).

Kinchelohe gengur meira að segja svo langt að segja að þeir sem hafi þessar hugmyndir gagnvart kennurum, að það þurfi að mata þá með orðum og athöfnum og treysti þeim ekki faglegs svigrúms geti eins vel ráðið ómenntað ungt fólk til kennslu. Það sé ódýrara og að auki muni þau væntanlega ekki spyrja neinna spurninga enda líta þau ekki á sig sem fagmenn heldur einungis framkvæmdaraðila á leiðbeiningum annarra og því ekki þvælast fyrir í því ferli sem á að vinna samkvæmt.

Að mati Kinchelohe er eina leiðin fyrir kennara til að ná völdum á ný að stunda markvissar rannsóknir á eigin störfum með það að markmiði m.a. að skilja þá krafta sem þeir eiga við að etja. Hann telur mikilvægt að kennarar spyrji gagnrýnna spurninga og kafi undir yfirborðið, þ.e. geri tilraun til að skilja það sem er í gangi á hverjum tíma, í stað þess að taka bara við því sem að þeim er rétt af öðrum sérfræðingum. Með þeim hætti verði þeir meðvitaðri um störf sín og síður viljalaus verkfæri misvitra sérfræðinga sem hafa ekki endilega alltaf rétt fyrir sér né þeirra afla sem eiga rætur að rekja til gamaldags hugmyndafræði 19. aldar.

Þessar hugmyndir Kinchelohe tala mjög sterkt til mín. Ég tengi þær strax við þá óskilgreindu tilfinningu sem ég hef haft lengi um að einhverjir séu að draga vígtennurnar úr kennurum eins og ég orða það. Ég hef skrifað eitthvað þessu líkt oftar en einu sinni og oftar en tvisvar bæði í skólaverkefnum og í dagbókum mínum.

Ég hef ekki náð að skilgreina þessar tilfinningar mínar eða öllu heldur tengja þær við neitt sem hönd á festir eða setja orð á það. En engu að síður eru þær raunverulegar fyrir mér og þær hafa valdið mér áhyggjum.

Ég geri mér grein fyrir að Kinchelohe er að skrifa inn í eilítið annan veruleika en við búum við á Íslandi, hann er að glíma við það sem tröllriðið hefur bandarísku skólakerfi undanfarin ár, sem eru svokallaðir „standardar“ sem allir eiga að ná og jafnvel er gengið svo langt þar að skólar sem ekki ná tilskildum árangri fá minni fjármuni en aðrir. Þessir standarar eru nokkurskonar viðmið sem allir eiga að læra og þar með þurfa kennarar að kenna til að svo megi verða. Kinchelohe gagnrýnir þetta kerfi mjög harkalega og færir að mínu mati trúverðug rök fyrir máli sínu. Það er vert að hugleiða þetta hér á landi líka því angi af þessum hugsunarhætti þekkist hér líka. Ég hef t.d. reynslu af því að sitja með reyndum kennurum sem eiga að kenna námsefni þar sem þeim eru lögð orð í munn. Þeim er uppálagt að kennslustundirnar eigi að kenna í ákveðinni röð, taka ákveðinn tíma og vissar setningar eiga þeir að endurtaka á vissum stöðum. Þetta getur skapað vandræði vegna þess að nemendahópar eru ólíkir, hafa mismikið úthald og/eða áhuga á viðfangsefninu og hlýðnum kennurum er gert erfitt fyrir að grípa til viðeigandi ráðstafana í kennslustundinni því fylgja skal þessu margreynda efni skilyrðislaust eins og það er uppsett. Þannig verður kennarinn áhrifalaus og virðist ekki valda starfi sínu og þá er hætta á því að nemendur missi trúna á honum . Í samtali sagði kennari mér að honum finnist erfitt að þurfa að segja orð annarra og samsinnnti því að nemendur sjái í gegnum það þegar það sem sagt er er forskrifuð rulla.

Ég hef líka kynnt mér agakerfi sem notuð eru í sumum skólum í Reykjavík og þau eru angi af sama meiði, hugmyndin um að afhenda kennurum úthugsað kerfi með leiðbeiningum um hvernig hrósa skal nemendum og útpældum samræmdum viðbrögðum við hegðunarbrotum eru til þess fallinn að draga úr fagmennsku kennara, þeim er ekki treyst til að hafa til að bera hæfni til að vega og meta aðstæður hverju sinni eða setja sínum nemendum mörk og viðmið um góða hegðun. Til að sefa kennarana er þeim talin trú um að þeir taki þátt í að móta reglurnar því töluverð forvinna er í hverjum skóla áður en kerfið er innleitt þar sem ákveðnir þættir eru ákvarðaðir í hverju skóla. Kinchelohe(2006) telur að hætta sé á að stundum sé fólk blekkt með því að það sé látið halda að það sé að fá svigrúm til ákvarðana, þegar í raun er bara verið að festa kerfið í sessi með einhvers konar afmörkuðu gervisvigrúmi. Alla vega er svigrúmið ekki til staðar vegna þeirrar hugmyndafræði að mikilvægt sé að kennarar hafi faglegt svigrúm, heldur er þetta nokkurs konar stjórnunarlegt valdatæki, sett inn til að auðvelda innleiðingu kerfisins vegna þeirra hugmynda að fólk vinni kerfinu fremur brautargengi ef það telur sig eiga hlutdeild í.

Heimild

Kincheloe, J. L. (2006). Teachers as reachers Qualitaive Inquiry as a Path to Empowerment. New York: Routledge.

bæjarstjórinn á Seltjarnarnesi

Edda Kjartansdóttir, February 17, 2008

telur tímabært að hækka laun kennara, menntamálaráðherra hefur líka talað um það og fleiri ráðamenn, en um leið er uppstokkun líka nefnd og mikilvægi breytinga. Mikið vildi ég að eitthvað væri að marka þessi orð og þau breyttust í eitthvað annað en orðin tóm...

Mikilvægi menntunar er oft nefnd á tyllidögum, en í umræðum á Alþingi er kennsla sett undir kategorínu umönnunarstéttir, eitthvað truflar það mig.  Þó ég hafi lengi talið að uppeldi sé óumflýjanlegur hluti af starfi kennarans þá finnst mér þessi flokkun alþingismanna lýsa viðhorfi til skólastarfs sem mér hugnast ekki.  Þeir sem annast kennslu eru vissulega að sinna nemendum, eiga að  koma til móts við þarfir þeirra og eru því að annast þá. En starf kennara er fjölbreyttara en svo að það feli einvörðungu í sér umönnun.  Kannski hefur einhver umræða um nýja notkun orðsins umönnunarstéttir farið fram hjá mér og það eigi núna við um alla þá sem annast um eitthvað í starfi sínu. Ef kennarar falla undir  flokkinn umönnunarstéttir  má segja að læknar, lögregluþjónar, bændur, bankamenn og ræstitæknar svo dæmi séu tekin geri það líka. Þessar stéttir hafa það að atvinnu að annast um mikilvægar þarfir fólks, heilsu, öryggi, fæðu, fjármál og hreinlæti.

Minn skilningur á orðinu umönnunarstéttir hefur hingað til verið  sá að  um sé að ræða starfstéttir sem  annast aldraða og sjúka fyrst og fremst eins og t.d. sjúkraliðar.  Hvaða stétt ætli alþingismennirnir  hafi verið að meina sem þeim finnst mikilvægt að hækka launin hjá?

ég varð fegin

Edda Kjartansdóttir, January 21, 2008

þegar ég sá að Richard Florida flokkaði  "educators " með hinum skapandi stéttum sem hann telur að séu hinar vaxandi stéttir nútímans. Ég er að byrja að lesa bók hans "The rise of the creative class"  þar sem hann segir frá greiningu sinn á samfélaginu og setur fram kenningar um hvert við stefnum. Hann talar um að helstu breytingar frá 1950 til aldamóta séu á hinu félagslega sviði. Tengls fólks, starfsvettvangur, fjölskyldulíf og tímafaktorinn er það sem mestum breytingum hefur tekið. Fólk þarf að hafa samskipti  við margs konar fólk og geta unnið með því að fjölbreyttum úrlausnar efnum. Núna leggjum við ekki eins mikið upp úr því að vinna á sama stað alla starfsævina, gerum meiri kröfur til þess að á vinnustaðnum náum við að blómstra , höfum tækifæri til að  hafa áhrif og vinna að áhugaverðum málum með fólki sem manni líður vel með. Tími lélegra yfirmanna og frekra stjórnenda err liðinn.  Við vinnum ekki lengur verk af hlýðni einni saman. Fjölskyldulíf er orðið flóknara, maður, kona og börn saman alla ævi er ekki normið lengur. Mín börn og þín börn og fyrrverandi makar fylgir allt með í pakkanum. Þetta gerir miklar kröfur til fólks um að geta leyst flókin vandamál í sínu prívatlífi jafnt og á vinnustað. Það hvenær fólk vinnur vinnuna er ekki lengur aðalatriði, vinna og frístundir rennur saman og því enn mikilvægara að vinna sé gefandi.

Sköpunarþörfin er það sem drífur okkur áfram og það sem við eigum að næra.

Enda varla tilviljun að í auglýsingu frá Menntamálaráðuneytinu um umsóknir þróunasjóð grunnskóla er sagt:

"Skapandi hugsun, samstarf, jafnrétti og lýðræði í skólastofunni
Óskað er eftir verkefnum þar sem beitt er ýmis konar aðferðum við að örva skapandi hugsun nemenda með samstarf jafnrétti og lýðræði að leiðarljósi."

Auðvitað eru fleiri en ég að lesa bækur eftir fólk sem rýnir í það sem er að gerast í veröldinni .

Þegar ég verð komin lengra í bókinni vona ég að ég skilji betur hvernig hann sér fyrir sér að best sé að undirbúa börn undir það sem koma skal. Sem grunnskólakennari er það eitt af mínum aðaláhugamálum að reyna að skilja hvernig best er að ýta undir það að börn eigi betra með að takast á við lífið bæði í núinu og svo seinna sem fullorðnir einstaklingar. Tel reyndar löngu orðið úrelt að tala um að skólinn eigi að undirbúa börn undir lífið.  Það sem skiptir ekki síður máli er það líf sem þau eru að lifa á meðan þau eru í skólanum. Það sem þau læra þar taka þau að sjálfsögðu með sér inn í lífið framundan en ef ofmikið er hugsað um undirbúning fyrir það sem koma skal gleymist að huga að núinu. Það að láta einhvern hjakka í námsefni sem hann hefur engan möguleika á að læra af því það á að koma viðkomandi til góða seinna á lífsleiðinni er byggt á misskilningi, drepur niður áhuga og slævir sköpunarkraftinn.

Ég held að algjör lykilatriði séu:

  •  samskipti
  • áhrif á eigið nám 
  •  vinnubrögð. 

þetta ættu að vera helstu viðfangsefni skólanna í dag. Það er svo undir sköpunargleði hvers kennarahóps komið hvernig þeir nálgast þetta. Sem hluti af hinum skapandi stéttum  þá á útfærslan ekki að vefjast fyrir  þeim.

tilraun með youtube

Edda Kjartansdóttir, December 20, 2007

[kml_flashembed movie="http://www.youtube.com/v/RxsOVK4syxU" width="425" height="350" wmode="transparent" /]

Það sem hann segir:

 

He says the problem with teachers is, "What's a kid going to learn
from someone who decided his best option in life was to become a teacher?"
He reminds the other dinner guests that it's true what they say about
teachers:
Those who can, do; those who can't, teach.

I decide to bite my tongue instead of his
and resist the temptation to remind the other dinner guests
that it's also true what they say about lawyers.

Because we're eating, after all, and this is polite company.

"I mean, you¹re a teacher, Taylor," he says.
"Be honest. What do you make?"

And I wish he hadn't done that
(asked me to be honest)
because, you see, I have a policy
about honesty and ass-kicking:
if you ask for it, I have to let you have it.

You want to know what I make?

I make kids work harder than they ever thought they could.
I can make a C+ feel like a Congressional medal of honor
and an A- feel like a slap in the face.
How dare you waste my time with anything less than your very best.

I make kids sit through 40 minutes of study hall
in absolute silence. No, you may not work in groups.

 

 

No, you may not ask a question.
Why won't I let you get a drink of water?
Because you're not thirsty, you're bored, that's why.

I make parents tremble in fear when I call home:
I hope I haven't called at a bad time,
I just wanted to talk to you about something Billy said today.
Billy said, "Leave the kid alone. I still cry sometimes, don't you?"
And it was the noblest act of courage I have ever seen.

I make parents see their children for who they are
and what they can be.

You want to know what I make?

I make kids wonder,
I make them question.
I make them criticize.
I make them apologize and mean it.
I make them write, write, write.
And then I make them read.
I make them spell definitely beautiful, definitely beautiful, definitely  beautiful
over and over and over again until they will never misspell
either one of those words again.
I make them show all their work in math.
And hide it on their final drafts in English.
I make them understand that if you got this (brains)
then you follow this (heart) and if someone ever tries to judge you  by what you make, you give them this (the finger).

Let me break it down for you, so you know what I say is true:
I make a goddamn difference! What about you?