{"id":1454,"date":"2019-08-07T09:17:26","date_gmt":"2019-08-07T09:17:26","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=1454"},"modified":"2022-06-29T09:27:04","modified_gmt":"2022-06-29T09:27:04","slug":"ad-byggja-veg","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/08\/07\/ad-byggja-veg\/","title":{"rendered":"A\u00f0 byggja veg"},"content":{"rendered":"<p>S\u00f6gnin <i>byggja <\/i>er i\u00f0ulega notu\u00f0 \u00fear sem \u00fdmsum finnst a\u00f0 a\u00f0rar sagnir \u00e6ttu betur vi\u00f0. \u00cd <i>M\u00e1lfarsbankanum\u00a0<\/i><a href=\"http:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/70858\">segir<\/a>: \u201eTala\u00f0 er um a\u00f0 byggja h\u00fas og \u00fdmislegt fleira en hins vegar a\u00f0 sm\u00ed\u00f0a skip, leggja vegi og gangst\u00e9ttir.\u201c \u00cd kverinu\u00a0<i>G\u00e6tum tungunnar<\/i>\u00a0fr\u00e1 1984 eru tekin d\u00e6min \u201e\u00dearna var bygg\u00f0ur vegur \u00ed fyrra\u201c og \u201e\u00dear var bygg\u00f0ur flugv\u00f6llur \u00ed fyrra\u201c og sagt a\u00f0 r\u00e9tt v\u00e6ri\u00a0<i>lag\u00f0ur\u00a0<\/i>e\u00f0a\u00a0<i>ger\u00f0ur vegur<\/i>\u00a0og\u00a0<i>ger\u00f0ur flugv\u00f6llur<\/i>. \u00cd n\u00fat\u00edmam\u00e1li er s\u00f6gnin yfirleitt tengd einhvers konar byggingum, yfirleitt h\u00fasum, en \u00ed fornu m\u00e1li merkti h\u00fan 'nema, taka s\u00e9r b\u00f3lfestu' \u2013 \u201e\u00dea\u00f0 sumar f\u00f3r Eir\u00edkur a\u00f0 byggja land \u00fea\u00f0, er hann haf\u00f0i fundi\u00f0 og hann kalla\u00f0i Gr\u00e6nland\u201c segir \u00ed\u00a0<i>Landn\u00e1mab\u00f3k<\/i>.<\/p>\n<p>\u00de\u00e1 sjaldan tala\u00f0 er um a\u00f0 byggja h\u00fas \u00ed forntextum merkir \u00fea\u00f0 'dveljast \u00ed h\u00fasi' \u2013 \u201e\u00deessa skemmu bygg\u00f0i jarlsd\u00f3ttir og hennar \u00fej\u00f3nustukonur\u201c segir \u00ed\u00a0<i>V\u00edglundar\u00a0<\/i>s\u00f6gu. S\u00ed\u00f0an hli\u00f0rast merkingin \u00feannig a\u00f0 byggja h\u00fas fer a\u00f0 merkja 'reisa h\u00fas' eins og t.d. \u00ed\u00a0<i>N\u00fdja testamenti<\/i>\u00a0Odds Gottsk\u00e1lkssonar 1540 \u2013 \u201es\u00e1 er l\u00edkur heimskum manni, er bygg\u00f0i h\u00fas sitt \u00e1 sandi\u201c. \u00cd margar aldir voru einhvers konar h\u00fas n\u00e1nast einu mannvirkin sem ger\u00f0 voru \u00e1 \u00cdslandi, og \u00fev\u00ed e\u00f0lilegt a\u00f0 merking\u00a0<i>byggja\u00a0<\/i>v\u00e6ri tengd vi\u00f0\u00a0<i>h\u00fas<\/i>. En \u00feetta f\u00f3r a\u00f0 breytast \u00e1 19. \u00f6ld og \u00fe\u00e1 var fari\u00f0 a\u00f0 nota s\u00f6gnina um margv\u00edsleg \u00f6nnur mannvirki og mannger\u00f0a hluti h\u00e9rlendis og erlendis.<\/p>\n<p>\u00cd\u00a0<i>Sk\u00edrni\u00a0<\/i>1827 segir: \u201eEgyptalands stj\u00f3rnari hefur l\u00e1tid m\u00f6rg og st\u00f3r herskip byggja\u201c og \u00ed\u00a0<i>Sk\u00edrni\u00a0<\/i>1843 segir: \u201e\u00cd \u00e1g\u00fastm\u00e1na\u00f0i \u00ed firra sumar var birja\u00f0 \u00e1 a\u00f0 biggja tv\u00e6r fjarskamiklar j\u00e1rnbrautir \u00ed Austurr\u00edkji\u201c.\u00a0\u00c1 20. \u00f6ld b\u00e6tast svo vi\u00f0 fj\u00f6lm\u00f6rg or\u00f0 \u2013 \u201e\u00e1 n\u00fa a\u00f0 byggja til vi\u00f0b\u00f3tar 326 flugv\u00e9lar og 10 st\u00f3r loftskip\u201c segir \u00ed\u00a0<i>Morgunbla\u00f0inu\u00a0<\/i>1914, og elsta d\u00e6mi um byggja flugv\u00f6ll er \u00far\u00a0<i>Sov\u00e9tvininum\u00a0<\/i>1934: \u201eEinnig ruddu \u00feeir \u00edsinn \u00e1 st\u00f3rum sv\u00e6\u00f0um og bygg\u00f0u \u00bbflugvelli\u00ab.\u201c<\/p>\n<p>Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g hef fundi\u00f0 um\u00a0<i>byggja veg\u00a0<\/i>er \u00ed\u00a0<i>V\u00edkverja\u00a0<\/i>1874 \u00fear sem segir: \u201ehvergi \u00e1 Su\u00f0urlandinu er neinum \u00f6r\u00f0ugleikum bundi\u00f0 a\u00f0 byggja vegi sem aka m\u00e1 v\u00f6gnum \u00e1\u201c. Um \u00fe\u00e6r mundir var skipuleg vegager\u00f0 a\u00f0 hefjast \u00e1 \u00cdslandi og \u00feetta or\u00f0alag vir\u00f0ist stafa af \u00feeirri tilfinningu m\u00e1lnotenda a\u00f0 um einhvers konar \u201ebyggingu\u201c s\u00e9 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a og or\u00f0i\u00f0 \u00fe\u00e1 haft \u00ed merkingunni 'mannvirki' e\u00f0a eitthva\u00f0 sl\u00edkt. \u00deetta s\u00e9st \u00feegar or\u00f0in\u00a0<i>vegur\u00a0<\/i>og\u00a0<i>st\u00edgur\u00a0<\/i>eru borin saman. \u00c1\u00a0<i>t\u00edmarit.is<\/i>\u00a0m\u00e1 finna a.m.k. tv\u00f6 hundru\u00f0 d\u00e6mi um sambandi\u00f0\u00a0<i>leggja st\u00edg<\/i>, en a\u00f0eins fj\u00f6gur um\u00a0<i>byggja st\u00edg<\/i>, \u00f6ll fr\u00e1 seinustu \u00e1rum.<\/p>\n<p>\u00cd \u00feeim d\u00e6mum er um a\u00f0 r\u00e6\u00f0a raunveruleg mannvirki, eins og s\u00e9st \u00e1 fr\u00e1s\u00f6gn \u00ed\u00a0<i>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu<\/i>\u00a02013 um framkv\u00e6mdir \u00e1 \u00deingv\u00f6llum: \u201eVerja eigi allt a\u00f0 60 millj\u00f3num kr\u00f3na til a\u00f0 byggja st\u00edga, palla og gir\u00f0ingar.\u201c Margir n\u00fdlegir st\u00edgar \u00e1 \u00deingv\u00f6llum eru einmitt timburmannvirki. Svipa\u00f0 m\u00e1 segja um or\u00f0i\u00f0\u00a0<i>sl\u00f3\u00f0\u00a0<\/i>\u2013 allm\u00f6rg d\u00e6mi eru um\u00a0<i>leggja sl\u00f3\u00f0<\/i>\u00a0en engin um\u00a0<i>byggja sl\u00f3\u00f0<\/i>. \u00deetta er varla tilviljun heldur hl\u00fdtur a\u00f0 s\u00fdna a\u00f0 \u00ed m\u00e1ltilfinningu f\u00f3lks eru hvorki\u00a0<i>st\u00edgar\u00a0<\/i>n\u00e9\u00a0<i>sl\u00f3\u00f0ir\u00a0<\/i>neins konar byggingar, \u00fe\u00f3tt\u00a0<i>vegir\u00a0<\/i>s\u00e9u \u00fea\u00f0 samkv\u00e6mt m\u00e1ltilfinningu margra. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed ekki h\u00e6gt a\u00f0 kenna f\u00e1kunn\u00e1ttu m\u00e1lnotenda um or\u00f0alagi\u00f0\u00a0<i>byggja veg<\/i>, heldur veitir \u00fea\u00f0 okkur inns\u00fdn \u00ed tilfinningu \u00feeirra fyrir merkingu or\u00f0a.<\/p>\n<p>\u00c1\u00a0<i>t\u00edmarit.is<\/i>\u00a0m\u00e1 finna \u00fe\u00fasundir d\u00e6ma fr\u00e1 s\u00ed\u00f0ustu tveimur \u00f6ldum um a\u00f0 s\u00f6gnin\u00a0<i>byggja\u00a0<\/i>s\u00e9 notu\u00f0 um \u00fdmislegt sem ekki eru \u201ebyggingar\u201c \u00ed hef\u00f0bundnum skilningi. \u00dea\u00f0 vir\u00f0ist lj\u00f3st a\u00f0 \u00ed m\u00e1li mj\u00f6g margra hefur s\u00f6gnin v\u00ed\u00f0ari merkingu en kennt hefur veri\u00f0 og er notu\u00f0 um margv\u00edsleg mannvirki og mannger\u00f0a hluti. En s\u00e1 greinarmunur sem m\u00e1lnotendur gera \u00e1\u00a0<i>vegum\u00a0<\/i>annars vegar og\u00a0<i>st\u00edgum\u00a0<\/i>og\u00a0<i>sl\u00f3\u00f0um\u00a0<\/i>hins vegar er gott d\u00e6mi um a\u00f0 tilbrig\u00f0i \u00ed m\u00e1li eiga oft r\u00e6tur \u00ed m\u00e1ltilfinningu sem ekki er endilega \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 berja ni\u00f0ur. \u00dea\u00f0 er engin \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 amast vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 tala um a\u00f0\u00a0<i>byggja vegi<\/i>\u00a0e\u00f0a\u00a0<i>byggja flugvelli<\/i>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u00f6gnin byggja er i\u00f0ulega notu\u00f0 \u00fear sem \u00fdmsum finnst a\u00f0 a\u00f0rar sagnir \u00e6ttu betur vi\u00f0. \u00cd M\u00e1lfarsbankanum\u00a0segir: \u201eTala\u00f0 er um a\u00f0 byggja h\u00fas og \u00fdmislegt fleira en hins vegar a\u00f0 sm\u00ed\u00f0a skip, leggja vegi og gangst\u00e9ttir.\u201c \u00cd kverinu\u00a0G\u00e6tum tungunnar\u00a0fr\u00e1 1984 eru tekin d\u00e6min \u201e\u00dearna var bygg\u00f0ur vegur \u00ed fyrra\u201c og \u201e\u00dear var bygg\u00f0ur flugv\u00f6llur \u00ed [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635,158638],"tags":[],"class_list":["post-1454","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar","category-malvillur"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1454","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1454"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1454\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4336,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1454\/revisions\/4336"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1454"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1454"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1454"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}