{"id":1466,"date":"2019-08-10T14:02:58","date_gmt":"2019-08-10T14:02:58","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=1466"},"modified":"2019-09-11T16:45:32","modified_gmt":"2019-09-11T16:45:32","slug":"eintolu-og-fleirtoluord","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/08\/10\/eintolu-og-fleirtoluord\/","title":{"rendered":"Eint\u00f6lu- og fleirt\u00f6luor\u00f0"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd M\u00e1lv\u00f6ndunarh\u00f3pnum \u00e1 Facebook og v\u00ed\u00f0ar er oft r\u00e6tt um t\u00f6lu nafnor\u00f0a. Sum nafnor\u00f0 eru venjulega eing\u00f6ngu notu\u00f0 \u00ed eint\u00f6lu, \u00f6nnur eing\u00f6ngu \u00ed fleirt\u00f6lu, og f\u00f3lki breg\u00f0ur \u00ed br\u00fan ef or\u00f0in eru notu\u00f0 \u00ed annarri t\u00f6lu en venjulegt er. \u00deannig var n\u00fdlega r\u00e6tt um eint\u00f6luna <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/groups\/1395992847329077\/permalink\/2266895816905438\/\"><em>sundfat<\/em><\/a> og annars sta\u00f0ar s\u00e1 \u00e9g ger\u00f0a athugasemd vi\u00f0 fleirt\u00f6luna <em>\u00e1bur\u00f0ir <\/em>(\u00e1 t\u00fan). \u00dea\u00f0 er au\u00f0vita\u00f0 lj\u00f3st a\u00f0 <em>sundf\u00f6t<\/em> eru venjulega h\u00f6f\u00f0 \u00ed fleirt\u00f6lu en <em>\u00e1bur\u00f0ur <\/em>\u00ed eint\u00f6lu. En er \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 amast vi\u00f0 hinu \u2013 er \u00fea\u00f0 beinl\u00ednis rangt?<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt <em>f\u00f6t<\/em> s\u00e9u venjulega \u00ed fleirt\u00f6lu, og merki 'fatna\u00f0ur', er eintalan <em>fat<\/em> vissulega til og gefin \u00ed or\u00f0ab\u00f3kum, og merkir 'fl\u00edk'. \u00c9g s\u00e9 ekki a\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00e6tti a\u00f0 skipta m\u00e1li hvort or\u00f0i\u00f0 <em>fat<\/em> er nota\u00f0 eitt og s\u00e9r e\u00f0a \u00ed samsetningunni <em>sundfat<\/em>. Hitt er svo anna\u00f0 m\u00e1l hvort einhver \u00fe\u00f6rf er fyrir eint\u00f6luna \u2013 hvort ekki megi tala um <em>ein sundf\u00f6t<\/em> eins og venja er \u00ed sta\u00f0inn fyrir <em>eitt sundfat<\/em>. \u00dea\u00f0 er svo sem alveg h\u00e6gt a\u00f0 hugsa s\u00e9r a\u00f0st\u00e6\u00f0ur \u00fear sem merkingarmunur v\u00e6ri \u00e1 \u00feessu. Til eru sundf\u00f6t sem eru \u00ed tvennu lagi (bikini) \u2013 \u00fear g\u00e6ti hugsanlega komi\u00f0 s\u00e9r vel a\u00f0 geta tala\u00f0 um annan hlutann sem <em>sundfat<\/em>.<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>\u00e1bur\u00f0ur<\/em> \u00ed merkingunni 'efni bori\u00f0 \u00e1 jar\u00f0veg til a\u00f0 auka v\u00f6xt plantna' hefur n\u00e6r eing\u00f6ngu veri\u00f0 haft \u00ed eint\u00f6lu (\u00fe\u00f3tt d\u00e6mi um fleirt\u00f6luna s\u00e9 til fr\u00e1 19. \u00f6ld). Hins vegar hefur or\u00f0i\u00f0 l\u00edka a\u00f0ra merkingu, 'smyrsl, t.d. \u00e1 s\u00e1r', og \u00ed \u00feeirri merkingu hefur \u00fea\u00f0 lengi t\u00ed\u00f0kast \u00ed fleirt\u00f6lu \u00e1n \u00feess a\u00f0 nokkrum finnist \u00fea\u00f0 athugavert - tala\u00f0 er t.d. um <em>hand\u00e1bur\u00f0i<\/em>. \u00dearna hefur merking or\u00f0sins v\u00edkka\u00f0 \u00far \u00fev\u00ed a\u00f0 vera efnisheiti (sl\u00edk or\u00f0 eru ekki notu\u00f0 \u00ed fleirt\u00f6lu) yfir \u00ed a\u00f0 t\u00e1kna einstakar tegundir af e\u00f0a \u00far \u00feessu efni. Fyrst ekkert er \u00fev\u00ed til fyrirst\u00f6\u00f0u a\u00f0 l\u00e1ta fleirt\u00f6luna t\u00e1kna tegundir \u00feegar r\u00e6tt er um smyrsl, m\u00e1 \u00fe\u00e1 ekki l\u00edka l\u00e1ta hana t\u00e1kna tegundir t\u00fan\u00e1bur\u00f0ar?<\/p>\n<p>M\u00e1li\u00f0 sn\u00fdst sem s\u00e9 ekki um \u00fea\u00f0 hvort eintalan <em>sundfat<\/em> og fleirtalan <em>\u00e1bur\u00f0ir<\/em> s\u00e9u til \u2013 \u00fea\u00f0 eru \u00fe\u00e6r auglj\u00f3slega, og m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilega er ekkert vi\u00f0 \u00fe\u00e6r a\u00f0 athuga. B\u00e1\u00f0ar fela hins vegar \u00ed s\u00e9r merkingarv\u00edkkun or\u00f0anna sem um er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u2013 \u00far tegundarheiti yfir \u00ed einst\u00f6k d\u00e6mi um tegundina, ef svo m\u00e1 segja. \u00dea\u00f0 er svo smekksatri\u00f0i hvort f\u00f3lk fellir sig vi\u00f0 \u00feessa merkingarv\u00edkkun og \u00fev\u00ed ver\u00f0ur hver a\u00f0 svara fyrir sig. En \u00fea\u00f0 m\u00e1 benda \u00e1 a\u00f0 fj\u00f6lm\u00f6rg hli\u00f0st\u00e6\u00f0 d\u00e6mi eru til \u00ed m\u00e1linu \u2013 sum almennt vi\u00f0urkennd, \u00f6nnur ekki. Og sum sl\u00edk tilvik sem \u00e1\u00f0ur var amast vi\u00f0 \u00feykja n\u00fana g\u00f3\u00f0 og gild.<\/p>\n<p>Til skamms t\u00edma b\u00f6r\u00f0ust umvandarar t.d. harkalega gegn fleirt\u00f6lunni <em>keppnir<\/em> og s\u00f6g\u00f0u a\u00f0 <em>keppni <\/em>v\u00e6ri a\u00f0eins til \u00ed eint\u00f6lu og merkti 'kapp' \u2013 eins og or\u00f0i\u00f0 gerir t.d. \u00ed setningunni <em>\u00dea\u00f0 var alltaf mikil keppni \u00e1 milli systkinanna<\/em>. En vi\u00f0 \u00feessa \u00f3hlutst\u00e6\u00f0u merkingu hefur b\u00e6st merkingin 'kappleikur', eins og t.d. \u00ed <em>Systkinin h\u00e1\u00f0u margar keppnir<\/em>. \u00deessi merkingarv\u00edkkun er a.m.k. 90 \u00e1ra g\u00f6mul. N\u00fa hef \u00e9g ekki s\u00e9\u00f0 amast vi\u00f0 fleirt\u00f6lunni <em>keppnir<\/em> \u00ed 15-20 \u00e1r og dreg \u00fe\u00e1 \u00e1lyktun af \u00fev\u00ed a\u00f0 flestir s\u00e9u b\u00fanir a\u00f0 taka hana \u00ed s\u00e1tt. \u00dea\u00f0 kemur \u00ed lj\u00f3s hvernig fer me\u00f0 <em>sundfat<\/em> og <em>\u00e1bur\u00f0i<\/em>.<\/p>\n<p>Annars skrifa\u00f0i H\u00f6skuldur \u00der\u00e1insson pr\u00f3fessor einu sinni <a href=\"http:\/\/timarit.is\/view_page_init.jsp?gegnirId=000539135\">sm\u00e1grein<\/a> um \u00feetta efni og er r\u00e9tt a\u00f0 v\u00edsa \u00e1 hana h\u00e9r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd M\u00e1lv\u00f6ndunarh\u00f3pnum \u00e1 Facebook og v\u00ed\u00f0ar er oft r\u00e6tt um t\u00f6lu nafnor\u00f0a. Sum nafnor\u00f0 eru venjulega eing\u00f6ngu notu\u00f0 \u00ed eint\u00f6lu, \u00f6nnur eing\u00f6ngu \u00ed fleirt\u00f6lu, og f\u00f3lki breg\u00f0ur \u00ed br\u00fan ef or\u00f0in eru notu\u00f0 \u00ed annarri t\u00f6lu en venjulegt er. \u00deannig var n\u00fdlega r\u00e6tt um eint\u00f6luna sundfat og annars sta\u00f0ar s\u00e1 \u00e9g ger\u00f0a athugasemd vi\u00f0 fleirt\u00f6luna [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-1466","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1466","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1466"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1466\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1654,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1466\/revisions\/1654"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1466"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1466"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1466"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}