{"id":1499,"date":"2019-08-25T15:07:31","date_gmt":"2019-08-25T15:07:31","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=1499"},"modified":"2021-05-12T16:13:14","modified_gmt":"2021-05-12T16:13:14","slug":"hurdir-og-hurdar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/08\/25\/hurdir-og-hurdar\/","title":{"rendered":"Hur\u00f0ir og hur\u00f0ar"},"content":{"rendered":"<p>Fleirt\u00f6lumyndina <em>hur\u00f0ar<\/em> \u00ed sta\u00f0 <em>hur\u00f0ir<\/em> af nafnor\u00f0inu <em>hur\u00f0<\/em> heyr\u00f0i \u00e9g fyrst fyrir r\u00famum 30 \u00e1rum \u00feegar \u00e9g st\u00f3\u00f0 \u00ed h\u00fasn\u00e6\u00f0iskaupum og sko\u00f0a\u00f0i fj\u00f6lmargar \u00edb\u00fa\u00f0ir. Vi\u00f0 sl\u00edkar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur ber \u00fdmsa innvi\u00f0i \u00edb\u00fa\u00f0a \u00e1 g\u00f3ma og \u00e9g t\u00f3k eftir \u00fev\u00ed hj\u00e1 fleiri en einum og fleiri en tveimur sem \u00e9g tala\u00f0i vi\u00f0 a\u00f0 \u00feeir t\u00f6lu\u00f0u um <em>hur\u00f0ar<\/em>. \u00deessi beyging vir\u00f0ist ekki vera g\u00f6mul \u2013 a\u00f0eins \u00f6rf\u00e1 d\u00e6mi \u00e1 t\u00edmarit.is eru eldri en \u00feetta. Beygingin vir\u00f0ist hins vegar hafa brei\u00f0st talsvert \u00fat s\u00ed\u00f0an um aldam\u00f3t ef marka m\u00e1 d\u00e6mafj\u00f6lda \u00e1 t\u00edmarit.is.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er fjarri \u00fev\u00ed a\u00f0 vera einsd\u00e6mi a\u00f0 nafnor\u00f0 hafi fleiri en eina fleirt\u00f6lubeygingu e\u00f0a breyti um fleirt\u00f6luendingu. Svo a\u00f0 vi\u00f0 h\u00f6ldum okkur vi\u00f0 sterk kvenkynsor\u00f0 m\u00e1 nefna <em>lest <\/em>og <em>s\u00edld<\/em>, en b\u00e6\u00f0i <em>lestir<\/em> og <em>lestar<\/em> eru algengar fleirt\u00f6lumyndir, sem og <em>s\u00edldir <\/em>og <em>s\u00edldar<\/em>. Or\u00f0i\u00f0 <em>grein<\/em> \u00ed merkingunni 'n\u00e1msgrein' haf\u00f0i i\u00f0ulega fleirt\u00f6luna <em>greinir<\/em> langt fram eftir s\u00ed\u00f0ustu \u00f6ld \u2013 \u00ed merkingunni 'trj\u00e1grein' var fleirtalan hins vegar <em>greinar<\/em> og n\u00fa hefur or\u00f0i\u00f0 undantekningal\u00edti\u00f0 \u00fe\u00e1 fleirt\u00f6lu \u00ed b\u00e1\u00f0um merkingum. Or\u00f0i\u00f0 <em>hl\u00ed\u00f0<\/em> var \u00ed fleirt\u00f6lu <em>hl\u00ed\u00f0ir<\/em> \u00ed fornu m\u00e1li en n\u00fa alltaf <em>hl\u00ed\u00f0ar<\/em>. Or\u00f0in <em>r\u00fan<\/em>, <em>gj\u00f6f<\/em>, <em>n\u00f6s<\/em> voru \u00ed fornu m\u00e1li oft e\u00f0a oftast <em>r\u00fanar<\/em>, <em>gjafar<\/em>, <em>nasar<\/em>, en n\u00fa alltaf <em>r\u00fanir<\/em>, <em>gjafir<\/em>, <em>nasir<\/em>. Svo m\u00e6tti lengi telja.<\/p>\n<p>B\u00f6rn \u00e1 m\u00e1lt\u00f6kuskei\u00f0i sem standa frammi fyrir \u00fev\u00ed risavaxna verkefni a\u00f0 tileinka s\u00e9r tungum\u00e1l leita a\u00f0 mynstrum \u00ed m\u00e1linu sem \u00feau heyra \u00ed kringum sig. \u00deau greina \u2013 \u00f3me\u00f0vita\u00f0 \u2013 stofnger\u00f0 or\u00f0anna; hva\u00f0a stofns\u00e9rhlj\u00f3\u00f0 \u00feau hafi, hvort og hva\u00f0a samhlj\u00f3\u00f0aklasar komi fyrir \u00ed \u00feeim, o.fl. \u00c1 grundvelli \u00feessarar greiningar b\u00faa \u00feau s\u00e9r til reglur, m.a. um \u00fea\u00f0 hva\u00f0a fleirt\u00f6luendingu sterk kvenkynsor\u00f0 f\u00e1. \u00cd fyrstu fela \u00feessar reglur \u00ed s\u00e9r alh\u00e6fingar sem i\u00f0ulega reynast rangar, en me\u00f0 vaxandi m\u00e1lkunn\u00e1ttu lei\u00f0r\u00e9tta b\u00f6rnin reglurnar \u00feannig a\u00f0 \u00fe\u00e6r f\u00e6rast sm\u00e1tt og sm\u00e1tt n\u00e6r \u00feeim reglum sem fullor\u00f0nir m\u00e1lnotendur beita.<\/p>\n<p>\u00cd ranns\u00f3kn \u00e1 fleirt\u00f6lumyndun barna sem var ger\u00f0 upp \u00far 1980 kom \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 t\u00f6luver\u00f0ur hluti fj\u00f6gurra og sex \u00e1ra barna s\u00f6g\u00f0u a\u00f0 fleirtalan af <em>hur\u00f0<\/em> v\u00e6ri <em>hur\u00f0ar<\/em>. L\u00edklegt er a\u00f0 \u00edslensk b\u00f6rn, m\u00f6rg hver a.m.k., byrji \u00e1 a\u00f0 alh\u00e6fa -<em>ar<\/em>-fleirt\u00f6lu \u00ed sterkum kvenkynsor\u00f0um og noti \u00fe\u00e1 fleirt\u00f6lu \u00e1 \u00fdmis or\u00f0 \u00fear sem h\u00fan \u00e1 ekki heima. Sm\u00e1tt og sm\u00e1tt \u00e1tta \u00feau sig \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feessi regla er of v\u00ed\u00f0 og endurb\u00e6ta hana og \u00fe\u00e1 f\u00e6kkar \u00feeim or\u00f0um sem f\u00e1 ranglega -<em>ar<\/em>-fleirt\u00f6lu \u00ed m\u00e1li \u00feeirra. En e.t.v. ver\u00f0a sum eftir og halda -<em>ar<\/em>-fleirt\u00f6lunni \u00feegar m\u00e1lt\u00f6kuskei\u00f0i l\u00fdkur \u00fe\u00f3tt fullor\u00f0nir m\u00e1lnotendur noti -<em>ir\u00ad<\/em>-fleirt\u00f6lu, hugsanlega vegna \u00feess a\u00f0 or\u00f0 me\u00f0 svipa\u00f0a stofnger\u00f0 hafi venjulega -<em>ar<\/em>-fleirt\u00f6lu. Ekki er \u00f3l\u00edklegt er a\u00f0 <em>hur\u00f0<\/em> s\u00e9 eitt af \u00feessum or\u00f0um.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er skiljanlegt a\u00f0 f\u00f3lk sem hefur alist upp vi\u00f0 fleirt\u00f6luna <em>hur\u00f0ir<\/em> \u2013 eins og v\u00e6ntanlega meginhluti landsmanna \u2013 kippist vi\u00f0 \u00feegar \u00fea\u00f0 heyrir <em>hur\u00f0ar<\/em> og finnist \u00feetta brj\u00f3ta gegn m\u00e1lkennd sinni. En hver sem sk\u00fdringin kann a\u00f0 vera \u00e1 \u00feessari breytingu er lj\u00f3st a\u00f0 h\u00fan \u00e1 s\u00e9r fj\u00f6lmargar hli\u00f0st\u00e6\u00f0ur og gerir m\u00e1linu n\u00e1kv\u00e6mlega engan ska\u00f0a. M\u00f6rg sterk kvenkynsor\u00f0 h\u00f6f\u00f0u tv\u00edmyndir \u00feegar \u00ed fornu m\u00e1li, og m\u00f6rg hafa breytt um beygingarflokk \u00feannig a\u00f0 upprunalega fleirtalan er n\u00fa alveg horfin og yr\u00f0i v\u00e6ntanlega talin r\u00f6ng. A\u00f0alatri\u00f0i\u00f0 er a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 heldur \u00e1fram a\u00f0 beygjast, og breytingin torveldar ekki skilning \u00e1 eldri textum \u00e1 nokkurn h\u00e1tt. M\u00e9r finnst h\u00fan bara d\u00e6mi um skemmtilega fj\u00f6lbreytni m\u00e1lsins.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fleirt\u00f6lumyndina hur\u00f0ar \u00ed sta\u00f0 hur\u00f0ir af nafnor\u00f0inu hur\u00f0 heyr\u00f0i \u00e9g fyrst fyrir r\u00famum 30 \u00e1rum \u00feegar \u00e9g st\u00f3\u00f0 \u00ed h\u00fasn\u00e6\u00f0iskaupum og sko\u00f0a\u00f0i fj\u00f6lmargar \u00edb\u00fa\u00f0ir. Vi\u00f0 sl\u00edkar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur ber \u00fdmsa innvi\u00f0i \u00edb\u00fa\u00f0a \u00e1 g\u00f3ma og \u00e9g t\u00f3k eftir \u00fev\u00ed hj\u00e1 fleiri en einum og fleiri en tveimur sem \u00e9g tala\u00f0i vi\u00f0 a\u00f0 \u00feeir t\u00f6lu\u00f0u um hur\u00f0ar. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635,158638],"tags":[],"class_list":["post-1499","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar","category-malvillur"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1499","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1499"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1499\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3846,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1499\/revisions\/3846"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1499"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1499"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1499"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}