{"id":1517,"date":"2019-09-01T10:34:45","date_gmt":"2019-09-01T10:34:45","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=1517"},"modified":"2021-05-07T15:02:12","modified_gmt":"2021-05-07T15:02:12","slug":"var-mer-bodid-eda-eg-bodinn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/09\/01\/var-mer-bodid-eda-eg-bodinn\/","title":{"rendered":"Var m\u00e9r bo\u00f0i\u00f0 e\u00f0a \u00e9g bo\u00f0inn?"},"content":{"rendered":"<p>Oft er r\u00e6tt um fallnotkun \u00ed \u00feolmyndarsetningum me\u00f0 s\u00f6gninni\u00a0<i>bj\u00f3\u00f0a\u00a0<\/i>\u2013 hvort eigi a\u00f0 segja t.d.\u00a0<i><b>m\u00e9r\u00a0<\/b>var bo\u00f0i<b>\u00f0<\/b>\u00a0\u00ed mat<\/i>\u00a0e\u00f0a\u00a0<i><b>\u00e9g\u00a0<\/b>var\u00a0<b>bo\u00f0in<\/b><\/i>(<i><b>n<\/b><\/i>)<i>\u00a0\u00ed mat<\/i>. G\u00edsli J\u00f3nsson t\u00f3k \u00feetta nokkrum sinnum fyrir \u00ed \u00fe\u00e1ttum s\u00ednum um \u00edslenskt m\u00e1l \u00ed <i>Morgunbla\u00f0inu\u00a0<\/i>og lag\u00f0i \u00e1herslu \u00e1 a\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00e6tti a\u00f0 segja\u00a0<i>m\u00e9r var bo\u00f0i\u00f0 \u00ed mat<\/i>. Ekki k\u00e6mi til greina a\u00f0 segja\u00a0<i>\u00e9g var bo\u00f0inn \u00ed mat<\/i>\u00a0\u201e\u00fev\u00ed \u00fe\u00e1 hef\u00f0i bo\u00f0i\u00f0 kannski veri\u00f0 \u00feegi\u00f0 og v\u00e6ri \u00e9g \u00fe\u00e1 ekki lengur til fr\u00e1sagnar um eitt e\u00f0a neitt.\u201c En m\u00e1li\u00f0 er ekki alveg svona einfalt.<\/p>\n<p>S\u00f6gnin <em>bj\u00f3\u00f0a<\/em> st\u00fdrir \u00feolfalli \u00ed samb\u00f6ndum eins og <em>\u00c9g bau\u00f0 b\u00edlinn til s\u00f6lu<\/em>, og i\u00f0ulega tekur h\u00fan b\u00e6\u00f0i \u00fe\u00e1gufalls- og \u00feolfallsandlag \u2013 <em>\u00c9g bau\u00f0 henni matinn<\/em>. \u00deegar setningum me\u00f0 \u00feolfallsandlagi er sn\u00fai\u00f0 \u00ed \u00feolmynd ver\u00f0ur andlagi\u00f0 a\u00f0 nefnifallsfrumlagi \u2013 <em>B\u00edllinn var bo\u00f0inn til s\u00f6lu<\/em>. \u00dea\u00f0 m\u00e6tti \u00fev\u00ed \u00ed flj\u00f3tu brag\u00f0i \u00e6tla a\u00f0 <em>\u00c9g var bo\u00f0inn \u00ed mat<\/em> v\u00e6ri \u00feolmynd af (<em>Einhver<\/em>) <em>bau\u00f0 mig \u00ed mat <\/em>\u2013 \u00fear sem \u00e9g v\u00e6ri maturinn. \u00dea\u00f0 er s\u00fa merking sem G\u00edsli v\u00edsar til \u2013 \u00fe\u00f3tt \u00e9g s\u00e9 reyndar nokku\u00f0 viss um a\u00f0 enginn hefur nota\u00f0 sambandi\u00f0 \u00ed \u00feeirri merkingu.<\/p>\n<p>S\u00f6gnin st\u00fdrir hins vegar \u00fe\u00e1gufalli \u00ed \u00feeirri merkingu sem h\u00e9r er um a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u2013 <em>Einhver bau\u00f0 m\u00e9r \u00ed mat<\/em>. \u00deegar setningum me\u00f0 s\u00f6gnum sem st\u00fdra \u00fe\u00e1gufalli er sn\u00fai\u00f0 \u00ed \u00feolmynd helst \u00fe\u00e1gufalli\u00f0 \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 f\u00e6rist \u00ed frumlagss\u00e6ti; vi\u00f0 segjum <em>M\u00e9r var hj\u00e1lpa\u00f0<\/em> en ekki <em>*\u00c9g var hj\u00e1lpa\u00f0ur<\/em>. <em>M\u00e9r var bo\u00f0i\u00f0 \u00ed mat<\/em> er \u00fev\u00ed s\u00fa \u00feolmynd sem vi\u00f0 m\u00e6tti b\u00faast af (<em>Einhver<\/em>) <em>bau\u00f0 m\u00e9r \u00ed mat<\/em>. En \u00ed sumum tilvikum f\u00e6r l\u00fdsingarh\u00e1tturinn setningarlegt hlutverk l\u00fdsingaror\u00f0s og \u00fe\u00e1 helst \u00fe\u00e1gufalli\u00f0 ekki, enda er \u00fe\u00e1 ekki um \u00feolmynd a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. <em>\u00c9g var bo\u00f0inn \u00ed mat<\/em> er \u00feess h\u00e1ttar setning.<\/p>\n<p>Munurinn s\u00e9st t.d. vel me\u00f0 s\u00f6gninni <em>loka<\/em> sem einnig stj\u00f3rnar \u00fe\u00e1gufalli. Vi\u00f0 getum sagt b\u00e6\u00f0i <em>Dyrunum var loka\u00f0<\/em> og <em>Dyrnar voru loka\u00f0ar<\/em>. \u00cd fyrra d\u00e6minu er um \u00feolmynd a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u2013 s\u00fa setning l\u00fdsir verkna\u00f0i. \u00cd seinna d\u00e6minu hefur <em>loka\u00f0ar<\/em> st\u00f6\u00f0u l\u00fdsingaror\u00f0s og \u00fear er ekki veri\u00f0 a\u00f0 l\u00fdsa verkna\u00f0i heldur \u00e1standi. Vi\u00f0 getum sagt <em>Dyrunum var loka\u00f0 \u00e1 nefi\u00f0 \u00e1 m\u00e9r <\/em>en ekki *<em>Dyrnar voru loka\u00f0ar \u00e1 nefi\u00f0 \u00e1 m\u00e9r <\/em>vegna \u00feess a\u00f0 \u00feetta er verkna\u00f0ur. Hins vegar segjum vi\u00f0 <em>Dyrnar voru loka\u00f0ar allan daginn<\/em> en ekki *<em>Dyrunum var loka\u00f0 allan daginn<\/em>, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fear er um \u00e1stand a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. A\u00f0 v\u00edsu v\u00e6ri h\u00e6gt a\u00f0 segja\u00a0<i>dyrunum var loka\u00f0 aftur og aftur allan daginn<\/i>\u00a0en \u00fe\u00e1 er v\u00edsa\u00f0 til (endurtekinnar) athafnar.<\/p>\n<p>Hli\u00f0st\u00e6tt er \u00feetta me\u00f0 <em>bo\u00f0inn<\/em>. <em>M\u00e9r var bo\u00f0i\u00f0 \u00ed mat <\/em>er \u00feolmynd og segir fr\u00e1 verkna\u00f0i, en <em>\u00c9g var bo\u00f0inn \u00ed mat<\/em> er ekki \u00feolmynd, heldur er <em>bo\u00f0inn<\/em> \u00fear l\u00fdsingaror\u00f0 sem segir fr\u00e1 \u00e1standi; merkir eiginlega '\u00fea\u00f0 stendur \u00feannig \u00e1 hj\u00e1 m\u00e9r a\u00f0 \u00e9g er bo\u00f0inn \u00ed mat'. \u00deetta s\u00e9st greinilega \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 vi\u00f0 getum sagt <em>\u00c1\u00f0an var m\u00e9r bo\u00f0i\u00f0 \u00ed mat um n\u00e6stu helgi <\/em>en t\u00e6past *<em>\u00c1\u00f0an var \u00e9g bo\u00f0inn \u00ed mat um n\u00e6stu helgi<\/em>. Atviksor\u00f0i\u00f0 <em>\u00e1\u00f0an <\/em>s\u00fdnir a\u00f0 v\u00edsa\u00f0 er til verkna\u00f0ar en ekki \u00e1stands. Eina lei\u00f0in til a\u00f0 seinni setningin g\u00e6ti sta\u00f0ist v\u00e6ri s\u00fa a\u00f0 matarbo\u00f0i\u00f0 hef\u00f0i veri\u00f0 afturkalla\u00f0 \u00ed millit\u00ed\u00f0inni.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er engin n\u00fdlunda a\u00f0 l\u00fdsingarh\u00e1tturinn <em>bo\u00f0inn <\/em>f\u00e1i st\u00f6\u00f0u l\u00fdsingaror\u00f0s. \u00cd <em>B\u00e1r\u00f0ar s\u00f6gu Sn\u00e6fells\u00e1ss <\/em>segir \u201eS\u00e1 \u00feurs var \u00feanga\u00f0 bo\u00f0inn er Kolbj\u00f6rn h\u00e9t\u201c og \u00ed <em>Har\u00f0ar s\u00f6gu og H\u00f3lmverja<\/em> segir \u201eKollur fr\u00e1 Lundi var bo\u00f0inn til br\u00fa\u00f0kaupsins einnhver vir\u00f0ingamestur\u201c. Nefnifalli\u00f0 kemur sem s\u00e9 fyrir \u00feegar \u00ed fornu m\u00e1li. \u00c9g s\u00e9 ekki \u00e1 hva\u00f0a forsendum \u00e6tti a\u00f0 ford\u00e6ma \u00fea\u00f0.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Oft er r\u00e6tt um fallnotkun \u00ed \u00feolmyndarsetningum me\u00f0 s\u00f6gninni\u00a0bj\u00f3\u00f0a\u00a0\u2013 hvort eigi a\u00f0 segja t.d.\u00a0m\u00e9r\u00a0var bo\u00f0i\u00f0\u00a0\u00ed mat\u00a0e\u00f0a\u00a0\u00e9g\u00a0var\u00a0bo\u00f0in(n)\u00a0\u00ed mat. G\u00edsli J\u00f3nsson t\u00f3k \u00feetta nokkrum sinnum fyrir \u00ed \u00fe\u00e1ttum s\u00ednum um \u00edslenskt m\u00e1l \u00ed Morgunbla\u00f0inu\u00a0og lag\u00f0i \u00e1herslu \u00e1 a\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00e6tti a\u00f0 segja\u00a0m\u00e9r var bo\u00f0i\u00f0 \u00ed mat. Ekki k\u00e6mi til greina a\u00f0 segja\u00a0\u00e9g var bo\u00f0inn \u00ed mat\u00a0\u201e\u00fev\u00ed \u00fe\u00e1 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635,158638],"tags":[],"class_list":["post-1517","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar","category-malvillur"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1517","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1517"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1517\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3809,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1517\/revisions\/3809"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1517"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1517"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1517"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}