{"id":1547,"date":"2019-09-04T08:00:08","date_gmt":"2019-09-04T08:00:08","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=1547"},"modified":"2019-09-03T20:40:57","modified_gmt":"2019-09-03T20:40:57","slug":"endurskodun-malstadals","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/09\/04\/endurskodun-malstadals\/","title":{"rendered":"Endursko\u00f0un m\u00e1lsta\u00f0als"},"content":{"rendered":"<p>Fyrir helgi hitti \u00e9g gamlan nemanda minn og f\u00e9sb\u00f3karvin, framhaldssk\u00f3lakennara \u00ed \u00edslensku. Hann hefur fylgst me\u00f0 pistlum m\u00ednum um \u00edslenskt m\u00e1l og sag\u00f0ist vera samm\u00e1la m\u00e9r a\u00f0 miklu leyti. Hins vegar lenti hann \u00ed vanda me\u00f0 hva\u00f0 hann \u00e6tti a\u00f0 segja nemendunum. \u00c9g hef bo\u00f0a\u00f0 a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 ekkert athugavert vi\u00f0 \u00fdmislegt sem hinga\u00f0 til hefur veri\u00f0 tali\u00f0 \u201em\u00e1lvillur\u201c og kennarar hafa reynt a\u00f0 venja nemendur af. \u00c1 n\u00fa a\u00f0 sn\u00faa vi\u00f0 bla\u00f0inu allt \u00ed einu og segja nemendum a\u00f0 n\u00fa megi \u00feeir bara segja og skrifa \u00fea\u00f0 sem \u00feeir vilja \u2013 allt s\u00e9 jafnr\u00e9tt?<\/p>\n<p>Nei \u2013 \u00e9g ekki \u00feeirrar sko\u00f0unar a\u00f0 allt s\u00e9 jafngott e\u00f0a jafngilt, \u00fe\u00f3tt sumir hafi kannski skili\u00f0 or\u00f0 m\u00edn svo. Vitanlega \u00e1 a\u00f0 leggja \u00e1herslu \u00e1 a\u00f0 nemendur vandi sig og \u00fea\u00f0 er e\u00f0lilegt og sj\u00e1lfsagt a\u00f0 m\u00e6la gegn \u00fdmsum n\u00fdjungum sem eru a\u00f0 koma upp, hvort sem \u00fea\u00f0 eru enskuslettur, ensk \u00e1hrif \u00e1 setningager\u00f0 og or\u00f0afar, e\u00f0a sj\u00e1lfsprottnar n\u00fdjungar sem koma upp \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00fe\u00e6r ver\u00f0i raktar til utana\u00f0komandi \u00e1hrifa. \u00dea\u00f0 er l\u00edka sj\u00e1lfsagt og e\u00f0lilegt a\u00f0 hvetja til sk\u00fdrleika \u00ed m\u00e1li og framsetningu en vinna gegn hvers kyns \u00f3samr\u00e6mi og hro\u00f0virkni. En hva\u00f0 me\u00f0 \u201em\u00e1lvillurnar\u201c \u2013 \u00fdmsar m\u00e1lbreytingar sem eru og hafa veri\u00f0 \u00ed gangi? \u00c1 a\u00f0 l\u00e1ta \u00fe\u00e6r \u00f3\u00e1reittar?<\/p>\n<p>J\u00e1 og nei. M\u00e9r finnst mikilv\u00e6gt a\u00f0 nemendum s\u00e9 ekki innr\u00e6tt a\u00f0 \u00fea\u00f0 m\u00e1l sem \u00feeir hafa alist upp vi\u00f0, margir hverjir, s\u00e9 \u201erangt\u201c \u00ed einhverjum skilningi. \u00c1 hinn b\u00f3ginn er nau\u00f0synlegt a\u00f0 \u00feeim s\u00e9 sagt hva\u00f0 <strong>hefur veri\u00f0 tali\u00f0<\/strong> r\u00e9tt og hva\u00f0 rangt, og ger\u00f0 sk\u00fdr grein fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00ed sumum tilvikum geti \u00fea\u00f0 komi\u00f0 s\u00e9r illa fyrir f\u00f3lk a\u00f0 hafa ekki vald \u00e1 \u00feeim tilbrig\u00f0um sem hafa veri\u00f0 talin \u201er\u00e9tt\u201c og samr\u00e6mast m\u00e1lsta\u00f0linum. Nemendur hafa \u00fe\u00e1 val um hvort \u00feeir leggja \u00fea\u00f0 \u00e1 sig a\u00f0 tileinka s\u00e9r tilbrig\u00f0i sem kunna a\u00f0 vera \u00ed \u00f3samr\u00e6mi vi\u00f0 \u00feeirra eigi\u00f0 m\u00e1l. En \u00fea\u00f0 \u00e1 ekki undir nokkrum kringumst\u00e6\u00f0um a\u00f0 pr\u00f3fa \u00ed \u201er\u00e9ttu\u201c m\u00e1li.<\/p>\n<p>En eins og \u00e9g hef sagt tel \u00e9g nau\u00f0synlegt a\u00f0 breyta \u00feeim sta\u00f0li sem hefur gilt undanfarna \u00f6ld og f\u00e6ra hann \u00ed \u00e1tt til \u00feess m\u00e1ls sem almenningur talar og skrifar. \u00deetta \u00fearf a\u00f0 gerast \u00e1n \u00feess a\u00f0 f\u00f3rna\u00f0 s\u00e9 hinu \u00f3rofa\u00a0samhengi \u00ed \u00eds\u00adlensku ritm\u00e1li\u00a0sem svo oft er\u00a0vegsama\u00f0\u00a0\u2013 me\u00f0 r\u00e9ttu. Vandinn er hins vegar s\u00e1 a\u00f0 okkur skortir b\u00e6\u00f0i t\u00e6ki og vettvang til sl\u00edkra breytinga. \u00dea\u00f0 hefur enginn lengur \u00fe\u00e1 st\u00f6\u00f0u sem\u00a0Bj\u00f6rn Gu\u00f0finnsson,\u00a0Halld\u00f3r Halld\u00f3rsson,\u00a0\u00c1rni B\u00f6\u00f0varsson,\u00a0G\u00edsli J\u00f3nsson\u00a0og\u00a0Baldur J\u00f3nsson\u00a0(allt karlmenn, au\u00f0vita\u00f0) h\u00f6f\u00f0u \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00f6ld. \u00c9g held a\u00f0 \u00fea\u00f0 vilji heldur enginn hafa \u00fe\u00e1 st\u00f6\u00f0u \u2013 e\u00f0a vilji a\u00f0 einhver hafi \u00fe\u00e1 st\u00f6\u00f0u yfirleitt.<\/p>\n<p>Ef einhver \u00e6tti a\u00f0 beita s\u00e9r fyrir endursko\u00f0un sta\u00f0alsins v\u00e6ri \u00fea\u00f0 kannski helst\u00a0<a href=\"https:\/\/islenskan.is\/\">\u00cdslensk m\u00e1lnefnd<\/a> sem hefur m.a. \u00fea\u00f0\u00a0hlutverk\u00a0\u201ea\u00f0 veita stj\u00f3rn\u00adv\u00f6ldum r\u00e1\u00f0gj\u00f6f um m\u00e1lefni \u00edslenskrar tungu \u00e1 fr\u00e6\u00f0ilegum grundvelli\u201c. Samkv\u00e6mt <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/altext\/149\/s\/1750.html\">\u00feings\u00e1lyktun um a\u00f0 efla \u00edslensku sem opinbert m\u00e1l \u00e1 \u00cdslandi<\/a> sem sam\u00feykkt var \u00e1 Al\u00feingi \u00ed vor \u00e1 a\u00f0 endursko\u00f0a \u00edslenska m\u00e1lstefnu fyrir lok n\u00e6sta \u00e1rs (reyndar vir\u00f0ist \u00fea\u00f0 vera villa \u00ed \u00e1lyktuninni \u2013 \u00e1 sennilega a\u00f0 vera 2021). Vissulega er n\u00fagildandi m\u00e1lstefna almennt or\u00f0u\u00f0, \u00e1n \u00feess a\u00f0 teki\u00f0 s\u00e9 \u00e1 einst\u00f6kum m\u00e1lfarsatri\u00f0um, en kannski v\u00e6ri samt h\u00e6gt a\u00f0 n\u00fdta v\u00e6ntanlega endursko\u00f0un til a\u00f0 efna til v\u00ed\u00f0t\u00e6krar umr\u00e6\u00f0u um m\u00e1lsta\u00f0alinn og leggja grunn a\u00f0 endursko\u00f0un hans.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fyrir helgi hitti \u00e9g gamlan nemanda minn og f\u00e9sb\u00f3karvin, framhaldssk\u00f3lakennara \u00ed \u00edslensku. Hann hefur fylgst me\u00f0 pistlum m\u00ednum um \u00edslenskt m\u00e1l og sag\u00f0ist vera samm\u00e1la m\u00e9r a\u00f0 miklu leyti. Hins vegar lenti hann \u00ed vanda me\u00f0 hva\u00f0 hann \u00e6tti a\u00f0 segja nemendunum. \u00c9g hef bo\u00f0a\u00f0 a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 ekkert athugavert vi\u00f0 \u00fdmislegt sem hinga\u00f0 til [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-1547","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1547","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1547"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1547\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1550,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1547\/revisions\/1550"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1547"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1547"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1547"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}