{"id":1551,"date":"2019-09-05T08:00:37","date_gmt":"2019-09-05T08:00:37","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=1551"},"modified":"2019-09-05T09:17:39","modified_gmt":"2019-09-05T09:17:39","slug":"maltaekniaaetlun-hafin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/09\/05\/maltaekniaaetlun-hafin\/","title":{"rendered":"M\u00e1lt\u00e6kni\u00e1\u00e6tlun hafin"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd \u00e1rsbyrjun birtist \u00e1 mbl.is <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/frettir\/taekni\/2019\/01\/06\/snjallheimili_og_sjalfsiglandi_skip\/\">vi\u00f0tal<\/a> vi\u00f0 uppl\u00fdsingafulltr\u00faa S\u00edmans sem kynntur var sem \u201e\u00e1hugama\u00f0ur um t\u00e6kni og n\u00fdjungar\u201c. Hann taldi a\u00f0 2019 yr\u00f0i \u201e\u00e1ri\u00f0 sem fjarst\u00fdringin deyr og a\u00f0 raddst\u00fdringin taki alveg yfir\u201c, \u00e1ri\u00f0 \u201e\u00fear sem venjuleg heimili byrja a\u00f0 horfa til t\u00e6kninnar\u201c. Hann h\u00e9lt \u00e1fram: \u201e\u00dea\u00f0 sem stendur uppbyggingunni helst fyrir \u00ferifum byrjar og endar \u00e1 raddst\u00fdringu og vi\u00f0 \u00feurfum alltaf a\u00f0 tala ensku. \u00c9g er me\u00f0 l\u00e1sa, perur og fjarst\u00fdringar hj\u00e1 m\u00e9r og \u00fearf alltaf a\u00f0 tala ensku\u201c segir uppl\u00fdsingafulltr\u00fainn sem \u201ej\u00e1tar a\u00f0 \u00fea\u00f0 geti veri\u00f0 \u00fereytandi\u201c.<\/p>\n<p>Vi\u00f0horf m\u00e1lnotenda til m\u00f3\u00f0urm\u00e1ls s\u00edns, ekki s\u00edst vi\u00f0\u00adhorf ungu kynsl\u00f3\u00f0arinnar, r\u00e6\u00f0ur miklu um framt\u00ed\u00f0arhorfur m\u00e1lsins. \u00dea\u00f0 eru \u00fdmsar v\u00edsbendingar um a\u00f0 ungir \u00cdslendingar l\u00edti ekki \u00e1 tungum\u00e1li\u00f0 sem jafnmikilv\u00e6gan \u00fe\u00e1tt \u00ed sj\u00e1lfs\u00admynd sinni og \u00feau sem eldri eru og hafi ekki jafnj\u00e1kv\u00e6tt vi\u00f0horf til m\u00e1lsins. Ungt f\u00f3lk n\u00fa \u00e1 d\u00f6gum s\u00e9r allan heiminn sem leiksvi\u00f0 sitt \u2013 \u00fea\u00f0 vill geta l\u00e6rt, starfa\u00f0 og b\u00fai\u00f0 erlendis og veit a\u00f0 \u00edslenskan gagnast \u00fev\u00ed l\u00edti\u00f0 utan \u00cdslands. Ef ekki ver\u00f0ur heldur h\u00e6gt a\u00f0 nota m\u00e1li\u00f0 alls sta\u00f0ar \u00e1 \u00cdslandi, og jafnvel ekki inni \u00e1 heimilinu \u00ed samskiptum vi\u00f0 stafr\u00e6na a\u00f0sto\u00f0armenn og \u00f6nnur t\u00f6lvust\u00fdr\u00f0 t\u00e6ki, er h\u00e6tt vi\u00f0 a\u00f0 unga kyn\u00adsl\u00f3\u00f0in missi tr\u00fa \u00e1 \u00edslenskuna og gagnsemi hennar.<\/p>\n<p>Eitt \u00fea\u00f0 mikilv\u00e6gasta og gagn\u00adlegasta sem vi\u00f0 getum gert til a\u00f0 styrkja st\u00f6\u00f0u \u00edslenskunnar er \u00fev\u00ed a\u00f0 gera \u00e1tak \u00e1 svi\u00f0i \u00edslenskrar m\u00e1lt\u00e6kni.\u00a0\u00a0M\u00e1lt\u00e6kni gerir okkur kleift a\u00f0 hafa sam\u00adskipti vi\u00f0 t\u00f6lvurnar, og n\u00fdta \u00fe\u00e6r \u00e1 \u00fdmsan h\u00e1tt til a\u00f0 li\u00f0sinna okkur vi\u00f0 tungum\u00e1li\u00f0. \u00cd g\u00e6r ur\u00f0u \u00feau t\u00edmam\u00f3t a\u00f0 skrifa\u00f0 var undir samning milli sj\u00e1lfseignarstofnunarinnar Almannar\u00f3ms, sem falin hefur veri\u00f0 framkv\u00e6md m\u00e1lt\u00e6kni\u00e1\u00e6tlunar r\u00edkisstj\u00f3rnarinnar, og S\u00cdM, samstarfsh\u00f3ps um \u00edslenska m\u00e1lt\u00e6kni. A\u00f0ild a\u00f0 h\u00f3pnum eiga <a href=\"https:\/\/www.hi.is\/\">H\u00e1sk\u00f3li \u00cdslands<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.ru.is\/\">H\u00e1sk\u00f3linn \u00ed Reykjav\u00edk<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.arnastofnun.is\/is\">Stofnun \u00c1rna Magn\u00fassonar \u00ed \u00edslenskum fr\u00e6\u00f0um<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.blind.is\/\">Blindraf\u00e9lagi\u00f0<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/\">R\u00edkis\u00fatvarpi\u00f0<\/a>, og fj\u00f6gur fyrirt\u00e6ki: <a href=\"https:\/\/www.creditinfo.is\/\">Creditinfo-Fj\u00f6lmi\u00f0lavaktin ehf<\/a>, Grammatek ehf, Mi\u00f0eind ehf og <a href=\"https:\/\/tiro.is\/\">Tiro<\/a> ehf.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/files\/2019\/09\/undirr.png\" \/><\/p>\n<p>Samkv\u00e6mt samningnum, sem er til eins \u00e1rs me\u00f0 m\u00f6guleika \u00e1 framlengingu \u00ed eitt \u00e1r \u00ed senn allt a\u00f0 fj\u00f3rum sinnum, tekur S\u00cdM a\u00f0 s\u00e9r ranns\u00f3knar- og \u00fer\u00f3unarvinnu vegna m\u00e1lt\u00e6kni\u00e1\u00e6tlunarinnar \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 verk\u00e1\u00e6tlunina\u00a0<em><a href=\"https:\/\/www.stjornarradid.is\/lisalib\/getfile.aspx?itemid=56f6368e-54f0-11e7-941a-005056bc530c\">M\u00e1lt\u00e6kni fyrir \u00edslensku 2018-2022<\/a><\/em> sem l\u00f6g\u00f0 var fram \u00e1ri\u00f0 2017. \u00cd stj\u00f3rnars\u00e1ttm\u00e1la n\u00faverandi r\u00edkisstj\u00f3rnar er \u00e1kv\u00e6\u00f0i um a\u00f0 \u00feessari \u00e1\u00e6tlun skuli hrint \u00ed framkv\u00e6md og h\u00fan fj\u00e1rm\u00f6gnu\u00f0. Samstarfsh\u00f3purinn mun vinna a\u00f0 fimm kjarnaverkefnum sem skilgreind eru \u00ed verk\u00e1\u00e6tluninni. \u00deetta eru:<\/p>\n<ul>\n<li>Talgreining \u2014 hugb\u00fana\u00f0ur til v\u00e9lr\u00e6nnar greiningar \u00e1 t\u00f6lu\u00f0u \u00edslensku m\u00e1li<\/li>\n<li>Talgerving \u2014 hugb\u00fana\u00f0ur\u00a0 til a\u00f0 gera fullkomna \u00edslenska talgervla<\/li>\n<li>V\u00e9l\u00fe\u00fd\u00f0ingar \u2014 hugb\u00fana\u00f0ur til \u00fe\u00fd\u00f0inga milli \u00edslensku og annarra m\u00e1la<\/li>\n<li>M\u00e1lr\u00fdni \u2014 hugb\u00fana\u00f0ur til a\u00f0 lesa yfir og lagf\u00e6ra rita\u00f0an \u00edslenskan texta<\/li>\n<li>M\u00e1lf\u00f6ng \u2014 uppbygging m\u00e1llegra gagnasafna af \u00fdmsu tagi, s.s. or\u00f0asafna, textasafna, hlj\u00f3\u00f0safna<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00deessi kjarnaverkefni eru forsenda \u00feess a\u00f0 til ver\u00f0i margv\u00edslegur notendahugb\u00fana\u00f0ur sem geri \u00edslensku gjaldgenga \u00ed stafr\u00e6num heimi. \u00cd <a href=\"http:\/\/brunnur.stjr.is\/mrn\/utgafuskra\/utgafa.nsf\/xsp\/.ibmmodres\/domino\/OpenAttachment\/mrn\/utgafuskra\/utgafa.nsf\/DD71C093C9345C2E002576F00058DCE9\/Attachment\/islenska_til_alls.pdf\">\u00edslenskri m\u00e1lstefnu<\/a> sem\u00a0 <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/altext\/136\/s\/0699.html\">sam\u00feykkt<\/a> var \u00e1 Al\u00feingi vori\u00f0 2009 er \u00ed kafla um \u00edslensku \u00ed t\u00f6lvuheiminum (sem \u00e9g samdi reyndar) sett \u00fea\u00f0 markmi\u00f0<\/p>\n<ul>\n<li>A\u00f0 \u00edslensk tunga ver\u00f0i noth\u00e6f \u2014 og notu\u00f0 \u2014 \u00e1 \u00f6llum \u00feeim svi\u00f0um innan t\u00f6lvu- og uppl\u00fdsingat\u00e6kninnar sem var\u00f0a daglegt l\u00edf alls almennings.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u201e\u00deetta merkir \u00ed fyrsta lagi a\u00f0 vi\u00f0m\u00f3t algengs hugb\u00fana\u00f0ar (valmyndir, hj\u00e1lpartextar o.s.frv.) \u00fearf a\u00f0 vera \u00edslenskt; \u00ed \u00f6\u00f0ru lagi a\u00f0 til \u00fearf a\u00f0 vera \u00fdmiss konar hugb\u00fana\u00f0ur sem li\u00f0sinnir og lei\u00f0beinir notendum vi\u00f0 notkun \u00edslensks m\u00e1ls (lei\u00f0r\u00e9ttingarforrit, \u00fe\u00fd\u00f0ingarforrit, hj\u00e1lparforrit fyrir fatla\u00f0a); og \u00ed \u00feri\u00f0ja lagi a\u00f0 unnt \u00e1 a\u00f0 vera a\u00f0 nota \u00edslensku sem samskiptam\u00e1l vi\u00f0 \u00fdmiss konar t\u00f6lvu- og t\u00e6knib\u00fana\u00f0 (uppl\u00fdsingakerfi, \u00fej\u00f3nustuver, t\u00f6lvust\u00fdr\u00f0 t\u00e6ki af \u00fdmsu tagi).\u201c<\/p>\n<p>\u00c9g fagna \u00feessum samningi s\u00e9rstaklega. Allt fr\u00e1 1997, \u00feegar \u00e9g h\u00e9lt erindi um <a href=\"http:\/\/notendur.hi.is\/eirikur\/infosprog.pdf\">Informationsteknologien og sm\u00e5 sprogsamfund<\/a> \u00e1 norr\u00e6num m\u00e1lnefnda\u00feingi \u00ed \u00de\u00f3rsh\u00f6fn \u00ed F\u00e6reyjum (birt \u00ed <em>Sprog i Norden<\/em> 1998), hef \u00e9g tala\u00f0 fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 vi\u00f0 ger\u00f0um \u00e1tak \u00e1 svi\u00f0i m\u00e1lt\u00e6kni (sem \u00fe\u00e1 var reyndar nefnd tungut\u00e6kni) til a\u00f0 \u00edslenska dr\u00e6gist ekki aftur \u00far \u00f6\u00f0rum tungum\u00e1lum \u00e1 \u00feessu svi\u00f0i. \u00c9g hef teki\u00f0 \u00fe\u00e1tt \u00ed a\u00f0 skrifa \u00fdmsar sk\u00fdrslur um efni\u00f0 og oft vonast til a\u00f0 eitthva\u00f0 f\u00e6ri a\u00f0 gerast \u00ed m\u00e1linu en \u00fe\u00e6r vonir hafa ekki r\u00e6st \u2014 fyrr en n\u00fa. Me\u00f0 samningnum sem undirrita\u00f0ur var \u00ed g\u00e6r er stigi\u00f0 st\u00f3rt skref til a\u00f0 uppfylla markmi\u00f0 m\u00e1lstefnunnar \u00e1 \u00feessu svi\u00f0i og tryggja a\u00f0 vi\u00f0 getum nota\u00f0 \u00edslensku \u00ed samskiptum okkar vi\u00f0 t\u00f6lvur og hvers kyns t\u00f6lvust\u00fdr\u00f0 t\u00e6ki \u00ed \u00feeim stafr\u00e6na heimi gervigreindar sem vi\u00f0 erum \u00e1 hra\u00f0ri lei\u00f0 inn \u00ed.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd \u00e1rsbyrjun birtist \u00e1 mbl.is vi\u00f0tal vi\u00f0 uppl\u00fdsingafulltr\u00faa S\u00edmans sem kynntur var sem \u201e\u00e1hugama\u00f0ur um t\u00e6kni og n\u00fdjungar\u201c. Hann taldi a\u00f0 2019 yr\u00f0i \u201e\u00e1ri\u00f0 sem fjarst\u00fdringin deyr og a\u00f0 raddst\u00fdringin taki alveg yfir\u201c, \u00e1ri\u00f0 \u201e\u00fear sem venjuleg heimili byrja a\u00f0 horfa til t\u00e6kninnar\u201c. Hann h\u00e9lt \u00e1fram: \u201e\u00dea\u00f0 sem stendur uppbyggingunni helst fyrir \u00ferifum byrjar og [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-1551","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1551","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1551"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1551\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1577,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1551\/revisions\/1577"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1551"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1551"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1551"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}