{"id":1568,"date":"2019-11-14T08:00:39","date_gmt":"2019-11-14T08:00:39","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=1568"},"modified":"2019-10-13T12:48:56","modified_gmt":"2019-10-13T12:48:56","slug":"stigbreytist-margur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/11\/14\/stigbreytist-margur\/","title":{"rendered":"Stigbreytist margur?"},"content":{"rendered":"<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>margur<\/em> er tali\u00f0 l\u00fdsingaror\u00f0 \u00ed \u00f6llum kennslub\u00f3kum og t\u00e6plega er \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 efast um \u00fe\u00e1 greiningu \u2013 or\u00f0i\u00f0 hefur b\u00e6\u00f0i d\u00e6miger\u00f0a beygingu og setningarst\u00f6\u00f0u l\u00fdsingaror\u00f0a. Eina vafaatri\u00f0i\u00f0 er stigbreytingin, sem vissulega er eitt megineinkenni l\u00fdsingaror\u00f0a, \u00fev\u00ed a\u00f0 <em>margur <\/em>hefur ekki reglulegt mi\u00f0stig e\u00f0a efsta stig \u2013 myndirnar *<em>margari<\/em> og *<em>margastur<\/em> eru ekki til, heldur eru <em>fleiri<\/em> og <em>flestur<\/em> nota\u00f0ar \u00ed sta\u00f0inn. En \u00fea\u00f0 er svo sem ekkert einsd\u00e6mi a\u00f0 algeng l\u00fdsingaror\u00f0 stigbreytist \u00f3reglulega \u2013 <em>margur<\/em> er \u00fear \u00ed h\u00f3pi me\u00f0 <em>g\u00f3\u00f0ur<\/em>, <em>gamall<\/em>, <em>l\u00edtill<\/em>,<em> mikill<\/em>, <em>sl\u00e6mur<\/em> og <em>illur<\/em>.<\/p>\n<p>Skortur \u00e1 reglulegri stigbreytingu dugir \u00fev\u00ed ekki til a\u00f0 gera flokkun or\u00f0sins sem l\u00fdsingaror\u00f0s vafasama. En \u00fea\u00f0 er samt ekki alveg lj\u00f3st a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 r\u00e9tt a\u00f0 greina <em>fleiri<\/em> og <em>flestur<\/em> sem beygingarmyndir af <em>margur<\/em>. Setningarsta\u00f0a mi\u00f0stigsins og efsta stigsins vir\u00f0ist nefnilega vera verulega fr\u00e1brug\u00f0in st\u00f6\u00f0u frumstigsins. Flest l\u00fdsingaror\u00f0 geta sta\u00f0i\u00f0 milli lauss greinis og nafnor\u00f0s, og hafa \u00fe\u00e1 veika beygingu: <em>Hinir g\u00f3\u00f0u menn<\/em>, <em>Hinar skemmtilegu konur<\/em>, <em>Hi\u00f0 \u00e1g\u00e6ta f\u00f3lk<\/em>. \u00de\u00f3tt frumstigi\u00f0 s\u00e9 vissulega algengast \u00ed \u00feessari setningager\u00f0 \u2013 eins og \u00ed m\u00e1linu yfirleitt \u2013 geta mi\u00f0stig og einkum efsta stig einnig sta\u00f0i\u00f0 \u00fear: <em>Hinir betri\/bestu menn<\/em>, <em>Hinar skemmtilegri<\/em>\/<em>skemmtilegustu konur<\/em>.<\/p>\n<p>Frumstig l\u00fdsingaror\u00f0sins <em>margur<\/em> er mj\u00f6g algengt \u00ed \u00feessari setningager\u00f0: <em>Hin m\u00f6rgu andlit Indlands<\/em>, <em>Hinir m\u00f6rgu a\u00f0d\u00e1endur Einars \u00c1skels<\/em>, o.s.frv. Hins vegar koma mi\u00f0stigi\u00f0 <em>fleiri<\/em> og efsta stigi\u00f0 <em>flestir<\/em> varla e\u00f0a ekki fyrir \u00ed \u00feessu sambandi, og raunar vir\u00f0ist veik beyging efsta stigs (sem \u00e6tti a\u00f0 vera *<em>flestu<\/em>) ekki vera til. \u00c1 t\u00edmarit.is eru d\u00e6min um lausan greini + <em>fleiri<\/em>\/<em>flestir<\/em> + nafnor\u00f0 teljandi \u00e1 fingrum annarrar handar, og \u00ed <a href=\"http:\/\/malheildir.arnastofnun.is\/#?lang=is-is\">Risam\u00e1lheildinni<\/a> sem hefur a\u00f0 geyma \u00e1 a\u00f0ra millj\u00f3n or\u00f0a finnast engin d\u00e6mi um mi\u00f0stigi\u00f0 e\u00f0a efsta stigi\u00f0 \u00ed \u00feessu sambandi en aftur \u00e1 m\u00f3ti t\u00e6p 800 d\u00e6mi um frumstigi\u00f0. Hj\u00e1 \u00f6llum \u00f6\u00f0rum algengum l\u00fdsingaror\u00f0um m\u00e1 finna fj\u00f6lda d\u00e6ma um a.m.k. efsta stigi\u00f0 \u00ed \u00feessu sambandi.<\/p>\n<p>Setningafr\u00e6\u00f0ileg heg\u00f0un or\u00f0anna <em>fleiri<\/em> og <em>flestur<\/em> er \u00fev\u00ed b\u00e6\u00f0i fr\u00e1brug\u00f0in heg\u00f0un frumstigsins <em>margur<\/em>, og einnig fr\u00e1brug\u00f0in heg\u00f0un mi\u00f0stigs og efsta stigs annarra l\u00fdsingaror\u00f0a. Aftur \u00e1 m\u00f3ti haga <em>fleiri<\/em> og <em>flestur<\/em> s\u00e9r a\u00f0 \u00feessu leyti eins og \u00f3tv\u00edr\u00e6\u00f0 \u00f3\u00e1kve\u00f0in forn\u00f6fn \u2013 \u00fea\u00f0 er ekki h\u00e6gt a\u00f0 segja *<em>Hinir sumu menn<\/em>, *<em>Hinir nokkru menn<\/em> o.s.frv. frekar en *<em>Hinir fleiri menn<\/em>, *<em>Hinir flestu menn<\/em>. \u00dea\u00f0 er freistandi a\u00f0 segja a\u00f0 <em>fleiri<\/em> og\u00a0<em>flestir<\/em> s\u00e9u ekki beygingarmyndir af l\u00fdsingaror\u00f0inu\u00a0<em>margur<\/em>, heldur sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0 or\u00f0 \u2013 og raunar ekki einu sinni l\u00fdsingaror\u00f0, heldur \u00f3\u00e1kve\u00f0in forn\u00f6fn.<\/p>\n<p>S\u00fa ni\u00f0ursta\u00f0a myndi \u00ed fyrsta lagi byggjast \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feau eru or\u00f0myndunarlega \u00f3skyld <em>margur<\/em>, \u00ed \u00f6\u00f0ru lagi \u00e1 \u00f3l\u00edkri setningarst\u00f6\u00f0u \u00feeirra, og \u00ed \u00feri\u00f0ja lagi \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 <em>flestur<\/em> hefur a\u00f0eins sterka beygingu eins og \u00f3\u00e1kve\u00f0in forn\u00f6fn (<em>fleiri<\/em> er venjulega tali\u00f0 veik beyging en \u00fea\u00f0 er \u00ed raun merkingarlaust vegna \u00feess a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 hefur alltaf \u00feetta sama form). En kannski v\u00e6ri \u00feetta of dj\u00f6rf \u00e1lyktun. Kannski er ekki h\u00e6gt a\u00f0 ganga lengra en svo a\u00f0 taka undir me\u00f0 G\u00edsla J\u00f3nssyni sem <a href=\"http:\/\/timarit.is\/view_page_init.jsp?pageId=1828039\">sag\u00f0i einu sinni<\/a>: \u201eAu\u00f0vita\u00f0 er ekkert hafdj\u00fap \u00e1 milli sumra or\u00f0flokka, og sum or\u00f0 eru vanddregin \u00ed dilk.\u201c Kannski ver\u00f0a\u00a0<em>fleiri<\/em> og\u00a0<em>flestur<\/em> a\u00f0 f\u00e1 a\u00f0 vera h\u00e1lfpartinn \u00ed lausu lofti milli l\u00fdsingaror\u00f0a og \u00f3\u00e1kve\u00f0inna fornafna \u2013 eins og kannski <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/09\/07\/fornafn-eda-lysingarord\/\"><em>\u00fdmis<\/em><\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Or\u00f0i\u00f0 margur er tali\u00f0 l\u00fdsingaror\u00f0 \u00ed \u00f6llum kennslub\u00f3kum og t\u00e6plega er \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 efast um \u00fe\u00e1 greiningu \u2013 or\u00f0i\u00f0 hefur b\u00e6\u00f0i d\u00e6miger\u00f0a beygingu og setningarst\u00f6\u00f0u l\u00fdsingaror\u00f0a. Eina vafaatri\u00f0i\u00f0 er stigbreytingin, sem vissulega er eitt megineinkenni l\u00fdsingaror\u00f0a, \u00fev\u00ed a\u00f0 margur hefur ekki reglulegt mi\u00f0stig e\u00f0a efsta stig \u2013 myndirnar *margari og *margastur eru ekki til, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-1568","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1568","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1568"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1568\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1591,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1568\/revisions\/1591"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1568"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1568"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1568"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}