{"id":1578,"date":"2019-09-06T08:00:38","date_gmt":"2019-09-06T08:00:38","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=1578"},"modified":"2019-09-05T23:15:48","modified_gmt":"2019-09-05T23:15:48","slug":"rangur-misskilningur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/09\/06\/rangur-misskilningur\/","title":{"rendered":"Rangur misskilningur"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/groups\/1395992847329077\/permalink\/2319770961617923\/\">innleggi<\/a> \u00ed M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum \u00e1 Facebook \u00ed g\u00e6r var tilf\u00e6r\u00f0 setningin \u201e\u00e9g tala rei\u00f0brennandi ensku\u201c og spurt \u201eEr rei\u00f0brennandi or\u00f0? Hef aldrei heyrt \u00feetta \u00ed sta\u00f0inn fyrir reiprennandi\u201c. \u00deetta er vissulega sjaldg\u00e6ft en ekki alveg \u00f3\u00feekkt \u2013 \u00f6rf\u00e1 d\u00e6mi um <em>rei\u00f0brennandi<\/em> m\u00e1 finna \u00e1 netinu, og \u00e1 <a href=\"https:\/\/ritun.hi.is\/\">Lei\u00f0beiningavef um ritun \u00e1 h\u00e1sk\u00f3lastigi<\/a> sem ritver H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands standa a\u00f0 er <em>rei\u00f0brennandi<\/em> \u00ed sta\u00f0 <em>reiprennandi<\/em> eitt \u00feeirra d\u00e6ma sem <a href=\"https:\/\/ritun.hi.is\/mal-og-malsnid\/malfarsmolar\/\">nefnd<\/a> eru um misskilning \u201eum merkingu e\u00f0a form or\u00f0a og or\u00f0asambanda\u201c. Og \u00fea\u00f0 er svo sem ekkert einsd\u00e6mi a\u00f0 m\u00e1lnotendur misskilji or\u00f0 \u2013 e\u00f0a reyni a\u00f0 f\u00e1 eitthvert vit \u00ed or\u00f0 sem \u00feeir skilja ekki.<\/p>\n<p>Hugtaki\u00f0 <strong>al\u00fe\u00fd\u00f0usk\u00fdring<\/strong> er oft nota\u00f0 um \u00feetta og \u00feekkt \u00edslenskt d\u00e6mi er \u00feegar <em><a href=\"https:\/\/english.arnastofnun.is\/page\/ordpistlar_throskuldur\">\u00fer\u00f6skuldur ver\u00f0ur \u00ferepskj\u00f6ldur<\/a><\/em>. Or\u00f0i\u00f0 <em>\u00fer\u00f6skuldur <\/em>er skylt s\u00f6gninni <em>\u00fereskja<\/em> og merkir sennilega upphaflega \u201e\u2018\u00fereskitr\u00e9, \u00fereskifj\u00f6l e\u00f0a gangfj\u00f6l\u2019\u201c segir \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0sifjab\u00f3k<\/em>. En \u00feegar tengslin vi\u00f0 \u00fereskingu rofna ver\u00f0ur <em>\u00fer\u00f6skuldur<\/em> \u00f3skiljanlegt or\u00f0 og til a\u00f0 reyna a\u00f0 f\u00e1 eitthvert vit \u00ed \u00fea\u00f0 tengja m\u00e1lnotendur \u00fea\u00f0 vi\u00f0 <em>\u00ferep<\/em> \u2013 <em>\u00fer\u00f6skuldur <\/em>er au\u00f0vita\u00f0 eins konar \u00ferep \u00ed dyrum \u2013 og <em>skj\u00f6ld<\/em> \u2013 <em>\u00fer\u00f6skuldurinn<\/em> er einhvers konar hl\u00edf.<\/p>\n<p>En hli\u00f0st\u00e6\u00f0ar breytingar (e\u00f0a afbakanir, ef f\u00f3lk vill kalla \u00fea\u00f0 svo) stafa ekki endilega af \u00fev\u00ed a\u00f0 m\u00e1lnotendur s\u00e9u a\u00f0 reyna a\u00f0 setja eitthva\u00f0 skiljanlegt \u00ed sta\u00f0inn fyrir eitthva\u00f0 sem \u00fea\u00f0 skilur ekki, heldur af \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feeir greina or\u00f0in e\u00f0a einstaka or\u00f0hluta ranglega og tengja vi\u00f0 anna\u00f0 en til var \u00e6tlast \u00feannig a\u00f0 \u00feeir telja sig heyra a\u00f0ra or\u00f0mynd en s\u00f6g\u00f0 var \u2013 en hlj\u00f3\u00f0fr\u00e6\u00f0ilega mj\u00f6g l\u00edka. \u00deetta gerist helst \u00ed or\u00f0um sem eru ekki gagns\u00e6, og einkum \u00ed l\u00f6ngum or\u00f0um e\u00f0a or\u00f0um sem bera venjulega litla \u00e1herslu \u00ed setningu.<\/p>\n<p>Myndin <em>rei\u00f0brennandi<\/em> \u00ed sta\u00f0 <em>reiprennandi<\/em> er gott d\u00e6mi um \u00feetta. \u00cd e\u00f0lilegu tali er mj\u00f6g l\u00edtill frambur\u00f0armunur \u00e1 \u00feessum myndum. Enginn munur er \u00e1 <em>b<\/em> og <em>p<\/em> \u00ed \u00feessari st\u00f6\u00f0u, og <em>\u00f0<\/em> fellur oft a\u00f0 mestu e\u00f0a \u00f6llu leyti brott \u00ed frambur\u00f0i samhlj\u00f3\u00f0aklasa eins og \u00fearna. M\u00e1lnotendur \u00feekkja or\u00f0i\u00f0 <em>rei\u00f0<\/em> betur en <em>reip<\/em>(<em>i<\/em>), \u00e1tta sig ekki \u00e1 l\u00edkingunni, og greina or\u00f0i\u00f0 rangt. \u00dea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir ekki endilega a\u00f0 <em>rei\u00f0brennandi<\/em> s\u00e9 eitthva\u00f0 skiljanlegri mynd fyrir \u00fe\u00e1 sem nota hana en <em>reiprennandi<\/em>.<\/p>\n<p>\u00ddmsan annan hli\u00f0st\u00e6\u00f0an misskilning m\u00e6tti nefna. \u00c1 netinu m\u00e1 finna nokkur d\u00e6mi um <em>afbrig\u00f0i<\/em>(<em>s<\/em>)<em>samur<\/em> og <em>afbrig\u00f0i<\/em>(<em>s<\/em>)<em>semi <\/em>\u00ed sta\u00f0inn fyrir <em>afbr\u00fd\u00f0isamur <\/em>og <em>afbr\u00fd\u00f0isemi<\/em>. \u00dear gegnir sama m\u00e1li \u2013 frambur\u00f0armunur \u00ed e\u00f0lilegu tali er mj\u00f6g l\u00edtill. \u00d6nghlj\u00f3\u00f0i\u00f0 <em>g<\/em> veiklast oft e\u00f0a hverfur \u00ed frambur\u00f0i \u00ed \u00feessari st\u00f6\u00f0u, og hlj\u00f3\u00f0fr\u00e6\u00f0ilegur munur <em>i<\/em> og <em>\u00ed<\/em> (<em>\u00fd<\/em>) er l\u00edtill. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed ekkert \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 sumir greini or\u00f0i\u00f0 ranglega \u2013 og skrifi \u00fea\u00f0 \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 \u00feessa r\u00f6ngu greiningu.<\/p>\n<p>Eitt \u00feekktasta d\u00e6mi af \u00feessu tagi er \u00feegar <em>v\u00edst a\u00f0<\/em> kemur \u00ed sta\u00f0 samtengingarinnar <em>fyrst<\/em> (<em>a\u00f0<\/em>) \u2013 <em>\u00c9g fer <strong>v\u00edst a\u00f0<\/strong> hann \u00e6tlar ekki a\u00f0 koma<\/em> \u00ed sta\u00f0 <em>\u00c9g fer <strong>fyrst a\u00f0<\/strong> hann \u00e6tlar ekki a\u00f0 koma<\/em>. Reyndar er <em>fyrst<\/em> ein \u00feeirra samtenginga sem oft er kennt a\u00f0 ekki eigi a\u00f0 taka me\u00f0 s\u00e9r <em>a\u00f0<\/em>, en \u00fea\u00f0 er \u00fe\u00f3 mj\u00f6g algengt a.m.k. \u00ed talm\u00e1li. Frambur\u00f0armunur \u00e1 <em>v\u00edst<\/em> og <em>fyrst<\/em> er mj\u00f6g l\u00edtill, a.m.k. \u00ed \u00e1hersluleysi eins og \u00fearna er oftast um a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u2013 b\u00e6\u00f0i <em>v<\/em> og <em>f<\/em> eru tannvaram\u00e6lt \u00f6nghlj\u00f3\u00f0, hlj\u00f3\u00f0fr\u00e6\u00f0ilegur munur <em>i<\/em> og <em>\u00ed<\/em> er l\u00edtill eins og \u00e1\u00f0ur segir, og <em>r<\/em> fellur oft brott a\u00f0 miklu e\u00f0a \u00f6llu leyti \u00ed klasanum <em>rst<\/em>.<\/p>\n<p>Eins og \u00e1\u00f0ur segir kemur misskilningurinn upp vegna \u00feess a\u00f0 frambur\u00f0armunur er mj\u00f6g l\u00edtill. \u00deess vegna er alveg h\u00e6gt a\u00f0 hugsa s\u00e9r tvo menn sem tala oft saman og annar segir alltaf <em>reiprennandi<\/em> en hinn alltaf <em>rei\u00f0brennandi <\/em>og\u00a0hvorugur tekur eftir \u00fev\u00ed a\u00f0 hinn er me\u00f0 a\u00f0ra mynd or\u00f0sins \u2013 b\u00e6\u00f0i vegna \u00feess hve frambur\u00f0armunurinn er l\u00edtill, og eins vegna \u00feess a\u00f0 vi\u00f0 h\u00f6fum tilhneigingu til a\u00f0 heyra \u00fea\u00f0 sem vi\u00f0 eigum von \u00e1 a\u00f0 heyra. Munurinn kemur hins vegar \u00ed lj\u00f3s \u00feegar fari\u00f0 er a\u00f0 skrifa or\u00f0in.<\/p>\n<p>Og \u00fe\u00e1 kemur a\u00f0 \u00fev\u00ed sem \u00e9g hef nefnt <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/08\/26\/islenskur-malstadall\/\">\u00e1\u00f0ur<\/a>: Eitt af \u00fev\u00ed sem hefur breyst \u00ed \u00edslensku m\u00e1lumhverfi \u00e1 undanf\u00f6rnum \u00e1ratugum er a\u00f0 n\u00fa sj\u00e1um vi\u00f0 texta fr\u00e1 miklu st\u00e6rri og fj\u00f6lbreyttari h\u00f3pi m\u00e1lnotenda en \u00e1\u00f0ur. Til skamms t\u00edma s\u00e1 venjulegt f\u00f3lk sjaldnast texta fr\u00e1 \u00f6\u00f0ru venjulegu f\u00f3lki, nema helst \u00ed sendibr\u00e9fum, en n\u00fa skrifar hver sem er fyrir allan heiminn. \u00deess vegna kemur misskilningur af \u00feessu tagi oftar \u00ed lj\u00f3s n\u00fa en \u00e1\u00f0ur, \u00e1n \u00feess a\u00f0 d\u00e6mum um hann hafi endilega fj\u00f6lga\u00f0.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er \u00feess vegna vel hugsanlegt a\u00f0 myndir eins og <em>rei\u00f0brennandi<\/em>, <em>afbrig\u00f0issamur<\/em>\/<em>-semi<\/em>, <em>v\u00edst a\u00f0<\/em> og \u00fdmsar fleiri hafi komi\u00f0 upp fyrir l\u00f6ngu \u00e1n \u00feess a\u00f0 nokkur hafi teki\u00f0 eftir \u00feeim, af \u00fev\u00ed a\u00f0 vi\u00f0 ver\u00f0um varla v\u00f6r vi\u00f0 \u00fe\u00e6r nema \u00ed ritu\u00f0u m\u00e1li og \u00feeir sem \u00e1\u00f0ur skrifu\u00f0u texta sem kom fyrir almenningssj\u00f3nir h\u00f6f\u00f0u l\u00e6rt hvernig \u00feessi or\u00f0 \u00e6ttu a\u00f0 vera.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd innleggi \u00ed M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum \u00e1 Facebook \u00ed g\u00e6r var tilf\u00e6r\u00f0 setningin \u201e\u00e9g tala rei\u00f0brennandi ensku\u201c og spurt \u201eEr rei\u00f0brennandi or\u00f0? Hef aldrei heyrt \u00feetta \u00ed sta\u00f0inn fyrir reiprennandi\u201c. \u00deetta er vissulega sjaldg\u00e6ft en ekki alveg \u00f3\u00feekkt \u2013 \u00f6rf\u00e1 d\u00e6mi um rei\u00f0brennandi m\u00e1 finna \u00e1 netinu, og \u00e1 Lei\u00f0beiningavef um ritun \u00e1 h\u00e1sk\u00f3lastigi sem ritver H\u00e1sk\u00f3la [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-1578","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1578","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1578"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1578\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1593,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1578\/revisions\/1593"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1578"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1578"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1578"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}