{"id":1627,"date":"2019-09-11T08:00:35","date_gmt":"2019-09-11T08:00:35","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=1627"},"modified":"2019-09-11T14:08:07","modified_gmt":"2019-09-11T14:08:07","slug":"islenska-og-utlendingar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/09\/11\/islenska-og-utlendingar\/","title":{"rendered":"\u00cdslenska og \u00fatlendingar"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/frett\/matti-gera-krofu-um-islenskukunnattu-bilstjora\">sag\u00f0i R\u00edkis\u00fatvarpi\u00f0<\/a> fr\u00e1 athyglisver\u00f0um <a href=\"https:\/\/www.stjornarradid.is\/default.aspx?pageid=0e3c47f7-5369-11e8-9428-005056bc4d74&amp;newsid=cc2abcb9-d3ba-11e9-9449-005056bc530c&amp;cname=K%C3%A6runefnd%20jafnr%C3%A9ttism%C3%A1la&amp;cid=e219adb3-4214-11e7-941a-005056bc530c\">\u00farskur\u00f0i<\/a> k\u00e6runefndar jafnr\u00e9ttism\u00e1la um a\u00f0 \u201esendib\u00edlast\u00f6\u00f0 megi gera kr\u00f6fu um a\u00f0 b\u00edlstj\u00f3rar sem aki fyrir hluthafa st\u00f6\u00f0varinnar geti gert sig skiljanlega \u00e1 \u00edslensku og skilji tungum\u00e1li\u00f0\u201c. \u00dea\u00f0 \u201eorkar ekki tv\u00edm\u00e6lis a\u00f0 mati k\u00e6runefndarinnar a\u00f0 kr\u00f6fur um tungum\u00e1lakunn\u00e1ttu geta \u00ed \u00fdmsum tilvikum talist l\u00f6gm\u00e6tar, enda \u00fe\u00f3tt \u00fe\u00e6r komi a\u00f0 einhverju marki ni\u00f0ur \u00e1 einstaklingum sem eru af erlendum \u00fej\u00f3\u00f0ernisuppruna og b\u00faa \u00fear me\u00f0 hugsanlega ekki yfir \u00edslenskukunn\u00e1ttu\u201c. En \u00feetta er vi\u00f0kv\u00e6mt og vandme\u00f0fari\u00f0 m\u00e1l.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er l\u00edfsnau\u00f0syn fyrir \u00edslenskuna a\u00f0 h\u00fan s\u00e9 notu\u00f0 \u00e1 \u00cdslandi \u00fear sem m\u00f6gulegt er. En vi\u00f0 ver\u00f0um a\u00f0 hafa \u00ed huga a\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagi\u00f0 er or\u00f0i\u00f0 fj\u00f6lmenningarlegt og \u00e1 \u00cdslandi b\u00fdr <a href=\"https:\/\/www.hagstofa.is\/utgafur\/frettasafn\/mannfjoldi\/mannfjoldi-eftir-bakgrunni-2018\/\">fj\u00f6ldi f\u00f3lks<\/a> sem ekki skilur \u00edslensku, a\u00f0 ekki s\u00e9 tala\u00f0 um alla fer\u00f0amennina sem hinga\u00f0 koma. Au\u00f0vita\u00f0 er \u00f3hj\u00e1kv\u00e6milegt, e\u00f0lilegt og sj\u00e1lfsagt a\u00f0 koma til m\u00f3ts vi\u00f0 \u00feetta f\u00f3lk me\u00f0 notkun ensku (og annarra erlendra tungum\u00e1la) \u00fear sem vi\u00f0 \u00e1 \u2013 enskan \u00e1 fullan r\u00e9tt \u00e1 s\u00e9r \u00e1 \u00cdslandi, samhli\u00f0a \u00edslenskunni \u00e1 m\u00f6rgum svi\u00f0um. En h\u00fan m\u00e1 ekki koma \u00ed sta\u00f0 \u00edslensku e\u00f0a ry\u00f0ja henni burt.<\/p>\n<p>\u00c9g veit um f\u00f3lk sem hefur b\u00fai\u00f0 h\u00e9r \u00ed 10-15 \u00e1r og talar enn ekki \u00edslensku \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 skilji hana kannski \u00feokkalega. \u00deetta er f\u00f3lk sem er h\u00e9r af \u00fdmsum \u00e1st\u00e6\u00f0um en er langflest komi\u00f0 til a\u00f0 vinna, vegna \u00feess a\u00f0 getum ekki manna\u00f0 \u00f6ll nau\u00f0synleg st\u00f6rf e\u00f0a viljum ekki vinna \u00feau. \u00dev\u00ed hefur veri\u00f0 sp\u00e1\u00f0 a\u00f0 \u00fe\u00f6rf s\u00e9 \u00e1 verulegum innflutningi vinnuafls \u00e1 n\u00e6stu \u00e1rum, og vonandi sj\u00e1um vi\u00f0 s\u00f3ma okkar \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 taka vi\u00f0 fleiri fl\u00f3ttam\u00f6nnum og h\u00e6lisleitendum \u2013 enda erum vi\u00f0 alltof f\u00e1.<\/p>\n<p>En ef innflytjendur ver\u00f0a 15-20% landsmanna innan f\u00e1rra \u00e1ra eins og <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/frett\/island-ad-breytast-i-innflytjendathjod\">b\u00faast m\u00e1 vi\u00f0<\/a> segir \u00fea\u00f0 sig sj\u00e1lft a\u00f0 \u00fea\u00f0 hefur \u00e1hrif \u00e1 st\u00f6\u00f0u \u00edslenskunnar sem til skamms t\u00edma var einr\u00e1\u00f0 \u00e1 \u00f6llum svi\u00f0um \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagsins. \u00deessi breytta sta\u00f0a skapar spennu milli \u00edslensku og ensku. \u00dev\u00ed er oft haldi\u00f0 fram a\u00f0 allir \u00cdslendingar kunni ensku og \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 sannarlega ofm\u00e6lt er samt enginn vandi a\u00f0 b\u00faa \u00ed \u00edslensku \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagi \u00e1rum og jafnvel \u00e1ratugum saman \u00e1n \u00feess a\u00f0 kunna \u00edslensku \u00fev\u00ed a\u00f0 enskan er alls sta\u00f0ar.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er au\u00f0vita\u00f0 gott fyrir \u00fe\u00e1 sem hinga\u00f0 koma, en ber \u00ed s\u00e9r h\u00e6ttu fyrir \u00edslenskuna. \u00dea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 \u00fer\u00fdstingurinn \u00e1 a\u00f0 l\u00e6ra m\u00e1li\u00f0 er ekki alltaf mj\u00f6g mikill, a.m.k. ekki fyrir f\u00f3lk \u00ed fullri vinnu sem \u00fea\u00f0 hefur n\u00f3g me\u00f0 a\u00f0 sinna. Vi\u00f0 h\u00f6fum ekki heldur sta\u00f0i\u00f0 okkur n\u00f3gu vel \u00ed a\u00f0 au\u00f0velda f\u00f3lki a\u00f0 l\u00e6ra m\u00e1li\u00f0. Vi\u00f0 \u00feurfum einhvern veginn a\u00f0 finna lei\u00f0 sem tekur tillit til \u00fatlendinga og gerir \u00feeim kleift a\u00f0 bjarga s\u00e9r \u00ed samf\u00e9laginu, \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00edslenskan ver\u00f0i \u00e6vinlega v\u00edkjandi. \u00deetta er ekki einfalt, en \u00feetta \u00fearf a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u2013 sem er sjaldan gert.<\/p>\n<p>En \u00fe\u00f3tt f\u00f3lk geti b\u00fai\u00f0 \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9laginu til langframa \u00e1n \u00edslenskukunn\u00e1ttu felur \u00fea\u00f0 ekki \u00ed s\u00e9r fulla \u00fe\u00e1ttt\u00f6ku. \u00deetta f\u00f3lk tekur yfirleitt l\u00edtinn \u00fe\u00e1tt \u00ed f\u00e9lags- og stj\u00f3rnm\u00e1lum, \u00fea\u00f0 s\u00e6kir s\u00e9r sjaldan langsk\u00f3lamenntun, og \u00fe\u00f3tt sumt af \u00fev\u00ed komi h\u00e1mennta\u00f0 til landsins \u00e1 \u00fea\u00f0 erfitt me\u00f0 a\u00f0 f\u00e1 menntun s\u00edna vi\u00f0urkennda. Ef f\u00f3lk \u00far \u00feessum h\u00f3pi \u00e6tlar s\u00e9r a\u00f0 taka fullan \u00fe\u00e1tt \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9laginu f\u00e6r \u00fea\u00f0 i\u00f0ulega \u00e1 sig gagnr\u00fdni vegna \u00f3fullkominnar \u00edslenskukunn\u00e1ttu eins og t.d. Nichole Leigh Mosty <a href=\"https:\/\/www.dv.is\/eyjan\/2017\/03\/23\/althingi-a-ekki-ad-vera-med-starfmenn-sem-tala-ekki-islennsku-radherra-og-thingmenn-koma-nichole-til-varnar\/\">f\u00e9kk a\u00f0 finna<\/a>.<\/p>\n<p>S\u00fa h\u00e6tta er fyrir hendi a\u00f0 \u00edslenskan ver\u00f0i notu\u00f0, me\u00f0vita\u00f0 e\u00f0a \u00f3me\u00f0vita\u00f0, til a\u00f0 b\u00faa til <a href=\"https:\/\/grapevine.is\/news\/2017\/04\/23\/low-wages-and-digital-death-icelandic-in-crisis\/\">lagskipt \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lag<\/a> \u2013 annars vegar mennta\u00f0 f\u00f3lk sem talar \u00edslensku samkv\u00e6mt vi\u00f0urkenndum m\u00e1lsta\u00f0li og r\u00e6\u00f0ur \u00f6llu \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9laginu, me\u00f0al annars \u00ed krafti m\u00e1lfarslegra yfirbur\u00f0a, og hins vegar f\u00f3lk af erlendum uppruna, jafnvel a\u00f0ra og \u00feri\u00f0ju kynsl\u00f3\u00f0 innflytjenda, sem hefur ekki gott vald \u00e1 \u00edslensku og kemst hvergi \u00e1fram en situr eftir \u00ed l\u00e1glaunast\u00f6rfum, \u00e1hrifalaust um umhverfi sitt og framt\u00ed\u00f0. \u00dea\u00f0 er alveg hugsanlegt a\u00f0 til s\u00e9u atvinnurekendur sem k\u00e6ra sig ekkert um a\u00f0 erlent starfsf\u00f3lk \u00feeirra l\u00e6ri \u00edslensku \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fe\u00e1 g\u00e6ti \u00fea\u00f0 fari\u00f0 a\u00f0 gera meiri kr\u00f6fur, \u00e1tta\u00f0 sig betur \u00e1 r\u00e9ttindum s\u00ednum o.s.frv.<\/p>\n<p>\u00c9g legg \u00e1herslu \u00e1 a\u00f0 \u00e9g er alls ekki a\u00f0 amast vi\u00f0 fj\u00f6lgun \u00fatlendinga \u2013 \u00f6\u00f0ru n\u00e6r. Vi\u00f0 \u00feurfum \u00e1 \u00feeim a\u00f0 halda til fullrar \u00fe\u00e1ttt\u00f6ku \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9laginu \u2013 til a\u00f0 halda uppi \u00fev\u00ed\u00a0 vestr\u00e6na velfer\u00f0ar- og menningar\u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagi sem vi\u00f0 viljum b\u00faa \u00ed \u2013 og vi\u00f0 megum ekki nota tungum\u00e1li\u00f0 til a\u00f0 halda \u00feeim ni\u00f0ri. En bar\u00e1tta fyrir \u00edslenskunni m\u00e1 aldrei sn\u00faast upp \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0rembing og hana m\u00e1 aldrei nota til \u00feess a\u00f0 \u00fatiloka f\u00f3lk \u00e1 \u00f3m\u00e1lefnalegan h\u00e1tt e\u00f0a gera me\u00f0 einhverju m\u00f3ti l\u00edti\u00f0 \u00far \u00fev\u00ed.<\/p>\n<p>Vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 \u00e1tta okkur \u00e1 h\u00e6ttunni \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 vi\u00f0 s\u00e9um a\u00f0 b\u00faa til tv\u00e6r \u00fej\u00f3\u00f0ir \u00ed landinu \u2013 \u201eokkur\u201c, sem t\u00f6lum g\u00f3\u00f0a \u00edslensku og sitjum a\u00f0 bestu bitunum hva\u00f0 var\u00f0ar v\u00f6ld, \u00e1hrif, menntun, tekjur o.s.frv. \u2013 og svo \u201ehina\u201c, \u00fe\u00e1 sem tala \u00f3fullkomna e\u00f0a enga \u00edslensku og sitja fastir \u00ed l\u00e1glaunast\u00f6rfunum, \u00e1hrifalausir \u00e1 \u00f6llum svi\u00f0um \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagsins. Fyrir utan \u00feann ska\u00f0a sem \u00feetta veldur f\u00f3lkinu sem \u00ed \u00fev\u00ed lendir er \u00feetta st\u00f3rh\u00e6ttulegt fyrir l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i\u00f0 og b\u00fdr til jar\u00f0veg fyrir l\u00fd\u00f0skrum og \u00f6fgastefnur.<\/p>\n<p>\u00deetta er ekki einfalt m\u00e1l \u2013 a\u00f0 halda \u00edslenskunni \u00e1 lofti, halda \u00fev\u00ed til streitu a\u00f0 h\u00fan s\u00e9 noth\u00e6f og <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/altext\/149\/s\/1750.html\">notu\u00f0 \u00e1 \u00f6llum svi\u00f0um<\/a>, en jafnframt g\u00e6ta \u00feess a\u00f0 \u00edslenskukunn\u00e1tta og -f\u00e6rni s\u00e9 aldrei notu\u00f0 til a\u00f0 mismuna f\u00f3lki. \u00dea\u00f0 er br\u00fdnt a\u00f0 stj\u00f3rnv\u00f6ld geri s\u00e9r grein fyrir \u00feessu og m\u00f3ti stefnu \u00ed \u00feessum m\u00e1lum, eins og mennta- og menningarm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra <a href=\"https:\/\/www.stjornarradid.is\/gogn\/raeda\/2018\/11\/19\/Afram-islenska\/\">hefur tala\u00f0 fyrir<\/a>. En \u00fea\u00f0 er l\u00edka br\u00fdnt a\u00f0 vi\u00f0, f\u00f3lki\u00f0 \u00ed landinu, \u00e1ttum okkur \u00e1 vandanum og veltum fyrir okkur hvernig eigi a\u00f0 taka \u00e1 m\u00e1linu. \u00deess vegna \u00feurfum vi\u00f0 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u00feetta \u2013 \u201etaka umr\u00e6\u00f0una\u201c eins og n\u00fa er sagt.<\/p>\n<p>En ekki \u00e1 forsendum \u00fatlendingaand\u00fa\u00f0ar og -hr\u00e6\u00f0slu, heldur \u00e1 j\u00e1kv\u00e6\u00f0um n\u00f3tum. Eins og segir \u00ed \u00e1\u00f0urnefndum <a href=\"https:\/\/www.stjornarradid.is\/default.aspx?pageid=0e3c47f7-5369-11e8-9428-005056bc4d74&amp;newsid=cc2abcb9-d3ba-11e9-9449-005056bc530c&amp;cname=K%C3%A6runefnd%20jafnr%C3%A9ttism%C3%A1la&amp;cid=e219adb3-4214-11e7-941a-005056bc530c\">\u00farskur\u00f0i<\/a> getur veri\u00f0 nau\u00f0synlegt gera kr\u00f6fur um \u00edslenskukunn\u00e1ttu \u201etil a\u00f0 tryggja skilvirk samskipti vi\u00f0 vi\u00f0skiptavini, \u00fear \u00e1 me\u00f0al \u00ed st\u00f6rfum \u00ed \u00fej\u00f3nustugeiranum\u201c, en vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 au\u00f0velda \u00fatlendingum a\u00f0 l\u00e6ra \u00edslensku og nota hana \u00e1 \u00f6llum svi\u00f0um, og vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 vera <a href=\"https:\/\/ordogtunga.arnastofnun.is\/index.php\/ord-og-tunga\/article\/view\/28\/19\">j\u00e1kv\u00e6\u00f0 gagnvart allri \u00edslenskunotkun<\/a>, \u00fe\u00f3tt frambur\u00f0ur s\u00e9 ekki fullkominn, beygingar vanti stundum og setningager\u00f0in s\u00e9 \u00f3hef\u00f0bundin. \u00cdslenska er alls konar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r sag\u00f0i R\u00edkis\u00fatvarpi\u00f0 fr\u00e1 athyglisver\u00f0um \u00farskur\u00f0i k\u00e6runefndar jafnr\u00e9ttism\u00e1la um a\u00f0 \u201esendib\u00edlast\u00f6\u00f0 megi gera kr\u00f6fu um a\u00f0 b\u00edlstj\u00f3rar sem aki fyrir hluthafa st\u00f6\u00f0varinnar geti gert sig skiljanlega \u00e1 \u00edslensku og skilji tungum\u00e1li\u00f0\u201c. \u00dea\u00f0 \u201eorkar ekki tv\u00edm\u00e6lis a\u00f0 mati k\u00e6runefndarinnar a\u00f0 kr\u00f6fur um tungum\u00e1lakunn\u00e1ttu geta \u00ed \u00fdmsum tilvikum talist l\u00f6gm\u00e6tar, enda \u00fe\u00f3tt \u00fe\u00e6r komi a\u00f0 einhverju [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-1627","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1627","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1627"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1627\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1646,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1627\/revisions\/1646"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1627"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1627"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1627"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}