{"id":1683,"date":"2019-09-13T08:00:33","date_gmt":"2019-09-13T08:00:33","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=1683"},"modified":"2025-01-30T17:50:21","modified_gmt":"2025-01-30T17:50:21","slug":"pabbi-sinn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/09\/13\/pabbi-sinn\/","title":{"rendered":"Pabbi sinn"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd <a href=\"http:\/\/malfar.arnastofnun.is\/greinar\/sinn\"><em>M\u00e1lfarsbankanum<\/em><\/a> er vara\u00f0 vi\u00f0 or\u00f0alaginu <em>eins og pabbi sinn<\/em>: \u201eH\u00fan er alveg eins og pabbi <strong>hennar<\/strong> (ekki: \u201eh\u00fan er alveg eins og pabbi sinn\u201c).\u201c \u00dea\u00f0 liggur samt fyrir a\u00f0 fj\u00f6ldi f\u00f3lks notar \u00feetta or\u00f0alag \u2013 annars v\u00e6ri ekki amast svona oft vi\u00f0 \u00fev\u00ed. Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g hef rekist \u00e1 er fr\u00e1 1966 \u2013 \u201eannar sag\u00f0ist ver\u00f0a b\u00f3ndi eins og pabbi sinn\u201c. D\u00e6mum \u00e1 t\u00edmarit.is fer \u00fe\u00f3 ekki fj\u00f6lgandi fyrr en eftir 1990 og a\u00f0allega eftir aldam\u00f3t. \u00dea\u00f0 er lj\u00f3st a\u00f0 <em>eins og pabbi sinn<\/em> hefur veri\u00f0 a\u00f0 brei\u00f0ast \u00fat undanfarna \u00e1ratugi og er n\u00fa l\u00edklega m\u00e1l talsver\u00f0s hluta \u00fej\u00f3\u00f0arinnar.<\/p>\n<p>Ekki ver\u00f0ur enskum \u00e1hrifum kennt um \u00feessa breytingu en h\u00fan er \u00fat af fyrir sig vel skiljanleg. Merkingarlega er \u00feetta mj\u00f6g svipa\u00f0 <em>l\u00edkur pabba s\u00ednum<\/em> \u00fear sem enginn \u00e1greiningur er um a\u00f0 nota skuli afturbeygingu \u2013 ef sagt er <em>Siggi er l\u00edkur pabba hans<\/em> er v\u00edsa\u00f0 til pabba einhvers annars en Sigga. Hinn setningafr\u00e6\u00f0ilegi munur er s\u00e1 a\u00f0 \u00ed <em>l\u00edkur pabba s\u00ednum <\/em>er afturbeyg\u00f0a eignarfornafni\u00f0 <em>s\u00ednum<\/em> hluti andlagsins, en \u00ed <em>eins og pabbi sinn<\/em> er <em>sinn<\/em> hluti samanbur\u00f0arli\u00f0ar.<\/p>\n<p>\u00c1st\u00e6\u00f0an fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 ekki er (e\u00f0a var) h\u00e6gt a\u00f0 segja <em>hann er eins og pabbi sinn<\/em> er s\u00fa a\u00f0 afturbeyging getur yfirleitt ekki v\u00edsa\u00f0 yfir atvikstengingu, til frumlags a\u00f0alsetningarinnar \u2013 vi\u00f0 getum ekki sagt *<em>hann f\u00f3r <strong>\u00feegar<\/strong> pabbi sinn kom<\/em> e\u00f0a *<em>hann fer <strong>ef<\/strong> pabbi sinn kemur<\/em> e\u00f0a *<em>hann f\u00f3r <strong>af \u00fev\u00ed a\u00f0<\/strong> pabbi sinn kom, <\/em>heldur ver\u00f0um a\u00f0 nota pers\u00f3nufornafni\u00f0 <em>hans<\/em>.\u00a0En \u00f6fugt vi\u00f0 \u00feessar tengingar getur atvikstengingin <em>eins og<\/em> ekki einv\u00f6r\u00f0ungu tengt heilar aukasetningar vi\u00f0 \u00fea\u00f0 sem \u00e1 undan kemur, t.d. <em>Pr\u00f3fi\u00f0 var \u00feungt <strong>eins og \u00e9g \u00e1tti von \u00e1<\/strong><\/em> (samanbur\u00f0arsetning feitletru\u00f0), heldur l\u00edka or\u00f0asamb\u00f6nd \u00e1n sagnar (samanbur\u00f0arli\u00f0i), t.d. <em>Pr\u00f3fi\u00f0 var \u00feungt <strong>eins og \u00ed fyrra<\/strong><\/em> (samanbur\u00f0arli\u00f0ur feitletra\u00f0ur).<\/p>\n<p>\u00c9g held a\u00f0 s\u00fa breyting sem hefur veri\u00f0 \u00ed gangi undanfarna \u00e1ratugi stafi af breyttri skynjun m\u00e1lnotenda \u00e1 samanbur\u00f0arli\u00f0um. \u00deeir hafi \u00e1\u00f0ur veri\u00f0 skynja\u00f0ir sem (\u00f3fullkomnar) setningar me\u00f0 s\u00f6gnina \u201e\u00f3sag\u00f0a\u201c, ef svo m\u00e1 segja \u2013 <em>Siggi er eins og pabbi hans <\/em>(<em>er<\/em>) \u2013 en margir skynji \u00fe\u00e1 n\u00fa sem setningarli\u00f0i \u00ed sta\u00f0inn, \u00e1n sagnar. \u00dear me\u00f0 hafi \u00feeir svipa\u00f0a st\u00f6\u00f0u og forsetningarli\u00f0ir og \u00fev\u00ed geti afturbeygingin v\u00edsa\u00f0 yfir tenginguna <em>eins og<\/em>, til frumlagsins,\u00a0\u00e1 sama h\u00e1tt og h\u00fan v\u00edsar yfir forsetningar \u2013 vi\u00f0 segjum <em>Siggi kom <strong>me\u00f0<\/strong> pabba s\u00ednum<\/em> en ekki <em>pabba hans <\/em>nema um s\u00e9 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a pabba einhvers annars en Sigga.<\/p>\n<p>En ef or\u00f0arunan \u00e1 eftir <em>eins og<\/em> inniheldur s\u00f6gn er s\u00e1 m\u00f6guleiki a\u00f0 skynja \u00feetta sem setningarli\u00f0 \u00ed sta\u00f0 setningar ekki fyrir hendi \u2013 og \u00fe\u00e1 \u00e6tti afturbeyging l\u00edka a\u00f0 vera \u00fatiloku\u00f0. \u00c9g er alinn upp fyrir daga \u00feessarar breytingar og h\u00fan er ekki mitt m\u00e1l (enn), og \u00feess vegna get \u00e9g ekki fullyrt hva\u00f0 er t\u00e6kt og hva\u00f0 \u00f3t\u00e6kt hj\u00e1 \u00feeim sem hafa \u00feessa breytingu \u00ed m\u00e1li s\u00ednu. En \u00e9g held samt a\u00f0 f\u00f3lk sem segir <em>hann er eins og pabbi sinn<\/em> myndi s\u00ed\u00f0ur segja <em>hann er alveg eins og pabbi sinn var fyrir 30 \u00e1rum<\/em>. \u00cd seinna d\u00e6minu kemur s\u00f6gn (<em>var<\/em>) \u00e1 eftir <em>eins og<\/em> og \u00fear er \u00fev\u00ed \u00f3tv\u00edr\u00e6tt um setningu a\u00f0 r\u00e6\u00f0a en ekki bara setningarli\u00f0.<\/p>\n<p>Reyndar er oft m\u00e6lt me\u00f0 notkun afturbeygingar \u00ed \u00f6\u00f0rum setningager\u00f0um \u00fear sem b\u00e6\u00f0i afturbeygt fornafn og pers\u00f3nufornafn k\u00e6mi til greina. \u00cd kverinu <em>G\u00e6tum tungunnar <\/em>er sagt a\u00f0 heyrst hafi \u201eB\u00edlstj\u00f3rinn sag\u00f0i, a\u00f0 honum hef\u00f0i tekist a\u00f0 aka \u00feessa lei\u00f0\u201c en r\u00e9tt v\u00e6ri \u201e... a\u00f0 <em>s\u00e9r<\/em> hef\u00f0i tekist ... (nema b\u00edlstj\u00f3rinn s\u00e9 a\u00f0 tala um annan en sig)\u201c. H\u00f6fundur kversins, Helgi H\u00e1lfdanarson, <a href=\"http:\/\/timarit.is\/view_page_init.jsp?pageId=1610498\">sag\u00f0i<\/a> um \u00feetta: \u201e\u00cd \u00feessu sambandi er afturbeyg\u00f0a fornafni\u00f0 n\u00e1kv\u00e6mara en hitt; \u00fear t\u00e6ki \u00fea\u00f0 af \u00f6ll tv\u00edm\u00e6li, en pers\u00f3nufornafni\u00f0 ekki.\u201c Me\u00f0 s\u00f6mu r\u00f6kum hlyti <em>Siggi er eins og pabbi sinn<\/em> a\u00f0 teljast r\u00e9ttara en <em>Siggi er eins og pabbi hans<\/em> \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00ed seinna tilvikinu g\u00e6ti veri\u00f0 \u00e1tt vi\u00f0 pabba einhvers annars eins og \u00e1\u00f0ur segir en afturbeygingin t\u00e6ki af \u00f6ll tv\u00edm\u00e6li.<\/p>\n<p>Me\u00f0 \u00feessu er \u00e9g bara a\u00f0 reyna a\u00f0 sk\u00fdra \u00feessa breytingu, en ekki r\u00e9ttl\u00e6ta hana e\u00f0a m\u00e6la me\u00f0 henni. Hins vegar er \u00feetta or\u00f0alag l\u00f6ngu h\u00e6tt a\u00f0 fara \u00ed taugarnar \u00e1 m\u00e9r og m\u00e9r er eiginlega fari\u00f0 a\u00f0 finnast \u00fea\u00f0 e\u00f0lilegt og \u00fea\u00f0 g\u00e6ti jafnvel hrokki\u00f0 \u00fat \u00far m\u00e9r einhver daginn.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd M\u00e1lfarsbankanum er vara\u00f0 vi\u00f0 or\u00f0alaginu eins og pabbi sinn: \u201eH\u00fan er alveg eins og pabbi hennar (ekki: \u201eh\u00fan er alveg eins og pabbi sinn\u201c).\u201c \u00dea\u00f0 liggur samt fyrir a\u00f0 fj\u00f6ldi f\u00f3lks notar \u00feetta or\u00f0alag \u2013 annars v\u00e6ri ekki amast svona oft vi\u00f0 \u00fev\u00ed. Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g hef rekist \u00e1 er fr\u00e1 1966 \u2013 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635,158638],"tags":[],"class_list":["post-1683","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar","category-malvillur"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1683","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1683"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1683\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7129,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1683\/revisions\/7129"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1683"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1683"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1683"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}