{"id":1695,"date":"2019-09-15T08:00:13","date_gmt":"2019-09-15T08:00:13","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=1695"},"modified":"2020-12-09T11:45:15","modified_gmt":"2020-12-09T11:45:15","slug":"bur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/09\/15\/bur\/","title":{"rendered":"Bur"},"content":{"rendered":"<p>Hausti\u00f0 2015 efndu <a href=\"https:\/\/samtokin78.is\/\">Samt\u00f6kin 78<\/a> til n\u00fdyr\u00f0asamkeppni sem var nefnd <a href=\"https:\/\/samtokin78.is\/hyryrdhi-2015-nyyrdhasamkeppni-samtakanna-78\/\">H\u00fdryr\u00f0i<\/a>. \u00cd kynningu \u00e1 keppninni var sagt: \u201eFj\u00f6lm\u00f6rg or\u00f0 eru til \u00ed hinsegin or\u00f0afor\u00f0anum sem enn hafa ekki fengi\u00f0 \u00edslenska \u00fe\u00fd\u00f0ingu, en hinsegin hugt\u00f6k og or\u00f0 endurspegla svo sannarlega \u00fe\u00e1 breidd sem er til sta\u00f0ar \u00ed hinsegin samf\u00e9laginu. \u00dea\u00f0 er mikilv\u00e6gt a\u00f0 vi\u00f0 getum \u00f6ll tala\u00f0 um hinsegin reynslu og hinsegin l\u00edf \u00e1 m\u00f3\u00f0urm\u00e1li okkar.\u201c Me\u00f0al \u00feeirra n\u00fdyr\u00f0a sem \u00f3ska\u00f0 var eftir hugmyndum um voru \u201e<strong>\u00d3kyngreind fr\u00e6ndsemisor\u00f0<\/strong>: Fr\u00e6nka\/fr\u00e6ndi \u2013 K\u00e6rasti\/k\u00e6rasta \u2013 Mamma\/pabbi \u2013 Sonur\/d\u00f3ttir \u2013 Vinkona\/vinur\u201c.<\/p>\n<p>Ein \u00feeirra tillagna sem b\u00e1rust \u00ed keppninni var a\u00f0 endurn\u00fdta or\u00f0i\u00f0 <em>bur<\/em> sem kynhlutlaust or\u00f0 \u00ed kennin\u00f6fnum til hli\u00f0ar vi\u00f0 <em>\u2013son<\/em> og <em>\u2013d\u00f3ttir<\/em>. Or\u00f0i\u00f0 <em>bur<\/em> er vissulega til fyrir \u00ed m\u00e1linu og \u00ed <a href=\"https:\/\/malid.is\/leit\/bur\">or\u00f0ab\u00f3kum<\/a> sagt merkja 'sonur' og vera karlkynsor\u00f0. \u00cd \u00feessari n\u00fdju notkun er gert r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 ver\u00f0i nota\u00f0 \u00ed hvorugkyni, me\u00f0 greini <em>buri\u00f0<\/em>, og merking \u00feess v\u00edkki \u2013 ver\u00f0i 'barn, afkv\u00e6mi'. D\u00f3mnefnd keppninnar t\u00f3k \u00feessu or\u00f0i fegins hendi og \u00feetta var ein \u00feeirra tillagna sem h\u00fan <a href=\"https:\/\/samtokin78.is\/2015\/11\/17\/buridh-mitt-er-vifguma-hyryrdhi-2015\/\">m\u00e6lti s\u00e9rstaklega me\u00f0<\/a>. Or\u00f0i\u00f0 hefur eitthva\u00f0 veri\u00f0 nota\u00f0 s\u00ed\u00f0an og var m.a. teki\u00f0 inn \u00ed <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/altext\/149\/s\/0009.html\">frumvarp til laga um mannan\u00f6fn<\/a> sem lagt var fram \u00e1 Al\u00feingi hausti\u00f0 2018 en ekki sam\u00feykkt.<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>bur<\/em> er komi\u00f0 af s\u00f6gninni <em>bera<\/em> og r\u00f3tskylt m\u00f6rgum or\u00f0um af sama merkingarsvi\u00f0i \u2013 <em>barn<\/em>, (<em>barns<\/em>)<em>bur\u00f0ur<\/em>, (<em>tv\u00ed<\/em>)<em>buri<\/em> o.fl. Merkingarlega er ekkert \u00fev\u00ed til fyrirst\u00f6\u00f0u a\u00f0 gefa \u00fev\u00ed \u00feessa v\u00edku\u00f0u merkingu. Or\u00f0i\u00f0 er \u00e1kaflega sjaldg\u00e6ft \u2013 \u00ed <a href=\"https:\/\/onp.ku.dk\/onp\/onp.php?o12335\">safni<\/a> fornm\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3karinnar \u00ed Kaupmannah\u00f6fn sem tekur til \u00f3bundins m\u00e1ls eru a\u00f0eins sex d\u00e6mi um \u00fea\u00f0, og \u00fe\u00f3 \u00ed raun a\u00f0eins fj\u00f6gur \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00ed tveimur tilvikum er um s\u00f6mu setningu a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u00ed tveimur textum. Annars var or\u00f0i\u00f0 einkum nota\u00f0 \u00ed <a href=\"https:\/\/skaldic.abdn.ac.uk\/m.php?p=lemma&amp;i=11867\">bundnu m\u00e1li<\/a>, og \u00ed seinni t\u00edma m\u00e1li kemur \u00fea\u00f0 varla e\u00f0a ekki fyrir nema \u00ed sk\u00e1ldskap. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed l\u00edtil h\u00e6tta \u00e1 a\u00f0 \u00feessi merkingarv\u00edkkun valdi ruglingi.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 \u00e1 s\u00e9r l\u00edka vel \u00feekkt og vi\u00f0urkennd ford\u00e6mi a\u00f0 taka or\u00f0 \u00far eldra m\u00e1li sem ekki eru lengur notu\u00f0 og gefa \u00feeim n\u00fdja merkingu. Or\u00f0i\u00f0 <em>skj\u00e1r<\/em> merkti \u00e1\u00f0ur 'gegns\u00e6 himna \u00ed glugga, notu\u00f0 \u00ed sta\u00f0 r\u00fa\u00f0u'. En eftir a\u00f0 gluggar af \u00fev\u00ed tagi ur\u00f0u \u00fareltir var or\u00f0i\u00f0 l\u00edti\u00f0 nota\u00f0. Upp \u00far 1970 var svo <a href=\"http:\/\/timarit.is\/view_page_init.jsp?pageId=2358183\">stungi\u00f0 upp \u00e1<\/a> \u00fev\u00ed a\u00f0 nota or\u00f0i\u00f0 \u00ed sta\u00f0 t\u00f6kuor\u00f0sins <em>skermur<\/em> e\u00f0a <em>skermir<\/em> sem haf\u00f0i veri\u00f0 nota\u00f0 sem \u00fe\u00fd\u00f0ing \u00e1 <em>screen<\/em> \u2013 tala\u00f0 var um b\u00e6\u00f0i <em>sj\u00f3nvarpsskerm<\/em>(<em>i<\/em>) og <em>t\u00f6lvuskerm<\/em>(<em>i<\/em>). \u00deetta or\u00f0 sl\u00f3 strax \u00ed gegn \u00fer\u00e1tt fyrir <a href=\"http:\/\/timarit.is\/view_page_init.jsp?pageId=1451586\">andst\u00f6\u00f0u<\/a> og n\u00fa er <em>skermur<\/em> n\u00e1nast horfi\u00f0 \u00far m\u00e1linu \u00ed \u00feessari merkingu \u2013 \u00fe\u00f3tt enn s\u00e9 tala\u00f0 um <em>lampaskerma<\/em>.<\/p>\n<p>Anna\u00f0 endurn\u00fdtt or\u00f0 og ekki s\u00ed\u00f0ur \u00feekkt er <em>s\u00edmi <\/em>sem var til en mj\u00f6g sjaldg\u00e6ft <a href=\"https:\/\/skaldic.abdn.ac.uk\/m.php?p=lemma&amp;i=72245\">\u00ed fornu m\u00e1li<\/a>, einkum \u00ed hvorugkynsmyndinni <em>s\u00edma<\/em>, og merkti 'band, \u00fer\u00e1\u00f0ur'. Sk\u00f6mmu fyrir aldam\u00f3tin 1900 var <a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=640\">stungi\u00f0 upp \u00e1<\/a> \u00fev\u00ed a\u00f0 nota \u00feetta \u00f3n\u00fdtta or\u00f0 yfir n\u00fdjungina <em>telef\u00f3n<\/em> sem \u00cdslendingar voru \u00fe\u00e1 farnir a\u00f0 fr\u00e9tta af \u00fe\u00f3tt fyrirb\u00e6ri\u00f0 hef\u00f0i enn ekki borist til landsins. \u00c1kve\u00f0i\u00f0 var a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 skyldi vera karlkynsor\u00f0 og merkingunni hli\u00f0ra\u00f0 a\u00f0eins til \u2013 sem l\u00e1 beint vi\u00f0 \u00e1 \u00feessum t\u00edma \u00feegar megineinkenni s\u00edmans var einmitt \u00fer\u00e1\u00f0urinn, s\u00edmal\u00ednurnar sem voru lag\u00f0ar milli landa og um allt land. \u00deetta or\u00f0 sl\u00f3 l\u00edka flj\u00f3tlega \u00ed gegn og <em>telef\u00f3n<\/em> hvarf a\u00f0 mestu \u00far notkun \u00e1 \u00f6\u00f0rum \u00e1ratug 20. aldar.<\/p>\n<p>H\u00e6gt v\u00e6ri a\u00f0 nefna fleiri vel heppnu\u00f0 d\u00e6mi um forn or\u00f0 sem hafa veri\u00f0 fallin \u00ed gleymsku en endurvakin \u00ed n\u00fdrri \u2013 en skyldri \u2013 merkingu. \u00de\u00e6r breytingar sem \u00fearf a\u00f0 gera \u00e1 kyni og merkingu or\u00f0sins\u00a0<em>bur<\/em> eru sm\u00e1v\u00e6gilegar og eiga s\u00e9r sk\u00fdr ford\u00e6mi.\u00a0M\u00e9r finnst\u00a0<em>bur<\/em> s\u00e9rlega vel til endurn\u00fdtingar falli\u00f0 og vonast til a\u00f0 \u00fea\u00f0 komist \u00ed almenna notkun.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hausti\u00f0 2015 efndu Samt\u00f6kin 78 til n\u00fdyr\u00f0asamkeppni sem var nefnd H\u00fdryr\u00f0i. \u00cd kynningu \u00e1 keppninni var sagt: \u201eFj\u00f6lm\u00f6rg or\u00f0 eru til \u00ed hinsegin or\u00f0afor\u00f0anum sem enn hafa ekki fengi\u00f0 \u00edslenska \u00fe\u00fd\u00f0ingu, en hinsegin hugt\u00f6k og or\u00f0 endurspegla svo sannarlega \u00fe\u00e1 breidd sem er til sta\u00f0ar \u00ed hinsegin samf\u00e9laginu. \u00dea\u00f0 er mikilv\u00e6gt a\u00f0 vi\u00f0 getum \u00f6ll [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-1695","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1695","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1695"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1695\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3373,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1695\/revisions\/3373"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1695"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1695"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1695"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}