{"id":1824,"date":"2019-10-13T14:01:01","date_gmt":"2019-10-13T14:01:01","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=1824"},"modified":"2021-08-22T16:25:02","modified_gmt":"2021-08-22T16:25:02","slug":"ad-og-af","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/10\/13\/ad-og-af\/","title":{"rendered":"A\u00f0 og af"},"content":{"rendered":"<p>Forsetningarnar <em>a\u00f0 <\/em>og <em>af <\/em>eru oft nota\u00f0ar \u00ed s\u00f6mu sam\u00adb\u00f6nd\u00adum \u00fe\u00f3tt \u00f6nnur \u00feyki venjulega \u201er\u00e9ttari\u201c en hin. \u00cd <em>M\u00e1lfars<\/em>\u00ad<em>bank<\/em>\u00ad<em>an<\/em>\u00ad<em>um <\/em>er l\u00f6ng upptalning \u00e1 samb\u00f6ndum \u00fear sem tali\u00f0 er r\u00e9tt a\u00f0 nota <strong><em>a\u00f0<\/em><\/strong>, og \u00f6nnur samsvarandi fyrir <strong><em>af<\/em><\/strong>. \u00deessi d\u00e6ma\u00adfj\u00f6ldi s\u00fdnir gl\u00f6ggt a\u00f0 tilfinning m\u00e1lnotenda fyrir \u00fev\u00ed hvora for\u00adsetn\u00adinguna \u201eeigi\u201c a\u00f0 nota er i\u00f0ulega \u00e1 reiki. \u00de\u00f3tt \u00e9g s\u00e9 \u00ed flest\u00adum tilvikum vanur a\u00f0 nota \u00fe\u00e1 forsetningu sem er talin \u201er\u00e9tt\u201c \u00e1tta \u00e9g mig ekki \u00e1 \u00fev\u00ed hvort \u00e9g er alltaf alinn upp vi\u00f0 \u00fe\u00e1 notkun e\u00f0a hef tileinka\u00f0 m\u00e9r hana \u00ed sk\u00f3la.<\/p>\n<p>Frambur\u00f0armunur <em>a\u00f0 <\/em>og <em>af <\/em>er s\u00e1ral\u00edtill og oft enginn \u00ed e\u00f0li\u00adlegu tali. \u00d6nghlj\u00f3\u00f0in <em>\u00f0 <\/em>og <em>f <\/em>(<em>v<\/em>) eru venjulega frekar veik \u00ed enda or\u00f0a \u2014 s\u00e9rstaklega \u00e1herslul\u00edtilla or\u00f0a eins og for\u00adsetn\u00adinga. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed mj\u00f6g algengt a\u00f0 b\u00e1\u00f0ar for\u00adsetn\u00ading\u00adarn\u00adar ver\u00f0i bara s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0i\u00f0 <em>a<\/em> \u00ed frambur\u00f0i og \u00feess vegna t\u00f6k\u00adum vi\u00f0 \u00f6rugglega sjaldnast eftir \u00fev\u00ed \u00fe\u00f3tt sagt s\u00e9 <em>a\u00f0 <\/em>\u00fear sem vi\u00f0 \u00e6ttum von \u00e1 <em>af <\/em>og \u00f6fugt. En \u00ed ritu\u00f0u m\u00e1li kemur mun\u00adurinn vitanlega fram. \u00deegar frambur\u00f0ar\u00admun\u00adur\u00adinn er svona l\u00edtill ver\u00f0ur a\u00f0 rei\u00f0a sig \u00e1 merkingu til a\u00f0 velja milli for\u00adsetn\u00adinganna \u2014 e\u00f0a hreinlega l\u00e6ra \u00ed hva\u00f0a sam\u00adb\u00f6ndum hvor \u00e1 a\u00f0 vera.<\/p>\n<p>Grunnmerking <em>a\u00f0 <\/em>er \u02bb\u00ed \u00e1ttina til\u02bc en grunnmerking <em>af <\/em>er \u02bbfr\u00e1, burt\u02bc samkv\u00e6mt <em>\u00cdslenskri or\u00f0sifjab\u00f3k<\/em>. \u00dear sem \u00feessi grunn\u00admerk\u00ading er sk\u00fdr ver\u00f0ur \u00feess ekki vart a\u00f0 forsetningunum s\u00e9 blanda\u00f0 saman \u2014 \u00fea\u00f0 er aldrei sagt *<em>\u00e9g gekk \u00ed \u00e1tt af h\u00fasinu<\/em> e\u00f0a *<em>\u00e9g t\u00f3k b\u00f3kina a\u00f0 honum<\/em> svo a\u00f0 \u00e9g viti. En \u00feegar ekki ligg\u00adur \u00ed aug\u00adum uppi a\u00f0 \u00f6nnur hvor \u00feessi grunnmerking eigi vi\u00f0 m\u00e1 b\u00faast vi\u00f0 v\u00edxl\u00adum, \u00feannig a\u00f0 <em>af <\/em>s\u00e9 nota\u00f0 \u00fear sem hef\u00f0 er fyrir <em>a\u00f0<\/em>, og \u00f6fugt. \u00dearna er m\u00e1l\u00adtilfinning f\u00f3lks oft mismunandi. Sumum finnst t.d. auglj\u00f3st a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 <em>leita\u00f0 a\u00f0<\/em> einhverju vegna \u00feess a\u00f0 vi\u00f0 leitina s\u00e9 veri\u00f0 a\u00f0 reyna a\u00f0 komast \u02bb\u00ed \u00e1ttina til\u02bc \u00feess sem leita\u00f0 er. En fj\u00f6ldi d\u00e6ma um <em>leita af<\/em> s\u00fdnir a\u00f0 \u00fev\u00ed fer fjarri a\u00f0 allir m\u00e1lnotendur skynji \u00feessa merkingu \u00ed <em>a\u00f0 <\/em>\u00ed \u00feessu sam\u00adbandi.<\/p>\n<p>Ef d\u00e6mum <em>M\u00e1lfarsbankans <\/em>er flett upp \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> s\u00e9st a\u00f0 v\u00edxlin m\u00e1 \u00ed m\u00f6rgum tilvikum rekja aftur til 19. aldar. \u00cd sumum til\u00advik\u00adum er \u201eranga\u201c notkunin eldri og\/e\u00f0a algeng\u00adari en s\u00fa \u201er\u00e9tta\u201c. \u00deannig eru h\u00e1tt \u00ed helmingi fleiri d\u00e6mi um <em>r\u00edkur af<\/em> en hi\u00f0 \u201er\u00e9tta\u201c <em>r\u00edkur a\u00f0<\/em>, og elsta d\u00e6mi\u00f0 um <em>af <\/em>er \u00feremur \u00e1ra\u00adtugum eldra en elsta d\u00e6mi\u00f0 um <em>a\u00f0<\/em>. Heldur fleiri d\u00e6mi eru um <em>au\u00f0ugur af<\/em> en hi\u00f0 \u201er\u00e9tta\u201c <em>au\u00f0ugur a\u00f0<\/em>, og einnig heldur fleiri d\u00e6mi um <em>snau\u00f0ur af<\/em> en hi\u00f0 \u201er\u00e9tta\u201c <em>snau\u00f0ur a\u00f0<\/em>. \u00ddmis fleiri d\u00e6mi m\u00e6tti nefna.<\/p>\n<p>Eitt af \u00fev\u00ed sem \u00fdtir undir \u00feessi v\u00edxl er \u00fea\u00f0 a\u00f0 stundum \u201e\u00e1\u201c a\u00f0 nota mismunandi forsetningu me\u00f0 sama nafnor\u00f0i eftir \u00fev\u00ed hver s\u00f6gnin er. \u00deannig er tali\u00f0 \u201er\u00e9tt\u201c a\u00f0 segja <em>hafa \u00e1n\u00e6gju af<\/em>, <em>hafa gagn af<\/em>, <em>hafa gaman af<\/em> o.fl., en hins vegar \u201e\u00e1\u201c a\u00f0 segja <em>\u00fea\u00f0 er \u00e1n\u00e6gja a\u00f0 \u00feessu<\/em>, <em>\u00fea\u00f0 er gagn a\u00f0 \u00feessu<\/em>, <em>\u00fea\u00f0 er gaman a\u00f0 \u00feessu<\/em> o.s.frv. Svipa\u00f0 er me\u00f0 forsetningu me\u00f0 nafnor\u00f0inu <em>tilefni <\/em>\u2014 \u00fea\u00f0 \u201e\u00e1\u201c a\u00f0 segja <em>a\u00f0 gefnu tilefni<\/em>, en hins vegar <em>af \u00feessu tilefni<\/em>, <em>kunnur a\u00f0 g\u00f3\u00f0u<\/em> en hins vegar <em>kunnur af verkum s\u00ednum<\/em>, <em>fr\u00e6gur a\u00f0 endemum<\/em> en <em>fr\u00e6gur af herna\u00f0i s\u00ednum<\/em>, o.fl. \u00dea\u00f0 er svo sem ekkert undarlegt a\u00f0 m\u00e1l\u00adnotendur blandi \u00feessu saman, enda merkingarmunur ekki alltaf sk\u00fdr. \u201e\u00c1 alll\u00f6ngum kenn\u00adara\u00adferli m\u00ednum t\u00f3kst m\u00e9r fremur illa a\u00f0 f\u00e6ra nemendum heim sanninn um \u00fea\u00f0 a\u00f0 or\u00f0asambandi\u00f0 <em>a\u00f0 yfirl\u00f6g\u00f0u r\u00e1\u00f0i<\/em> v\u00eds\u00ada\u00f0i (auglj\u00f3slega) til t\u00edma en \u00ed or\u00f0a\u00adsam\u00adband\u00adinu <em>af \u00e1settu r\u00e1\u00f0i<\/em> f\u00e6list h\u00e1ttarmerking en \u00e9g kann \u00fe\u00f3 ekki betri sk\u00fdringu\u201c segir J\u00f3n G. Fri\u00f0j\u00f3nsson.<\/p>\n<p>M\u00e9r finnst mikilv\u00e6gt a\u00f0 halda \u00ed merkingarmuninn milli <em>a\u00f0 <\/em>og <em>af<\/em>, sem v\u00edsa\u00f0 er til h\u00e9r a\u00f0 framan. En \u00fear sem grunn\u00admerk\u00adingin er \u00f3sk\u00fdr e\u00f0a alls ekki fyrir hendi finnst m\u00e9r satt a\u00f0 segja ekki skipta miklu m\u00e1li hvor forsetningin er notu\u00f0. Ef f\u00f3lk hefur vanist notk\u00adun annarrar forsetningarinnar \u00fe\u00f3tt hin s\u00e9 talin \u201er\u00e9tt\u201c s\u00e9 \u00e9g enga \u00e1st\u00e6\u00f0u til a\u00f0 breyta \u00fev\u00ed. \u00c9g er t.d. vanur a\u00f0 tala um a\u00f0<em> gera miki\u00f0 <strong>af <\/strong>einhverju<\/em> og t\u00f6luvert fleiri d\u00e6mi eru um \u00fea\u00f0 \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> en <em>gera miki\u00f0 <strong>a\u00f0 <\/strong><\/em>sem er tali\u00f0 \u201er\u00e9tt\u201c. En \u201e\u00feessi villa er r\u00f3tgr\u00f3in\u201c segir G\u00edsli J\u00f3ns\u00adson \u2014 \u00e9g held bara m\u00ednu striki.<a href=\"#_ednref1\" name=\"_edn1\"><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Forsetningarnar a\u00f0 og af eru oft nota\u00f0ar \u00ed s\u00f6mu sam\u00adb\u00f6nd\u00adum \u00fe\u00f3tt \u00f6nnur \u00feyki venjulega \u201er\u00e9ttari\u201c en hin. \u00cd M\u00e1lfars\u00adbank\u00adan\u00adum er l\u00f6ng upptalning \u00e1 samb\u00f6ndum \u00fear sem tali\u00f0 er r\u00e9tt a\u00f0 nota a\u00f0, og \u00f6nnur samsvarandi fyrir af. \u00deessi d\u00e6ma\u00adfj\u00f6ldi s\u00fdnir gl\u00f6ggt a\u00f0 tilfinning m\u00e1lnotenda fyrir \u00fev\u00ed hvora for\u00adsetn\u00adinguna \u201eeigi\u201c a\u00f0 nota er i\u00f0ulega \u00e1 reiki. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635,158638],"tags":[],"class_list":["post-1824","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar","category-malvillur"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1824","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1824"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1824\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3964,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1824\/revisions\/3964"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1824"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1824"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1824"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}