{"id":1852,"date":"2019-10-20T12:23:18","date_gmt":"2019-10-20T12:23:18","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=1852"},"modified":"2019-10-20T13:21:51","modified_gmt":"2019-10-20T13:21:51","slug":"enskaettad-ordalag","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/10\/20\/enskaettad-ordalag\/","title":{"rendered":"Ensk\u00e6tta\u00f0 or\u00f0alag"},"content":{"rendered":"<p>Erlend or\u00f0asamb\u00f6nd hafa alla t\u00ed\u00f0 streymt inn \u00ed m\u00e1li\u00f0 og yfirleitt kl\u00e6\u00f0st \u00edslenskum b\u00faningi a\u00f0 mestu e\u00f0a \u00f6llu leyti, \u00ed \u00feeim skilningi a\u00f0 \u00feau innihalda engin framandi hlj\u00f3\u00f0, \u00f6ll or\u00f0in \u00ed \u00feeim eru oftast \u00edslensk og beygjast \u00e1 hef\u00f0bundinn h\u00e1tt. \u00deau bera \u00fea\u00f0 \u00fev\u00ed ekki me\u00f0 s\u00e9r a\u00f0 \u00feau s\u00e9u erlend a\u00f0 uppruna og til a\u00f0 \u00e1tta okkur \u00e1 \u00fev\u00ed \u00feurfum vi\u00f0 a\u00f0 \u00feekkja \u00feau \u00ed upprunam\u00e1linu. Lengi vel komu sl\u00edk samb\u00f6nd \u00far d\u00f6nsku og margir minnast \u00feess \u00far sk\u00f3lag\u00f6ngu sinni a\u00f0 amast hafi veri\u00f0 vi\u00f0 algengum or\u00f0asamb\u00f6ndum eins og <em>fyrst og fremst<\/em>, <em><a href=\"http:\/\/timarit.is\/view_page_init.jsp?pageId=5623710\">til a\u00f0 byrja me\u00f0<\/a><\/em> og fj\u00f6lm\u00f6rgum \u00f6\u00f0rum sem eru hluti af daglegu m\u00e1li okkar. N\u00fa f\u00e1 \u00feessi samb\u00f6nd og \u00f6nnur \u00e1l\u00edka a\u00f0 vera \u00ed fri\u00f0i v\u00ed\u00f0ast hvar nema helst \u00ed <a href=\"https:\/\/www.mr.is\/docs\/OlOGottm.pdf\">MR<\/a>.<\/p>\n<p>N\u00fa eru d\u00f6nskuslettur alveg <a href=\"http:\/\/timarit.is\/view_page_init.jsp?pageId=3193984\">fyrir b\u00ed<\/a>, eins og einhvern t\u00edma var sagt, og jafnvel tala\u00f0 um a\u00f0 fri\u00f0a \u00fe\u00e6r. En enskan er yfir okkur og allt um kring, og engin fur\u00f0a a\u00f0 \u00fdmis ensk or\u00f0asamb\u00f6nd laumist inn \u00ed \u00edslensku. Eitt \u00feeirra er <em>eins og enginn s\u00e9<\/em>\/<em>v\u00e6ri morgundagurinn<\/em> sem er auglj\u00f3slega \u00edslensk ger\u00f0 af or\u00f0asambandinu <em>as if there were no tomorrow<\/em> e\u00f0a <em>like there is no tomorrow<\/em>. \u00deetta er ekki gamalt \u00ed m\u00e1linu \u2013 elsta d\u00e6mi\u00f0 \u00e1 t\u00edmarit.is er fr\u00e1 2005, en \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu 10 \u00e1rum hefur notkunin st\u00f3raukist. \u00c9g kunni ekki vi\u00f0 \u00feetta samband \u00ed fyrstu en er farinn a\u00f0 venjast \u00fev\u00ed og s\u00e9 svo sem ekkert athugavert vi\u00f0 \u00fea\u00f0.<\/p>\n<p>\u00d6nnur n\u00fdjung \u00ed m\u00e1linu, greinlega \u00e6ttu\u00f0 \u00far ensku, er a\u00f0 segja <em>sama hva\u00f0<\/em>, \u00e1n nokkurs framhalds e\u00f0a skilyr\u00f0is. \u00derj\u00fa d\u00e6mi fr\u00e1 \u00feessu \u00e1ri af t\u00edmarit.is:<\/p>\n<ul>\n<li>\u201e\u00dea\u00f0 er svo mikil gr\u00f3ska og samhugur hj\u00e1 \u00f6llu \u00feessu fr\u00e1b\u00e6ra t\u00f3nlistarf\u00f3lki \u00e1 \u00cdslandi, a\u00f0 gera hlutina sama hva\u00f0.\u201c<\/li>\n<li>\u201eEn ef n\u00e1tt\u00fara er \u00e1 anna\u00f0 bor\u00f0 til \u00fe\u00e1 er h\u00fan eitthva\u00f0 sem l\u00e6tur ekki alveg a\u00f0 stj\u00f3rn, \u00e1 \u00fea\u00f0 til a\u00f0 sullast \u00fat fyrir, sama hva\u00f0.\u201c<\/li>\n<li>\u201eM\u00e9r finnst \u00feetta ekki allt byggjast \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 b\u00faa til atvinnu sama hva\u00f0.\u201c<\/li>\n<\/ul>\n<p>Til skamms t\u00edma hef\u00f0i or\u00f0i\u00f0 a\u00f0 koma eitthvert framhald \u2013 <em>sama hva\u00f0 tautar og raular<\/em>, <em>sama hva\u00f0 \u00fe\u00fa segir<\/em>, <em>sama hva\u00f0 gerist<\/em>, o.s.frv. Enginn vafi er \u00e1 a\u00f0 \u00feetta eru \u00e1hrif fr\u00e1 enska sambandinu <em>no matter what<\/em> sem einmitt er nota\u00f0 svona.<\/p>\n<p>Enn eitt n\u00fdlegt or\u00f0alag sem er \u00e6tta\u00f0 \u00far ensku er a\u00f0 segja <em>af \u00e1st\u00e6\u00f0u<\/em> \u00e1n \u00feess a\u00f0 nokkurt \u00e1kv\u00e6\u00f0isor\u00f0 \u2013 l\u00fdsingaror\u00f0 e\u00f0a fornafn \u2013 fylgi nafnor\u00f0inu. \u00derj\u00fa n\u00fdleg d\u00e6mi af t\u00edmarit.is:<\/p>\n<ul>\n<li>\u201e\u00deeir ungu leikmenn sem eru komnir \u00ed li\u00f0i\u00f0 n\u00fana eru \u00fear af \u00e1st\u00e6\u00f0u.\u201c<\/li>\n<li>\u201eLoki\u00f0 \u00e1 salerninu er sta\u00f0sett ofan \u00e1 kl\u00f3settinu af \u00e1st\u00e6\u00f0u en er ekki bara til skrauts.\u201c<\/li>\n<li>\u201eVi\u00f0 erum \u00ed k\u00f3r af \u00e1st\u00e6\u00f0u, vi\u00f0 viljum alltaf vera a\u00f0 syngja.\u201c<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00cd \u00edslensku hefur fram til \u00feessa \u00feurft a\u00f0 skilgreina \u00e1st\u00e6\u00f0una eitthva\u00f0 n\u00e1nar \u2013 segja <em>af g\u00f3\u00f0ri \u00e1st\u00e6\u00f0u<\/em>, <em>af \u00e1kve\u00f0inni \u00e1st\u00e6\u00f0u<\/em>, <em>af \u00feeirri \u00e1st\u00e6\u00f0u<\/em> o.s.frv. En \u00ed ensku er h\u00e6gt a\u00f0 segja <em>for a reason<\/em> \u00e1n n\u00e1nari \u00fatsk\u00fdringa og \u00fea\u00f0an er \u00feetta v\u00e6ntanlega komi\u00f0.<\/p>\n<p>Erlendur uppruni einn og s\u00e9r er ekki gild \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 amast vi\u00f0 einhverju or\u00f0alagi, og \u00fe\u00f3tt samb\u00f6ndin <em>eins og enginn v\u00e6ri morgundagurinn<\/em>, <em>sama hva\u00f0<\/em> og <em>af \u00e1st\u00e6\u00f0u<\/em> s\u00e9u greinilega \u00f6ll komin \u00far ensku finnst m\u00e9r \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 gera upp \u00e1 milli \u00feeirra. Fyrstnefnda sambandi\u00f0 hvorki breytir n\u00e9 \u00fatr\u00fdmir einhverju sem fyrir er \u00ed m\u00e1linu \u2013 \u00fea\u00f0 m\u00e1 alveg segja a\u00f0 \u00fea\u00f0 au\u00f0gi m\u00e1li\u00f0. \u00cd s\u00ed\u00f0arnefndu samb\u00f6ndunum tveimur er aftur \u00e1 m\u00f3ti veri\u00f0 a\u00f0 breyta hef\u00f0bundnu \u00edslensku or\u00f0alagi a\u00f0 \u00e1st\u00e6\u00f0ulausu. Betra v\u00e6ri a\u00f0 halda sig vi\u00f0 hef\u00f0ina.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Erlend or\u00f0asamb\u00f6nd hafa alla t\u00ed\u00f0 streymt inn \u00ed m\u00e1li\u00f0 og yfirleitt kl\u00e6\u00f0st \u00edslenskum b\u00faningi a\u00f0 mestu e\u00f0a \u00f6llu leyti, \u00ed \u00feeim skilningi a\u00f0 \u00feau innihalda engin framandi hlj\u00f3\u00f0, \u00f6ll or\u00f0in \u00ed \u00feeim eru oftast \u00edslensk og beygjast \u00e1 hef\u00f0bundinn h\u00e1tt. \u00deau bera \u00fea\u00f0 \u00fev\u00ed ekki me\u00f0 s\u00e9r a\u00f0 \u00feau s\u00e9u erlend a\u00f0 uppruna og til [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-1852","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1852","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1852"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1852\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1856,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1852\/revisions\/1856"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1852"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1852"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1852"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}