{"id":1913,"date":"2019-12-23T09:39:15","date_gmt":"2019-12-23T09:39:15","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=1913"},"modified":"2019-12-23T22:20:07","modified_gmt":"2019-12-23T22:20:07","slug":"konuforseti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/12\/23\/konuforseti\/","title":{"rendered":"Konuforseti"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum \u00e1 Facebook og <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/groups\/20515436122\/search\/?query=konuforseti&amp;epa=SEARCH_BOX\">v\u00ed\u00f0ar<\/a> hefur <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/groups\/1395992847329077\/search\/?query=konuforseti&amp;epa=SEARCH_BOX\">oftar en einu sinni<\/a> skapast umr\u00e6\u00f0a um or\u00f0i\u00f0 <em>konuforseti<\/em> sem kemur fyrir \u00ed titli \u00e1 n\u00fdrri barnab\u00f3k um Vigd\u00edsi Finnbogad\u00f3ttur. Margir hafa hneykslast \u00e1 \u00feessu or\u00f0i og sagt a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 barnam\u00e1l \u2013 \u00feetta heiti <em>kvenforseti<\/em> \u00e1 \u00edslensku. \u00dea\u00f0 er au\u00f0vita\u00f0 r\u00e9tt a\u00f0 \u00fea\u00f0 er hef\u00f0 fyrir or\u00f0inu <em>kvenforseti<\/em> \u00fe\u00f3tt s\u00fa hef\u00f0 s\u00e9 raunar ekki \u00fdkja g\u00f6mul \u2013 elsta d\u00e6mi\u00f0 um or\u00f0i\u00f0 \u00e1 t\u00edmarit.is er 60 \u00e1ra gamalt og or\u00f0i\u00f0 komst ekki \u00ed almenna notkun fyrr en me\u00f0 kj\u00f6ri Vigd\u00edsar 1980.<\/p>\n<p>B\u00e6\u00f0i or\u00f0in, <em>kvenforseti<\/em> og <em>konuforseti<\/em>, eru jafnr\u00e9tt \u00edslenska, \u00ed \u00feeim skilningi a\u00f0 \u00feau l\u00fata or\u00f0myndunarreglum m\u00e1lsins. Samsett or\u00f0 \u00ed \u00edslensku eru einkum af tvennum toga \u2013 \u00ed sumum er fyrri li\u00f0urinn or\u00f0stofn, eins og <em>kven<\/em>-, en \u00ed \u00f6\u00f0rum er fyrri li\u00f0urinn eignarfall (eint\u00f6lu e\u00f0a fleirt\u00f6lu), eins og <em>konu<\/em>-. \u00dea\u00f0 eru til \u00fdmsar fullkomlega vi\u00f0urkenndar samsetningar me\u00f0 <em>konu<\/em>- sem fyrri li\u00f0 \u2013 <em>konudagur<\/em>, <em>konukv\u00f6ld<\/em>, <em>konur\u00edki<\/em>, <em>konub\u00edll<\/em>, <em>konuleit<\/em>, <em>konuefni<\/em>, <em>konukind<\/em>, <em>Konukot<\/em> o.fl.<\/p>\n<p>En \u00fe\u00f3tt b\u00e1\u00f0ar or\u00f0myndunara\u00f0fer\u00f0irnar sem nefndar eru h\u00e9r a\u00f0 ofan s\u00e9u jafnr\u00e9ttar er almennt s\u00e9\u00f0 e\u00f0lilegt a\u00f0 halda sig vi\u00f0 hef\u00f0ina \u2013 ef komin er hef\u00f0 \u00e1 a\u00f0ra a\u00f0fer\u00f0ina er oftast \u00e1st\u00e6\u00f0ulaust a\u00f0 mynda or\u00f0 s\u00f6mu merkingar eftir hinni a\u00f0fer\u00f0inni. En \u00fea\u00f0 er samt ekki rangt.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er l\u00edka r\u00e9tt a\u00f0 athuga a\u00f0 fj\u00f6lbreytni \u00ed m\u00e1lnotkun \u00feykir yfirleitt af hinu g\u00f3\u00f0a. \u00dea\u00f0 er ekkert a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 hafa fleiri en eitt or\u00f0 yfir sama hugtak. \u00cd sl\u00edkum tilvikum hafa or\u00f0in oft me\u00f0 s\u00e9r einhverja verkaskiptingu \u2013 <em>barn<\/em> er formlegra en <em>krakki<\/em>, <em>bifrei\u00f0<\/em> er formlegra en <em>b\u00edll<\/em>, <em>f\u00e1kur<\/em> er formlegra en <em>hestur<\/em> o.s.frv. \u00dea\u00f0 t\u00e1knar ekki a\u00f0 anna\u00f0 or\u00f0i\u00f0 um hvert \u00feessara hugtaka s\u00e9 eitthva\u00f0 betra e\u00f0a r\u00e9ttara en hitt \u2013 \u00feau henta bara mismunandi a\u00f0st\u00e6\u00f0um, mismunandi m\u00e1lsni\u00f0i.<\/p>\n<p>\u00deannig er \u00fea\u00f0 einmitt \u00ed \u00feessu tilviki. H\u00f6fundur umr\u00e6ddrar b\u00f3kar hefur <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/angusturaforlag\/posts\/1065285133807892\">sk\u00fdrt<\/a> titilinn fullkomlega: \u201eB\u00f3kin er um barn sem fer \u00ed heims\u00f3kn til Vigd\u00edsar \u00ed \u00feeim tilgangi a\u00f0 skrifa um hana b\u00f3k. Titill b\u00f3karinnar er titill barnsins.\u201c<\/p>\n<p>Eitt af \u00fev\u00ed merkilegasta og st\u00f3rkostlegasta vi\u00f0 b\u00f6rn er hva\u00f0 \u00feau eru \u00f3hr\u00e6dd vi\u00f0 a\u00f0 nota m\u00e1li\u00f0. Ef \u00feau kunna ekki or\u00f0 um eitthva\u00f0 sem \u00feau vilja tala um b\u00faa \u00feau til sitt eigi\u00f0 or\u00f0, \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 \u00fe\u00e6r reglur m\u00e1lsins sem \u00feau hafa tileinka\u00f0 s\u00e9r. <em>Konuforseti<\/em> er or\u00f0 af \u00fev\u00ed tagi. <em>Kvenforseti<\/em> er sjaldg\u00e6ft or\u00f0 sem ekki er h\u00e6gt a\u00f0 b\u00faast vi\u00f0 a\u00f0 ung b\u00f6rn \u00feekki, og myndin <em>kven<\/em>- er svo fjarl\u00e6g or\u00f0inu <em>kona<\/em> a\u00f0 \u00fea\u00f0 er ekki vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 b\u00faast a\u00f0 b\u00f6rn hafi or\u00f0myndun me\u00f0 henni \u00e1 valdi s\u00ednu. En \u00feau eru ekki \u00ed neinum vanda me\u00f0 a\u00f0 b\u00faa til or\u00f0i\u00f0 <em>konuforseti<\/em> \u2013 gott og gilt or\u00f0 \u00ed fullu samr\u00e6mi vi\u00f0 \u00edslenskar or\u00f0myndunarreglur.<\/p>\n<p>En h\u00e9r hangir meira \u00e1 sp\u00fdtunni. B\u00f6rn hafa gaman af tungum\u00e1linu og h\u00e6fileikar \u00feeirra til n\u00fdsk\u00f6punar \u00ed m\u00e1li eru d\u00fdrm\u00e6tir fyrir \u00edslenskuna og framt\u00ed\u00f0 hennar. Me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 hafna n\u00fdsk\u00f6pun barnanna, me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 vera s\u00edfellt a\u00f0 segja a\u00f0 \u00feeirra or\u00f0 s\u00e9u ekki til, erum vi\u00f0 a\u00f0 brj\u00f3ta ni\u00f0ur \u00e1huga \u00feeirra \u00e1 m\u00e1linu og vinna gegn \u00edslenskunni. \u00deess \u00ed sta\u00f0 eigum vi\u00f0 a\u00f0 taka n\u00fdmyndunum barnanna vel og nota \u00fe\u00e6r til a\u00f0 kveikja umr\u00e6\u00f0ur um tungum\u00e1li\u00f0 \u2013 umr\u00e6\u00f0ur sem b\u00f6rnin eru m\u00f3tt\u00e6kileg fyrir.<\/p>\n<p>H\u00f6fundur umr\u00e6ddrar b\u00f3kar <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/angusturaforlag\/posts\/1065285133807892\">segir<\/a> a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>konuforseti<\/em> \u00ed titlinum s\u00e9 vali\u00f0 \u00ed samr\u00e1\u00f0i vi\u00f0 Vigd\u00edsi sj\u00e1lfa. Enginn getur saka\u00f0 Vigd\u00edsi um a\u00f0 vilja ekki veg \u00edslenskunnar sem mestan. En h\u00fan skilur a\u00f0 \u00f3l\u00edk or\u00f0 henta mismunandi a\u00f0st\u00e6\u00f0um. H\u00fan skilur a\u00f0 framt\u00ed\u00f0 \u00edslenskunnar veltur \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 b\u00f6rnin hafi \u00e1huga \u00e1 a\u00f0 nota hana, og \u00feann \u00e1huga m\u00e1 ekki drepa me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 berja ni\u00f0ur frj\u00f3a m\u00e1lnotkun \u00feeirra.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd M\u00e1lv\u00f6ndunar\u00fe\u00e6ttinum \u00e1 Facebook og v\u00ed\u00f0ar hefur oftar en einu sinni skapast umr\u00e6\u00f0a um or\u00f0i\u00f0 konuforseti sem kemur fyrir \u00ed titli \u00e1 n\u00fdrri barnab\u00f3k um Vigd\u00edsi Finnbogad\u00f3ttur. Margir hafa hneykslast \u00e1 \u00feessu or\u00f0i og sagt a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 barnam\u00e1l \u2013 \u00feetta heiti kvenforseti \u00e1 \u00edslensku. \u00dea\u00f0 er au\u00f0vita\u00f0 r\u00e9tt a\u00f0 \u00fea\u00f0 er hef\u00f0 fyrir or\u00f0inu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-1913","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1913","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1913"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1913\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1919,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1913\/revisions\/1919"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1913"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1913"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1913"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}