{"id":2017,"date":"2020-01-27T20:20:54","date_gmt":"2020-01-27T20:20:54","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=2017"},"modified":"2020-01-27T22:33:21","modified_gmt":"2020-01-27T22:33:21","slug":"mikilvaegi-haskolakennslu-a-islensku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/01\/27\/mikilvaegi-haskolakennslu-a-islensku\/","title":{"rendered":"Mikilv\u00e6gi h\u00e1sk\u00f3lakennslu \u00e1 \u00edslensku"},"content":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 er ekki a\u00f0 \u00e1st\u00e6\u00f0ulausu a\u00f0 H\u00e1sk\u00f3li \u00cdslands, helsta v\u00edsinda- og menntastofnun landsins, hefur sett s\u00e9r <a href=\"https:\/\/www.hi.is\/haskolinn\/malstefna_haskola_islands\">m\u00e1lstefnu<\/a> \u00fear sem l\u00f6g\u00f0 er \u00e1hersla \u00e1 a\u00f0 \u00edslenska s\u00e9 sj\u00e1lfgefi\u00f0 talm\u00e1l og ritm\u00e1l sk\u00f3lans, \u00ed kennslu, ranns\u00f3knum og stj\u00f3rns\u00fdslu, og s\u00e9rstaka \u00e1st\u00e6\u00f0u \u00feurfi til a\u00f0 breg\u00f0a \u00fat af \u00fev\u00ed. Fullyr\u00f0a m\u00e1 a\u00f0 H\u00e1sk\u00f3linn hafi allt fr\u00e1 upphafi gegnt lykilhlutverki \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 vi\u00f0halda <a href=\"https:\/\/notendur.hi.is\/eirikur\/Tunga_fullveldi.pdf\">menningarlegu fullveldi<\/a> \u00cdslands. Eina n\u00fdja deildin sem var\u00f0 til um lei\u00f0 og H\u00e1sk\u00f3linn var Heimspekideild, eina deildin sem haf\u00f0i ekki \u00fea\u00f0 hlutverk a\u00f0 mennta emb\u00e6ttismenn heldur \u00e1ttu \u00edslensk fr\u00e6\u00f0i \u2013 ranns\u00f3knir \u00e1 \u00edslenskri tungu, b\u00f3kmenntum og s\u00f6gu \u2013 a\u00f0 vera \u00ed \u00f6ndvegi. H\u00e1sk\u00f3linn er eina menntastofnun landsins \u00fear sem <a href=\"https:\/\/www.hi.is\/islenska\">\u00edslenska<\/a> er kennd sem s\u00e9rst\u00f6k grein, allt til \u00e6\u00f0stu pr\u00f3fgr\u00e1\u00f0u.<\/p>\n<p>Ein meginbreytingin vi\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 \u00e6\u00f0ri menntun fluttist inn \u00ed landi\u00f0 var s\u00fa a\u00f0 kennslan f\u00f3r fram \u00e1 \u00edslensku, \u00fe\u00f3tt vissulega hafi meginhluti lesefnis \u00ed m\u00f6rgum deildum sk\u00f3lans lengi veri\u00f0 \u00e1 erlendum m\u00e1lum. \u00deetta hefur skipt miklu m\u00e1li fyrir \u00edslenskuna \u00fev\u00ed a\u00f0 margir kennarar sk\u00f3lans hafa veri\u00f0 brautry\u00f0jendur \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 rita um fr\u00e6\u00f0i s\u00edn \u00e1 \u00edslensku. Ef \u00feeir hef\u00f0u ekki \u00e1tt kost \u00e1 akadem\u00edsku starfi \u00e1 \u00cdslandi er \u00f3v\u00edst, og raunar \u00f3l\u00edklegt, a\u00f0 margir \u00feeirra hef\u00f0u lagt sl\u00edk skrif fyrir sig. \u00dea\u00f0 hef\u00f0i geta\u00f0 haft \u00feau \u00e1hrif a\u00f0 \u00fdmis fr\u00e6\u00f0asvi\u00f0 l\u00e6gju \u00f3b\u00e6tt hj\u00e1 gar\u00f0i og ekki v\u00e6ru til v\u00edsindarit, fr\u00e6\u00f0sluefni fyrir almenning e\u00f0a kennsluefni \u00e1 \u00edslensku \u00e1 \u00feeim svi\u00f0um.<\/p>\n<p>Sta\u00f0a \u00edslenskunnar innan H\u00e1sk\u00f3lans hefur \u00f3neitanlega breyst talsvert \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum og <a href=\"https:\/\/ugla.hi.is\/kennsluskra\/index.php?tab=skoli&amp;chapter=content&amp;id=39574\">n\u00e1mskei\u00f0um sem eru kennd \u00e1 ensku<\/a> hefur sm\u00e1tt og sm\u00e1tt fari\u00f0 fj\u00f6lgandi. \u00dea\u00f0 er \u00f3hj\u00e1kv\u00e6milegur fylgifiskur e\u00f0lilegrar og nau\u00f0synlegrar \u00fe\u00e1ttt\u00f6ku sk\u00f3lans \u00ed al\u00fej\u00f3\u00f0legu h\u00e1sk\u00f3lastarfi. <a href=\"https:\/\/www.hi.is\/sites\/default\/files\/sverrirg\/lykiltolurislogens2019.pdf\">Erlendum st\u00fadentum<\/a> hefur fj\u00f6lga\u00f0 miki\u00f0, b\u00e6\u00f0i skiptinemum og \u00feeim sem stefna \u00e1 gr\u00e1\u00f0u fr\u00e1 sk\u00f3lanum, og \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum hefur erlendum kennurum einnig fj\u00f6lga\u00f0. \u00dea\u00f0 er l\u00edka \u00fe\u00e1ttur \u00ed akadem\u00edskri \u00fej\u00e1lfun st\u00fadenta a\u00f0 gera \u00feeim kleift a\u00f0 fjalla um vi\u00f0fangsefni s\u00edn \u00e1 al\u00fej\u00f3\u00f0legu fr\u00e6\u00f0im\u00e1li, sem er enska en ekki \u00edslenska hvort sem okkur l\u00edkar betur e\u00f0a verr.<\/p>\n<p>\u00deessi \u00fer\u00f3un m\u00e1 hins vegar ekki lei\u00f0a til \u00feess a\u00f0 heilu greinarnar ver\u00f0i eing\u00f6ngu kenndar \u00e1 ensku. Eitt meginhlutverk H\u00e1sk\u00f3lans er a\u00f0 \u00fej\u00f3na \u00edslensku samf\u00e9lagi \u2013 stu\u00f0la a\u00f0 \u201emi\u00f0lun \u00feekkingar og f\u00e6rni til nemenda og samf\u00e9lagsins alls\u201c eins og segir \u00ed <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/lagas\/nuna\/2006063.html\">l\u00f6gum um h\u00e1sk\u00f3la<\/a>. Raunar held \u00e9g a\u00f0 f\u00e6ra megi r\u00f6k a\u00f0 \u00fev\u00ed sk\u00f3linn leiki st\u00e6rra hlutverk \u00ed samf\u00e9lagi s\u00ednu en nokkur annar h\u00e1sk\u00f3li \u00ed heiminum. \u00cd <a href=\"http:\/\/aldarafmaeli.hi.is\/files\/skjol\/stjornsysla\/kennslusvid\/arbok_haskola_islands_1911-1912.pdf\">fyrstu setningarr\u00e6\u00f0u sk\u00f3lans<\/a> t\u00f3k Bj\u00f6rn M. \u00d3lsen fram a\u00f0 auk \u00feeirra meginhlutverka a\u00f0 vera v\u00edsindaleg ranns\u00f3knarstofnun og v\u00edsindaleg fr\u00e6\u00f0slustofnun \u00feyrfti sk\u00f3linn \u201ea\u00f0 veita m\u00f6nnum \u00fe\u00e1 undirb\u00faningsmentun, sem \u00feeim er nau\u00f0synleg, til \u00feess a\u00f0 \u00feeir geti tekist \u00e1 hendur \u00fdms emb\u00e6tti e\u00f0a s\u00fdslanir \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0fjelaginu\u201c \u2013 \u00fati um allt land, \u00e1 \u00f6llum svi\u00f0um \u00fej\u00f3\u00f0l\u00edfsins. \u00dea\u00f0 er grundvallaratri\u00f0i a\u00f0 \u00feetta f\u00f3lk geti tala\u00f0 um fr\u00e6\u00f0i s\u00edn og vi\u00f0fangsefni vi\u00f0 almenning \u2013 \u00e1 m\u00e1li sem f\u00f3lk skilur. \u00dea\u00f0 getur reynst \u00ferautin \u00feyngri ef f\u00f3lki\u00f0 hefur ekki fengi\u00f0 neina \u00e6fingu \u00ed \u00fev\u00ed \u00ed n\u00e1mi s\u00ednu vegna \u00feess a\u00f0 allt lesefni og \u00f6ll kennsla hafi veri\u00f0 \u00e1 ensku.<\/p>\n<p>Jar\u00f0v\u00edsindaf\u00f3lk vi\u00f0 H\u00e1sk\u00f3lann og Ve\u00f0urstofuna er t\u00ed\u00f0ir gestir \u00ed fj\u00f6lmi\u00f0lum til a\u00f0 tala um <a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=4573\">hugsanleg eldgos<\/a> \u00ed \u00d6r\u00e6faj\u00f6kli, K\u00f6tlu, \u00e1 Reykjanesskaga og v\u00ed\u00f0ar, og \u00feetta f\u00f3lk fer einnig <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/2017171128877\">austur \u00ed \u00d6r\u00e6fasveit<\/a> og <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/2014707249975\">undir Eyjafj\u00f6ll<\/a> og <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/frett\/yrdi-ekki-med-haettulegri-gosum-a-islandi\">su\u00f0ur \u00ed Grindav\u00edk<\/a> til a\u00f0 r\u00e6\u00f0a vi\u00f0 heimaf\u00f3lk og \u00fatsk\u00fdra st\u00f6\u00f0una. \u00c9g veit alveg hva\u00f0 sigketill er, og kvikuh\u00f3lf, og sprengigos, og j\u00f6kulhlaup, og \u00e9g er ekki \u00ed vafa um a\u00f0 \u00d6r\u00e6fingar og Eyfellingar og Grindv\u00edkingar vita \u00fea\u00f0 l\u00edka. En \u00e9g hef ekki hugmynd um hva\u00f0 neitt af \u00feessu er \u00e1 ensku, \u00feannig a\u00f0 \u00fea\u00f0 er eins gott a\u00f0 Magn\u00fas Tumi og P\u00e1ll Einarsson og Krist\u00edn \u00e1 Ve\u00f0urstofunni og \u00f6ll hin eru ekki \u00ed neinum vandr\u00e6\u00f0um me\u00f0 a\u00f0 \u00fatsk\u00fdra st\u00f6\u00f0una me\u00f0 hj\u00e1lp \u00feessara or\u00f0a og margra fleiri \u00edslenskra \u00ed\u00f0or\u00f0a sem vi\u00f0 \u00feekkjum \u00f6ll.<\/p>\n<p>En ef \u00f6ll jar\u00f0v\u00edsindakennsla vi\u00f0 sk\u00f3lann f\u00e6ri fram \u00e1 ensku er ekkert v\u00edst a\u00f0 \u00feau hef\u00f0u \u00feessi or\u00f0 \u00e1 valdi s\u00ednu \u2013 og \u00fea\u00f0 er ekki einu sinni v\u00edst a\u00f0 sum or\u00f0in v\u00e6ru til, vegna \u00feess a\u00f0 fj\u00f6ldi kennara vi\u00f0 H\u00e1sk\u00f3lann hefur unni\u00f0 miki\u00f0 starf vi\u00f0 a\u00f0 \u00edslenska or\u00f0afor\u00f0a fr\u00e6\u00f0igreina sinna. \u00deannig gera \u00feau fr\u00e6\u00f0if\u00f3lki \u00e1 s\u00ednu svi\u00f0i kleift a\u00f0 tala um fr\u00e6\u00f0i s\u00edn \u00e1 \u00edslensku \u2013 ekki bara \u00feeim sem hafa l\u00e6rt vi\u00f0 sk\u00f3lann, heldur l\u00edka \u00feeim sem hafa numi\u00f0 s\u00edn fr\u00e6\u00f0i erlendis. \u00deetta er gott d\u00e6mi um mikilv\u00e6gi \u00feess a\u00f0 H\u00e1sk\u00f3linn leggi r\u00e6kt vi\u00f0 \u00edslenskuna \u2013 leggi sitt af m\u00f6rkum til \u00feess a\u00f0 h\u00fan s\u00e9 noth\u00e6f, og notu\u00f0, \u00e1 \u00f6llum svi\u00f0um, svo vitna\u00f0 s\u00e9 \u00ed <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/altext\/136\/s\/0248.html\">\u00edslenska m\u00e1lstefnu<\/a> og m\u00e1lstefnu H\u00e1sk\u00f3lans.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 er ekki a\u00f0 \u00e1st\u00e6\u00f0ulausu a\u00f0 H\u00e1sk\u00f3li \u00cdslands, helsta v\u00edsinda- og menntastofnun landsins, hefur sett s\u00e9r m\u00e1lstefnu \u00fear sem l\u00f6g\u00f0 er \u00e1hersla \u00e1 a\u00f0 \u00edslenska s\u00e9 sj\u00e1lfgefi\u00f0 talm\u00e1l og ritm\u00e1l sk\u00f3lans, \u00ed kennslu, ranns\u00f3knum og stj\u00f3rns\u00fdslu, og s\u00e9rstaka \u00e1st\u00e6\u00f0u \u00feurfi til a\u00f0 breg\u00f0a \u00fat af \u00fev\u00ed. Fullyr\u00f0a m\u00e1 a\u00f0 H\u00e1sk\u00f3linn hafi allt fr\u00e1 upphafi gegnt [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-2017","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2017","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2017"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2017\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2024,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2017\/revisions\/2024"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2017"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2017"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2017"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}