{"id":2050,"date":"2020-02-04T07:00:31","date_gmt":"2020-02-04T07:00:31","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=2050"},"modified":"2021-01-04T10:12:09","modified_gmt":"2021-01-04T10:12:09","slug":"vidhorf-til-islenskunnar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/02\/04\/vidhorf-til-islenskunnar\/","title":{"rendered":"Vi\u00f0horf til \u00edslenskunnar"},"content":{"rendered":"<p><strong>4. \u00cdslensk m\u00e1lr\u00e6kt felst \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 r\u00e6kta me\u00f0 s\u00e9r j\u00e1kv\u00e6tt vi\u00f0horf til m\u00e1lsins og skilning \u00e1 gildi \u00feess fyrir okkur sj\u00e1lf og m\u00e1lsamf\u00e9lagi\u00f0.<\/strong><\/p>\n<p>\u00cdslendingar hafa yfirleitt haft mj\u00f6g j\u00e1kv\u00e6tt vi\u00f0horf til m\u00f3\u00f0urm\u00e1lsins og oft er l\u00f6g\u00f0 \u00e1hersla \u00e1 a\u00f0 \u00fea\u00f0 <a href=\"https:\/\/vigdis.is\/is\/forseti-islands-3\/land-thjod-og-tunga\/\">geri okkur a\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0<\/a> \u2013 s\u00e9 r\u00e9ttl\u00e6ting okkar fyrir sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i og grundvallar\u00fe\u00e1ttur \u00ed sj\u00e1lfsmynd \u00fej\u00f3\u00f0arinnar. \u00cd b\u00f3kinni <em>\u00cdslenska \u00fej\u00f3\u00f0r\u00edki\u00f0 \u2013 uppruni og endim\u00f6rk<\/em> hefur Gu\u00f0mundur H\u00e1lfdanarson haldi\u00f0 \u00fev\u00ed fram a\u00f0 \u201en\u00e1tt\u00faran s\u00e9 a\u00f0 taka vi\u00f0 af tungum\u00e1linu og menningunni sem helsta vi\u00f0mi\u00f0 \u00edslenskrar \u00fej\u00f3\u00f0ernisstefnu \u2013 e\u00f0a mikilv\u00e6gasta t\u00e1kn \u00feess sem gerir okkur a\u00f0 \u00cdslendingum og greinir okkur fr\u00e1 \u00f6\u00f0rum \u00fej\u00f3\u00f0um\u201c.<\/p>\n<p>Ekki eru \u00fe\u00f3 allir <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/6540661#page\/n201\/mode\/2up\">sannf\u00e6r\u00f0ir<\/a> um \u00feetta, en hva\u00f0 sem \u00fev\u00ed l\u00ed\u00f0ur vir\u00f0ist unga kynsl\u00f3\u00f0in ekki l\u00edta \u00e1 tungum\u00e1li\u00f0 sem jafnmikilv\u00e6gan \u00fe\u00e1tt \u00ed <a href=\"https:\/\/skemman.is\/bitstream\/1946\/11601\/1\/BA_Tungumal_og_sjalfsmynd.pdf\">sj\u00e1lfs\u00admynd sinni<\/a> og \u00feau sem eldri eru, og \u00fdmsar v\u00edsbendingar eru um a\u00f0 h\u00fan hafi ekki jafnj\u00e1kv\u00e6tt <a href=\"https:\/\/skemman.is\/bitstream\/1946\/32654\/5\/Ritger%C3%B0%20BHE.pdf\">vi\u00f0horf til m\u00e1lsins<\/a>. \u00c1 \u00feessu eru eflaust margar sk\u00fdringar. Ein er s\u00fa a\u00f0 <a href=\"https:\/\/opinvisindi.is\/bitstream\/handle\/20.500.11815\/393\/Hanna%20%c3%93lad%c3%b3ttir_08092017.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y\">m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ikennsla<\/a> \u00ed grunn- og framhaldssk\u00f3lum er ekki s\u00e9rlega vel til \u00feess fallin a\u00f0 auka \u00e1huga \u00e1 \u00edslenskunni. Sama m\u00e1li gegnir um \u00e1herslu <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/frett\/telur-samraemd-prof-draga-ur-ahuga-a-islensku\">samr\u00e6mdra pr\u00f3fa<\/a> \u00e1 r\u00e9tt m\u00e1l og rangt, m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilega greiningu o.\u00fe.h.<\/p>\n<p>\u00d6nnur \u00e1st\u00e6\u00f0a er <a href=\"https:\/\/islenskan.is\/images\/Alyktanir-pdf\/Alyktun-IM-2018.pdf\">al\u00fej\u00f3\u00f0av\u00e6\u00f0ingin<\/a>. Ungt f\u00f3lk n\u00fa \u00e1 d\u00f6gum s\u00e9r allan heiminn sem leiksvi\u00f0 sitt \u2013 \u00fea\u00f0 vill geta l\u00e6rt, starfa\u00f0 og <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/6487508#page\/n11\/mode\/2up\">b\u00fai\u00f0 erlendis<\/a> og veit a\u00f0 \u00edslenskan gagnast \u00fev\u00ed l\u00edti\u00f0 utan \u00cdslands. Ef ekki ver\u00f0ur heldur h\u00e6gt a\u00f0 nota m\u00e1li\u00f0 <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/02\/01\/islenskan-sem-menningarverdmaeti\/\">alls sta\u00f0ar \u00e1 \u00cdslandi<\/a>, og jafnvel ekki inni \u00e1 heimilinu \u00ed samskiptum vi\u00f0 <a href=\"https:\/\/skemman.is\/bitstream\/1946\/29997\/1\/Meistararitgerd_TinnaFrimann_Skemma.pdf\">stafr\u00e6na a\u00f0sto\u00f0armenn<\/a> og \u00f6nnur t\u00f6lvust\u00fdr\u00f0 t\u00e6ki, er h\u00e6tt vi\u00f0 a\u00f0 unga kyn\u00adsl\u00f3\u00f0in missi tr\u00fa \u00e1 \u00edslenskuna og gagnsemi hennar.<\/p>\n<p>\u00cd \u00edslenskuhluta a\u00f0aln\u00e1mskr\u00e1r framhaldssk\u00f3la fr\u00e1 1999 <a href=\"https:\/\/www.stjornarradid.is\/media\/menntamalaraduneyti-media\/media\/ritogskyrslur\/AFislenska.pdf\">segir<\/a>: \u201eMe\u00f0 \u00edslenskukennslu \u00ed framhaldssk\u00f3lum skal stu\u00f0la\u00f0 a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 nemendur \u00f6\u00f0list j\u00e1kv\u00e6tt vi\u00f0horf til \u00edslensku og kynnist \u00e1hrifam\u00e6tti og margbreytileika m\u00e1lsins.\u201c \u00deetta er mikilv\u00e6gt, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00ed erlendum ranns\u00f3knum hefur veri\u00f0 s\u00fdnt fram \u00e1 a\u00f0 <a href=\"https:\/\/ojs.hi.is\/netla\/article\/view\/3101\">vi\u00f0horf m\u00e1lnotenda<\/a> til m\u00f3\u00f0urm\u00e1ls s\u00edns, ekki s\u00edst vi\u00f0\u00adhorf ungu kynsl\u00f3\u00f0arinnar, r\u00e6\u00f0ur miklu um framt\u00ed\u00f0arhorfur m\u00e1lsins. Skeytingarleysi \u00ed gar\u00f0 \u00edslenskunnar vir\u00f0ist \u00fev\u00ed mi\u00f0ur vera of \u00fatbreitt.<\/p>\n<p>Au\u00f0vita\u00f0 drepur \u00fea\u00f0 ekki \u00edslenskuna \u00fe\u00f3tt h\u00fan s\u00e9 h\u00f6f\u00f0 \u00e1 eftir ensku \u00e1 <a href=\"https:\/\/turisti.is\/2016\/02\/thjodtungan-fyrst-og-svo-enska-a-hinum-norraenu-flugvoellunum\/\">skiltum \u00ed Leifsst\u00f6\u00f0<\/a>. Au\u00f0vita\u00f0 drepur \u00fea\u00f0 ekki \u00edslenskuna \u00fe\u00f3tt <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/frettir\/innlent\/2018\/12\/01\/metnadarleysi_fyrir_tungumalinu\/\">augl\u00fdsingar \u00ed b\u00fa\u00f0argluggum<\/a> s\u00e9u eing\u00f6ngu \u00e1 ensku. Au\u00f0vita\u00f0 drepur \u00fea\u00f0 ekki \u00edslenskuna \u00fe\u00f3tt einhver fyrirt\u00e6ki sendi starfsm\u00f6nnum <a href=\"https:\/\/hringbraut.frettabladid.is\/frettir\/eg-geri-mer-grein-fyrir-ad-thetta-er-afall-fyrir-morg-ykkar\">t\u00f6lvup\u00f3st sem er eing\u00f6ngu \u00e1 ensku<\/a>. Au\u00f0vita\u00f0 drepur \u00fea\u00f0 ekki \u00edslenskuna \u00fe\u00f3tt fj\u00f6ldi verslana <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/vidskipti\/frettir\/2017\/11\/10\/dagur_einhleypra_kominn_til_ad_vera\/\">augl\u00fdsi<\/a> \u201eBlack Friday\u201c, \u201eCyber Monday\u201c og \u201eSingles Day\u201c. En \u00fea\u00f0 s\u00fdnir, me\u00f0vita\u00f0 e\u00f0a \u00f3me\u00f0vita\u00f0, \u00e1kve\u00f0i\u00f0 vi\u00f0horf til \u00edslenskunnar \u2013 vi\u00f0horf sem smitar \u00fat fr\u00e1 s\u00e9r og gerir meiri ska\u00f0a en vi\u00f0 \u00e1ttum okkur \u00e1 \u00ed flj\u00f3tu brag\u00f0i.<\/p>\n<p>Gildi \u00edslenskunnar fyrir okkur sj\u00e1lf og \u00edslenskt m\u00e1lsamf\u00e9lag er \u00f3metanlegt eins og h\u00e9r hefur <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/02\/03\/gildi-islenskunnar\/\">\u00e1\u00f0ur veri\u00f0 l\u00fdst<\/a>. Ef unga kynsl\u00f3\u00f0in missir tr\u00fa \u00e1 m\u00e1linu og h\u00e6ttir a\u00f0 vera annt um \u00fea\u00f0 er \u00fea\u00f0 dau\u00f0ad\u00e6mt. En dau\u00f0astr\u00ed\u00f0 \u00edslenskunnar yr\u00f0i langt og s\u00e1rsaukafullt, b\u00e6\u00f0i fyrir m\u00e1lsamf\u00e9lagi\u00f0 og okkur sem eigum hana a\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1li. \u00deess vegna \u00feurfum vi\u00f0 a\u00f0 leggja megin\u00e1herslu \u00e1 a\u00f0 skapa <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/frett\/jakvaett-vidhorf-til-tungumalsins-mikilvaegt\">j\u00e1kv\u00e6tt vi\u00f0horf til \u00edslenskunnar<\/a> \u2013 sj\u00e1 til \u00feess a\u00f0 h\u00fan s\u00e9 noth\u00e6f, og notu\u00f0, \u00e1 \u00f6llum svi\u00f0um. \u00dea\u00f0 er \u00e1 \u00e1byrg\u00f0 okkar allra.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>4. \u00cdslensk m\u00e1lr\u00e6kt felst \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 r\u00e6kta me\u00f0 s\u00e9r j\u00e1kv\u00e6tt vi\u00f0horf til m\u00e1lsins og skilning \u00e1 gildi \u00feess fyrir okkur sj\u00e1lf og m\u00e1lsamf\u00e9lagi\u00f0. \u00cdslendingar hafa yfirleitt haft mj\u00f6g j\u00e1kv\u00e6tt vi\u00f0horf til m\u00f3\u00f0urm\u00e1lsins og oft er l\u00f6g\u00f0 \u00e1hersla \u00e1 a\u00f0 \u00fea\u00f0 geri okkur a\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0 \u2013 s\u00e9 r\u00e9ttl\u00e6ting okkar fyrir sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i og grundvallar\u00fe\u00e1ttur \u00ed sj\u00e1lfsmynd [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635,158636],"tags":[],"class_list":["post-2050","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar","category-malraekt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2050","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2050"}],"version-history":[{"count":21,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2050\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3484,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2050\/revisions\/3484"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2050"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2050"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2050"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}