{"id":2101,"date":"2020-02-09T07:00:13","date_gmt":"2020-02-09T07:00:13","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=2101"},"modified":"2021-01-04T12:48:06","modified_gmt":"2021-01-04T12:48:06","slug":"nyskopun-i-mali","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/02\/09\/nyskopun-i-mali\/","title":{"rendered":"N\u00fdsk\u00f6pun \u00ed m\u00e1li"},"content":{"rendered":"<p><strong>9. \u00cdslensk m\u00e1lr\u00e6kt felst \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0<\/strong> <strong>hika ekki vi\u00f0 a\u00f0 beita n\u00fdsk\u00f6pun \u00ed m\u00e1li \u2013 setja or\u00f0 \u00ed n\u00fdst\u00e1rlegt samhengi og b\u00faa til n\u00fd or\u00f0 ef \u00feeirra er \u00fe\u00f6rf.<\/strong><\/p>\n<p>\u00d6ll n\u00fdsk\u00f6pun \u00ed m\u00e1li er einhvers konar fr\u00e1vik fr\u00e1 <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/02\/07\/hefdir-malsins\/\">hef\u00f0<\/a>. Vi\u00f0 \u00feurfum s\u00edfellt \u00e1 n\u00fdjum or\u00f0um a\u00f0 halda til a\u00f0 geta tala\u00f0 um \u00fea\u00f0 sem er \u00ed gangi \u00ed samf\u00e9laginu \u00e1 hverjum t\u00edma \u2013 hugt\u00f6k og fyrirb\u00e6ri \u00ed hugmyndum, t\u00e6kni, v\u00edsindum, b\u00f3kmenntum, listum, f\u00e9lagsm\u00e1lum og hvar sem er.\u00a0\u00deess vegna er \u00f6flug <a href=\"https:\/\/nyyrdi.arnastofnun.is\/\">n\u00fdyr\u00f0astarfsemi<\/a> mikilv\u00e6g fyrir velfer\u00f0 \u00edslenskunnar og nau\u00f0synlegt a\u00f0 hl\u00faa a\u00f0 henni og efla eftir m\u00e6tti \u2013 b\u00e6\u00f0i skipulegu <a href=\"https:\/\/arnastofnun.is\/is\/utgefid-efni\/leidbeiningar-um-idordastarf-0\">\u00ed\u00f0or\u00f0astarfi<\/a> \u00fdmiss konar <a href=\"https:\/\/english.arnastofnun.is\/page\/ordanefndir\">or\u00f0anefnda<\/a> og <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/10\/09\/laerd-og-virk-ordmyndun\/\">virkri or\u00f0asm\u00ed\u00f0<\/a> almennra m\u00e1lnotenda.<\/p>\n<p>Vitanlega er engin hef\u00f0 fyrir \u00feessum n\u00fdju or\u00f0um \u00ed upphafi, enda <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/08\/15\/ny-ord-taek-og-otaek\/\">amast<\/a> f\u00f3lk oft vi\u00f0 \u00feeim \u2013 er <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/09\/19\/skolafordun\/\"><em>sk\u00f3lafor\u00f0un<\/em><\/a> t\u00e6kt or\u00f0? Er h\u00e6gt a\u00f0 vera <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/08\/07\/ny-lysingarord\/\"><em>lyfja\u00f0ur<\/em>, <em>verkja\u00f0ur<\/em> og <em>v\u00edma\u00f0ur<\/em>?<\/a> M\u00e1 kalla\u00a0<em>brau\u00f0rist<\/em> <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/09\/03\/ristavel\/\"><em>ristav\u00e9l<\/em><\/a>? \u00c1 ekki frekar a\u00f0 tala um <em>kvenforseta<\/em> en <em><a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/12\/23\/konuforseti\/\">konuforseta<\/a><\/em>? Um \u00feetta deilir f\u00f3lk oft og vissulega <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/08\/15\/ny-ord-taek-og-otaek\/\">tekur t\u00edma<\/a> a\u00f0 s\u00e6tta sig vi\u00f0 n\u00fdtt or\u00f0 \u2013 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/files\/27794665\">haft er eftir<\/a> Halld\u00f3ri Halld\u00f3rssyni pr\u00f3fessor a\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00feurfi a\u00f0 segja n\u00fdtt or\u00f0 sext\u00edu sinnum til a\u00f0 venjast \u00fev\u00ed. Sum n\u00fd or\u00f0 sem fara \u00e1 flot eru l\u00edka <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/08\/13\/samsettar-sagnir\/\">kl\u00fa\u00f0ursleg<\/a> e\u00f0a \u00f3heppileg af einhverjum s\u00f6kum \u2013 en viljum vi\u00f0 samt ekki frekar f\u00e1 \u00edslensk or\u00f0 en taka erlend or\u00f0 beint upp?<\/p>\n<p>Sk\u00e1ld og rith\u00f6fundar stunda l\u00edka \u00fdmiss konar m\u00e1llega n\u00fdsk\u00f6pun, b\u00e6\u00f0i me\u00f0 n\u00fdyr\u00f0asm\u00ed\u00f0 og me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 setja or\u00f0 \u00ed n\u00fdst\u00e1rlegt samhengi. Or\u00f0asm\u00ed\u00f0 \u00feeirra er ekki endilega vegna \u00feess a\u00f0 or\u00f0 vanti, \u00fe\u00f3tt m\u00f6rg r\u00f3mu\u00f0 <a href=\"https:\/\/english.arnastofnun.is\/page\/ordpistlar_jonasH\">n\u00fdyr\u00f0i<\/a> J\u00f3nasar Hallgr\u00edmssonar s\u00e9u vissulega \u00feess e\u00f0lis, heldur ekki s\u00ed\u00f0ur til a\u00f0 au\u00f0ga og endurn\u00fdja m\u00e1li\u00f0. \u00cd samt\u00edmanum kemur \u00feetta t.d. s\u00e9rlega vel fram \u00ed <a href=\"https:\/\/bokmenntaborgin.is\/umfjollun\/konan-vid-1000deg\">sk\u00e1lds\u00f6gum<\/a> Hallgr\u00edms Helgasonar og <a href=\"http:\/\/baggalutur.is\/skrif.php?id=1851\">textum<\/a> Braga Valdimars Sk\u00falasonar sem eru \u00f3tr\u00falega hugkv\u00e6mir or\u00f0asmi\u00f0ir. Sl\u00edk n\u00fdjungagirni er forsenda \u00feess a\u00f0 vi\u00f0halda \u00edslensku sem frj\u00f3u b\u00f3kmenntam\u00e1li.<\/p>\n<p>B\u00f6rn eru yfirleitt ekki \u00ed vandr\u00e6\u00f0um me\u00f0 a\u00f0 tala um fyrirb\u00e6ri sem \u00feau \u00feekkja ekki heiti \u00e1 \u2013 \u00feau b\u00faa bara til <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/12\/23\/konuforseti\/\">s\u00edn eigin or\u00f0<\/a>. \u00dea\u00f0 er mikilv\u00e6gt a\u00f0 \u00fdta undir \u00feennan sk\u00f6punarkraft en berja hann ekki ni\u00f0ur \u00fe\u00f3tt or\u00f0in sem b\u00f6rnin b\u00faa til s\u00e9u ekki myndu\u00f0 eftir hef\u00f0bundnum or\u00f0myndunarreglum, e\u00f0a s\u00e9u \u00f3\u00fe\u00f6rf vegna \u00feess a\u00f0 hef\u00f0 s\u00e9 fyrir \u00f6\u00f0rum or\u00f0um \u00ed \u00feessari merkingu. En \u00fe\u00f3tt vi\u00f0 t\u00f6kum or\u00f0myndun barnanna vel m\u00e1 \u00fea\u00f0 ekki koma \u00ed veg fyrir a\u00f0 vi\u00f0 kynnum \u00feeim <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/02\/07\/hefdir-malsins\/\">hef\u00f0ir m\u00e1lsins<\/a> \u2013 komum \u00fev\u00ed varlega \u00e1 framf\u00e6ri a\u00f0 tilteki\u00f0 or\u00f0 s\u00e9 til og kannski v\u00e6ri betra a\u00f0 nota \u00fea\u00f0, a\u00f0 venja s\u00e9 a\u00f0 or\u00f0a eitthva\u00f0 \u00e1 tiltekinn h\u00e1tt og kannski s\u00e9 betra a\u00f0 halda \u00fev\u00ed \u00e1fram, o.s.frv.<\/p>\n<p>En n\u00fdsk\u00f6pun \u00ed m\u00e1li kemur einnig fram \u00ed margs kyns <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/02\/08\/mal-i-takt-vid-timann\/\">a\u00f0l\u00f6gun m\u00e1lsins<\/a> a\u00f0 samf\u00e9lags- og t\u00e6knibreytingum, breyttum vi\u00f0horfum o.s.frv.\u00a0Breyttir samskiptah\u00e6ttir og t\u00e6knin\u00fdjungar kalla l\u00edka \u00e1 n\u00fd <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/02\/06\/videigandi-malsnid\/\">m\u00e1lsni\u00f0<\/a>. Samf\u00e9lagsmi\u00f0lum fylgir t.d. m\u00e1lsni\u00f0 sem er \u00ed e\u00f0li s\u00ednu ritm\u00e1l en einkennist \u00fe\u00f3 af undirb\u00faningsleysi, hra\u00f0a og \u00f6rum lotuskiptum eins og talm\u00e1l. \u00deessu fylgja \u00fdmis einkenni eins og skammstafanir og styttingar, k\u00e6ruleysi um stafsetningu o.\u00fe.h. \u00c1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum hefur svo notkun <a href=\"https:\/\/nyyrdi.arnastofnun.is\/nyyrdi\/3156\">tj\u00e1kna<\/a> (<em>emoji<\/em>) b\u00e6st vi\u00f0, og fleira m\u00e6tti telja.<\/p>\n<p>Meginatri\u00f0i\u00f0 er a\u00f0 \u00edslenskan er og ver\u00f0ur a\u00f0 vera lifandi m\u00e1l sem getur laga\u00f0 sig a\u00f0 breyttum a\u00f0st\u00e6\u00f0um. \u00dea\u00f0 er \u00e1 okkar \u00e1byrg\u00f0 a\u00f0 gefa henni t\u00e6kif\u00e6ri til \u00feess og skapa henni skilyr\u00f0i til \u00feess.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>9. \u00cdslensk m\u00e1lr\u00e6kt felst \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 hika ekki vi\u00f0 a\u00f0 beita n\u00fdsk\u00f6pun \u00ed m\u00e1li \u2013 setja or\u00f0 \u00ed n\u00fdst\u00e1rlegt samhengi og b\u00faa til n\u00fd or\u00f0 ef \u00feeirra er \u00fe\u00f6rf. \u00d6ll n\u00fdsk\u00f6pun \u00ed m\u00e1li er einhvers konar fr\u00e1vik fr\u00e1 hef\u00f0. Vi\u00f0 \u00feurfum s\u00edfellt \u00e1 n\u00fdjum or\u00f0um a\u00f0 halda til a\u00f0 geta tala\u00f0 um \u00fea\u00f0 sem [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635,158636],"tags":[],"class_list":["post-2101","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar","category-malraekt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2101","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2101"}],"version-history":[{"count":30,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2101\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3487,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2101\/revisions\/3487"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2101"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2101"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2101"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}