{"id":2118,"date":"2020-02-10T07:00:58","date_gmt":"2020-02-10T07:00:58","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=2118"},"modified":"2021-01-04T13:04:39","modified_gmt":"2021-01-04T13:04:39","slug":"virding-vid-vidmaelendur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/02\/10\/virding-vid-vidmaelendur\/","title":{"rendered":"Vir\u00f0ing vi\u00f0 vi\u00f0m\u00e6lendur"},"content":{"rendered":"<p><strong>10. \u00cdslensk m\u00e1lr\u00e6kt felst \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0<\/strong> <strong>s\u00fdna vi\u00f0m\u00e6lendum s\u00ednum vir\u00f0ingu og umbur\u00f0arlyndi og leggja m\u00e1lnotkun \u00feeirra alltaf \u00fat \u00e1 besta veg.<\/strong><\/p>\n<p>Tungum\u00e1li\u00f0 er f\u00e9lagslegt fyrirb\u00e6ri \u2013 langsamlega mikil\u00adv\u00e6gasta sam\u00adskipta\u00adt\u00e6ki okkar vi\u00f0 anna\u00f0 f\u00f3lk. \u00deess vegna m\u00e1 \u00edslenskan ekki sta\u00f0na, heldur \u00fearf a\u00f0 vera lifandi og <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/02\/08\/mal-i-takt-vid-timann\/\">laga sig<\/a> a\u00f0 \u00fe\u00f6rfum samf\u00e9lagsins \u00e1 hverjum t\u00edma. H\u00fan ver\u00f0ur a\u00f0 \u00feola <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/6206054#page\/n9\/\">tilbrig\u00f0i<\/a> \u00ed fram\u00adbur\u00f0i, beyg\u00adingum og setningager\u00f0, og a\u00f0 n\u00fd or\u00f0 komi inn \u00ed m\u00e1li\u00f0 og g\u00f6mul or\u00f0 f\u00e1i <a href=\"https:\/\/nyyrdi.arnastofnun.is\/s\/2\">n\u00fdja merkingu<\/a>. H\u00fan m\u00e1 ekki ver\u00f0a <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1610906#page\/n31\/\">einkaeign<\/a> \u00e1kve\u00f0inna h\u00f3pa, og \u00fea\u00f0 m\u00e1 ekki nota hana og tilbrig\u00f0i \u00ed beitingu hennar til a\u00f0 <a href=\"https:\/\/www.raudikrossinn.is\/media\/umsagnir\/Umsogn-Rauda-krossins-a-Islandi-vid-frumvarp-til-laga-um-jafna-medferd-ohad-kynthaetti-og-thjodernisuppruna-2018.pdf\">mismuna<\/a> f\u00f3lki e\u00f0a skipa \u00fev\u00ed \u00ed andst\u00e6\u00f0ar fylkingar.<\/p>\n<p>Vi\u00f0 megum ekki l\u00e1ta \u00fea\u00f0 bitna \u00e1 f\u00f3lki \u00e1 nokkurn h\u00e1tt a\u00f0 \u00fea\u00f0 talar ekki n\u00e1kv\u00e6mlega s\u00f6mu \u00edslensku og vi\u00f0. \u00dea\u00f0 m\u00e1 ekki vera \u00feannig a\u00f0 einhverjum h\u00f3pum e\u00f0a einstaklingum \u00ed samf\u00e9laginu finnist \u00eds\u00adlensk\u00adan <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/02\/08\/mal-i-takt-vid-timann\/\">ekki gera r\u00e1\u00f0 fyrir s\u00e9r<\/a>, og \u00fea\u00f0 m\u00e1 ekki heldur vera \u00feannig a\u00f0 einhverjum finnist gert l\u00edti\u00f0 \u00far \u00fev\u00ed m\u00e1li og \u00feeirri m\u00e1lnotkun sem \u00feau eru alin upp vi\u00f0 e\u00f0a hafa vanist. \u00cd allri umgengni okkar vi\u00f0 \u00edslenskuna \u00feurfum vi\u00f0 a\u00f0 hafa <a href=\"https:\/\/podtail.com\/es\/podcast\/jolathaettir-rasar-1\/me-jakvae-ni-og-umbur-arlyndi-a-vopni\/\">umbur\u00f0ar\u00adlyndi, vir\u00f0ingu og tillitssemi<\/a> vi\u00f0 anna\u00f0 f\u00f3lk a\u00f0 lei\u00f0arlj\u00f3si.<\/p>\n<p>Fur\u00f0u oft vir\u00f0ist \u00fea\u00f0 tali\u00f0 \u00edslenskunni til framdr\u00e1ttar a\u00f0 misskilja viljandi m\u00e1lnotkun annarra e\u00f0a leggja hana \u00fat \u00e1 verri veg. Innlegg \u00ed m\u00e1lfarsumr\u00e6\u00f0u \u00e1 samf\u00e9lagsmi\u00f0lum og athugasemdad\u00e1lkum vefmi\u00f0la ganga t.d. i\u00f0ulega \u00fat \u00e1 \u00fea\u00f0 a\u00f0 setja inn setningar \u00fear sem setninga\u00adger\u00f0in b\u00fd\u00f0ur upp \u00e1 fleiri en eina t\u00falkun, ekki s\u00edst fyrirsagnir \u00far fj\u00f6lmi\u00f0lum, og <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/groups\/1395992847329077\/search\/?query=%C3%BAt%C3%BArsn%C3%BAningur&amp;epa=SEARCH_BOX\">sn\u00faa \u00fat \u00far<\/a> \u00feeim. Oftast er samt enginn vafi \u00e1 \u00fev\u00ed vi\u00f0 hva\u00f0 er \u00e1tt, og einbeittan brotavilja \u00fearf til a\u00f0 misskilja setningarnar. H\u00f3tfyndni er ekki m\u00e1lr\u00e6kt.<\/p>\n<p>M\u00e1li\u00f0 er fullt af margr\u00e6\u00f0ni. \u00d3talmargt sem vi\u00f0 segjum m\u00e1 t\u00falka \u00e1 fleiri en einn veg, ef viljinn er fyrir hendi. Vi\u00f0 t\u00f6kum hins vegar sjaldnast eftir \u00fev\u00ed vegna \u00feess a\u00f0 m\u00e1lskynjun okkar s\u00edar \u00f3l\u00edklegu merkingarnar fr\u00e1. Vi\u00f0 skiljum setningar \u00fat fr\u00e1 a\u00f0st\u00e6\u00f0um, og a\u00f0st\u00e6\u00f0urnar \u2013 hvort sem \u00fea\u00f0 eru einhver m\u00e1lleg atri\u00f0i, \u00feekking okkar \u00e1 vi\u00f0m\u00e6landa og vi\u00f0fangsefni, ytra umhverfi, e\u00f0a eitthva\u00f0 anna\u00f0 \u2013 duga venjulega til a\u00f0 \u00fatiloka a\u00f0rar merkingar en \u00fe\u00e1 sem vi\u00f0m\u00e6landi lag\u00f0i \u00ed \u00fea\u00f0 sem hann sag\u00f0i.<\/p>\n<p>\u00d6llum ver\u00f0ur okkur \u00e1 \u2013 vi\u00f0 mism\u00e6lum okkur, segjum einhverjar amb\u00f6gur, notum rangt e\u00f0a \u00f3vi\u00f0eigandi or\u00f0, e\u00f0a v\u00edkjum \u00e1 annan h\u00e1tt fr\u00e1 hef\u00f0bundnu og vi\u00f0urkenndu m\u00e1lfari. \u00dea\u00f0 er ekki \u00ed \u00fe\u00e1gu \u00edslenskunnar a\u00f0 gera miki\u00f0 \u00far sl\u00edku, nota \u00fea\u00f0 til a\u00f0 ni\u00f0url\u00e6gja m\u00e6landann e\u00f0a hreykja sj\u00e1lfum s\u00e9r. \u00dea\u00f0 er b\u00e6\u00f0i \u00ed \u00fe\u00e1gu m\u00e1lnotenda og m\u00e1lsins a\u00f0 fr\u00e1vik fr\u00e1 \u00fev\u00ed sem okkur kann a\u00f0 \u00feykja r\u00e9tt e\u00f0a vi\u00f0eigandi m\u00e1lnotkun s\u00e9u l\u00f6g\u00f0 \u00fat \u00e1 besta veg.<\/p>\n<p>\u00cdslenskan er nefnilega alls konar. <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/frett\/islenska-med-hreim-0\">\u00cdslenska me\u00f0 hreim<\/a> er l\u00edka \u00edslenska. <a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=49938\"><em>App<\/em><\/a> er l\u00edka \u00edslenska. <a href=\"https:\/\/timarit.is\/files\/36122461\"><em>M\u00e9r langar<\/em><\/a> er l\u00edka \u00edslenska. <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/08\/18\/han\/\"><em>H\u00e1n<\/em><\/a> er l\u00edka \u00edslenska. <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/6517470#page\/n29\/\"><em>\u00dea\u00f0 var hrint m\u00e9r<\/em><\/a> er l\u00edka \u00edslenska. Vissulega ekki n\u00e1kv\u00e6mlega s\u00fa \u00edslenska sem \u00e9g \u00f3lst upp vi\u00f0 \u00ed nor\u00f0lenskri sveit fyrir sext\u00edu \u00e1rum e\u00f0a svo, en \u00fea\u00f0 gefur m\u00e9r engan r\u00e9tt til a\u00f0 ford\u00e6ma \u00edslensku annarra e\u00f0a l\u00edta ni\u00f0ur \u00e1 hana og telja <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/08\/20\/okkar-islenska-og-hinna\/\">m\u00edna \u00edslensku<\/a> r\u00e9ttari e\u00f0a betri.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>10. \u00cdslensk m\u00e1lr\u00e6kt felst \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 s\u00fdna vi\u00f0m\u00e6lendum s\u00ednum vir\u00f0ingu og umbur\u00f0arlyndi og leggja m\u00e1lnotkun \u00feeirra alltaf \u00fat \u00e1 besta veg. Tungum\u00e1li\u00f0 er f\u00e9lagslegt fyrirb\u00e6ri \u2013 langsamlega mikil\u00adv\u00e6gasta sam\u00adskipta\u00adt\u00e6ki okkar vi\u00f0 anna\u00f0 f\u00f3lk. \u00deess vegna m\u00e1 \u00edslenskan ekki sta\u00f0na, heldur \u00fearf a\u00f0 vera lifandi og laga sig a\u00f0 \u00fe\u00f6rfum samf\u00e9lagsins \u00e1 hverjum t\u00edma. H\u00fan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635,158636],"tags":[],"class_list":["post-2118","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar","category-malraekt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2118","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2118"}],"version-history":[{"count":23,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2118\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3488,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2118\/revisions\/3488"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2118"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2118"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2118"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}