{"id":2131,"date":"2020-02-12T07:00:01","date_gmt":"2020-02-12T07:00:01","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=2131"},"modified":"2021-01-03T20:57:23","modified_gmt":"2021-01-03T20:57:23","slug":"islenska-er-alls-konar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/02\/12\/islenska-er-alls-konar\/","title":{"rendered":"\u00cdslenska er alls konar"},"content":{"rendered":"<p><strong>14. \u00cdslensk m\u00e1lr\u00e6kt felst \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0<\/strong> <strong>gera s\u00e9r grein fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00edslenska er alls konar og \u00fdmis tilbrig\u00f0i \u00ed m\u00e1li au\u00f0ga \u00fea\u00f0 en spilla \u00fev\u00ed ekki.<\/strong><\/p>\n<p>Okkur <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/08\/20\/okkar-islenska-og-hinna\/\">h\u00e6ttir til a\u00f0 halda<\/a> a\u00f0 s\u00fa \u00edslenska sem vi\u00f0 erum sj\u00e1lf alin upp vi\u00f0, hvert og eitt, s\u00e9 betri og r\u00e9ttari en s\u00fa sem f\u00f3lk af \u00f6\u00f0ru landshorni e\u00f0a \u00e1 \u00f6\u00f0rum aldri talar, og okkur h\u00e6ttir til a\u00f0 telja a\u00f0 anna\u00f0 en \u00fea\u00f0 sem vi\u00f0 \u00feekkjum sj\u00e1lf e\u00f0a erum v\u00f6nust s\u00e9 rangt. Um \u00feetta m\u00e1 t.d. sj\u00e1 fj\u00f6lm\u00f6rg d\u00e6mi \u00ed m\u00e1lfarsh\u00f3pum \u00e1 samf\u00e9lagsmi\u00f0lum \u00fear sem er \u00a0daglegt brau\u00f0 a\u00f0 f\u00f3lk setji inn d\u00e6mi um eitthvert or\u00f0 e\u00f0a or\u00f0alag sem \u00fea\u00f0 hefur heyrt e\u00f0a s\u00e9\u00f0 og kannast ekki vi\u00f0 \u2013 oftast til a\u00f0 fur\u00f0a sig e\u00f0a hneykslast \u00e1 \u00fev\u00ed, ef ekki ford\u00e6ma \u00fea\u00f0. I\u00f0ulega er \u00fe\u00f3 um a\u00f0 r\u00e6\u00f0a or\u00f0 e\u00f0a or\u00f0alag sem er gamalgr\u00f3i\u00f0 \u00ed m\u00e1linu, en e.t.v. bundi\u00f0 vi\u00f0 \u00e1kve\u00f0inn landshluta e\u00f0a aldursh\u00f3p, e\u00f0a hefur l\u00e1ti\u00f0 undan s\u00edga fyrir \u00f6\u00f0ru afbrig\u00f0i.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er l\u00edka mj\u00f6g algengt a\u00f0 f\u00f3lk hafi \u00e1hyggjur af \u00fev\u00ed a\u00f0 tilteki\u00f0 or\u00f0 s\u00e9 a\u00f0 \u00fatr\u00fdma \u00f6\u00f0ru sem hafi veri\u00f0 hef\u00f0bundi\u00f0 a\u00f0 nota um sama fyrirb\u00e6ri. \u00c9g veit ekki hva\u00f0 oft \u00e9g hef s\u00e9\u00f0 f\u00f3lk gera athugasemdir vi\u00f0 a\u00f0 or\u00f0i\u00f0\u00a0<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/groups\/1395992847329077\/search\/?query=snj%C3%B3stormur&amp;epa=SEARCH_BOX\"><em>snj\u00f3stormur<\/em><\/a> komi \u00ed sta\u00f0inn fyrir\u00a0<em>hr\u00ed\u00f0<\/em>,\u00a0<em>bylur<\/em> og \u00fdmis \u00f6nnur or\u00f0 sem f\u00f3lk tilf\u00e6rir, og n\u00fdlega var f\u00f3lk a\u00f0 l\u00e1ta \u00ed lj\u00f3s \u00e1hyggjur af \u00fev\u00ed a\u00f0 or\u00f0i\u00f0\u00a0<em><a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/groups\/1395992847329077\/search\/?query=snj%C3%B3fj%C3%BAk&amp;epa=SEARCH_BOX\">snj\u00f3fj\u00fak<\/a>\u00a0<\/em>v\u00e6ri a\u00f0 \u00fatr\u00fdma\u00a0<em>skafrenningi<\/em>. \u00deegar a\u00f0 er g\u00e1\u00f0 kemur yfirleitt \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 \u00fev\u00ed fer fjarri a\u00f0 eldri or\u00f0in, \u00feau sem f\u00f3lk hefur \u00e1hyggjur af, s\u00e9u a\u00f0 hverfa \u00far m\u00e1linu \u2013 \u00feau eru oftast mun <a href=\"https:\/\/timarit.is\/?q=skafrenningur&amp;size=100&amp;isBeygingar=on&amp;isAdvanced=false&amp;sort=date\">algengari<\/a> en <a href=\"https:\/\/timarit.is\/?q=snj%C3%B3fj%C3%BAk&amp;size=100&amp;isBeygingar=on&amp;sort=date&amp;isAdvanced=false\">hin<\/a>, sem f\u00f3lki finnst vera a\u00f0 \u00fatr\u00fdma \u00feeim. En vi\u00f0 t\u00f6kum meira eftir n\u00fdjungum en \u00fev\u00ed sem vi\u00f0 erum v\u00f6n.<\/p>\n<p>Setningafr\u00e6\u00f0ilegar breytingar geta l\u00edka au\u00f0ga\u00f0 m\u00e1li\u00f0. Sambandi\u00f0 <a href=\"https:\/\/skemman.is\/bitstream\/1946\/21317\/1\/BA-ritgerd.pdf\"><em>getur hafa<\/em><\/a> vir\u00f0ist koma fram \u00e1 19. \u00f6ld og var \u00e1\u00f0ur i\u00f0ulega <a href=\"https:\/\/timarit.is\/files\/17098463\">lei\u00f0r\u00e9tt<\/a> \u00ed\u00a0<em>hefur geta\u00f0<\/em> \u2013 en merking \u00feessara tveggja sambanda er hreint ekki s\u00fa sama, enda lifa \u00feau hli\u00f0 vi\u00f0 hli\u00f0. Svipa\u00f0 m\u00e1 segja um sambandi\u00f0 <em>vera a\u00f0 gera eitthva\u00f0<\/em>, en i\u00f0ulega er <a href=\"http:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/72055\">amast<\/a> vi\u00f0 aukinni notkun \u00feess \u00ed setningum eins og <em>\u00deeir <a href=\"https:\/\/timarit.is\/?q=%22voru+a%C3%B0+spila+vel%22&amp;size=100&amp;sort=date&amp;isAdvanced=false\">voru a\u00f0 spila vel<\/a> <\/em>og\u00a0<em>\u00c9g\u00a0<\/em><a href=\"https:\/\/timarit.is\/?q=%22er+ekki+a%C3%B0+skilja+%C3%BEetta%22&amp;size=100&amp;sort=date&amp;isAdvanced=false\"><em>er ekki a\u00f0 skilja \u00feetta<\/em><\/a>\u00a0\u00ed sta\u00f0 <em>\u00deeir spilu\u00f0<\/em><em>u vel\u00a0<\/em>og\u00a0<em>\u00c9g skil \u00feetta ekki<\/em>. En n\u00fdja afbrig\u00f0i\u00f0 \u00fatr\u00fdmir ekki hinu eldra, heldur b\u00e6tist vi\u00f0, enda er merkingin <a href=\"https:\/\/skemman.is\/bitstream\/1946\/32863\/1\/BA_Salome.pdf\">ekki alveg s\u00fa sama<\/a>. \u00dea\u00f0 m\u00e1 \u00feess vegna halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 \u00feessar n\u00fdjungar geri okkur kleift a\u00f0 tj\u00e1 f\u00ednger\u00f0ari merkingarbl\u00e6brig\u00f0i en \u00e1\u00f0ur var h\u00e6gt.<\/p>\n<p>F\u00f3lk hefur \u00fea\u00f0 stundum \u00e1 m\u00f3ti <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/02\/09\/nyskopun-i-mali\/\">n\u00fdjungum<\/a> \u00ed m\u00e1li, b\u00e6\u00f0i n\u00fdjum or\u00f0um og n\u00fdjum setningager\u00f0um, a\u00f0 \u00fe\u00e6r s\u00e9u \u00f3\u00fearfar og <a href=\"https:\/\/timarit.is\/files\/17085213\">segist<\/a> vera \u201e\u00e1 m\u00f3ti \u00fev\u00ed a\u00f0 breyta m\u00e1linu nema \u00fe\u00f6rf s\u00e9 \u00e1 \u00fev\u00ed\u201c. \u00de\u00f3 er i\u00f0ulega <a href=\"https:\/\/islenskan.is\/images\/Alyktanir-pdf\/alyktun-IM-2017.pdf\">l\u00f6g\u00f0 \u00e1hersla<\/a> \u00e1 mikilv\u00e6gi \u00feess a\u00f0 \u00edslenska s\u00e9 \u201eau\u00f0ugt og bl\u00e6brig\u00f0ar\u00edkt m\u00e1l\u201c. \u00deetta kemur ekki alveg heim og saman. N\u00fdjungar \u00ed m\u00e1li eru i\u00f0ulega \u00f3\u00fearfar, strangt teki\u00f0, en \u00fe\u00e6r <a href=\"https:\/\/bokmenntaborgin.is\/umfjollun\/konan-vid-1000deg\">au\u00f0ga<\/a> samt m\u00e1li\u00f0 \u2013 gera okkur kleift a\u00f0 tj\u00e1 s\u00f6mu hugsun \u00e1 mismunandi h\u00e1tt. \u00cd \u00edslensku hafa alla t\u00ed\u00f0 veri\u00f0 margs konar <a href=\"http:\/\/ait.arnastofnun.is\/grein.php?id=706\">tilbrig\u00f0i<\/a> \u2013 \u00ed frambur\u00f0i, or\u00f0afari, beygingum, setningager\u00f0 og merkingu. Sl\u00edk tilbrig\u00f0i eru e\u00f0lileg og mikilv\u00e6g \u00ed lifandi m\u00e1li. \u00cdslenskan er nefnilega alls konar \u2013 f\u00f6gnum fj\u00f6lbreytileikanum!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>14. \u00cdslensk m\u00e1lr\u00e6kt felst \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 gera s\u00e9r grein fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00edslenska er alls konar og \u00fdmis tilbrig\u00f0i \u00ed m\u00e1li au\u00f0ga \u00fea\u00f0 en spilla \u00fev\u00ed ekki. Okkur h\u00e6ttir til a\u00f0 halda a\u00f0 s\u00fa \u00edslenska sem vi\u00f0 erum sj\u00e1lf alin upp vi\u00f0, hvert og eitt, s\u00e9 betri og r\u00e9ttari en s\u00fa sem f\u00f3lk af [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635,158636],"tags":[],"class_list":["post-2131","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar","category-malraekt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2131","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2131"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2131\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3483,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2131\/revisions\/3483"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2131"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2131"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2131"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}