{"id":2134,"date":"2020-02-13T07:00:57","date_gmt":"2020-02-13T07:00:57","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=2134"},"modified":"2020-12-29T09:04:21","modified_gmt":"2020-12-29T09:04:21","slug":"forum-varlega-i-leidrettingar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/02\/13\/forum-varlega-i-leidrettingar\/","title":{"rendered":"F\u00f6rum varlega \u00ed lei\u00f0r\u00e9ttingar"},"content":{"rendered":"<p><strong>16. \u00cdslensk m\u00e1lr\u00e6kt felst \u00ed \u00fev\u00ed<\/strong><strong>\u00a0a\u00f0<\/strong> <strong>hneykslast ekki \u00e1 m\u00e1lnotkun annarra e\u00f0a vera s\u00edfellt a\u00f0 lei\u00f0r\u00e9tta f\u00f3lk og gera athugasemdir vi\u00f0 m\u00e1lfar \u00feess.<\/strong><\/p>\n<p>Hn\u00f6krar \u00e1 m\u00e1lfari n\u00e1ungans hafa lengi veri\u00f0 vins\u00e6lt umr\u00e6\u00f0uefni \u00cdslendinga. Lei\u00f0r\u00e9ttingar \u00e1 algengum \u201e<a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=3776\">m\u00e1lvillum<\/a>\u201c hafa veri\u00f0 eitt helsta vi\u00f0fangsefni <a href=\"https:\/\/timarit.is\/?q=%22g%C3%A6tum%20tungunnar%22&amp;from=&amp;to=&amp;publicationId=257&amp;sort=date&amp;isLongSnippets=false&amp;isBeygingar=false&amp;isAdvanced=false&amp;size=100\">m\u00e1lfarspistla<\/a> \u00ed bl\u00f6\u00f0um, haldi\u00f0 hefur veri\u00f0 \u00fati <a href=\"http:\/\/eidur.is\/category\/skrifadogskrafad\">bloggs\u00ed\u00f0um<\/a> me\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 megintilgangi a\u00f0 gagnr\u00fdna og lei\u00f0r\u00e9tta m\u00e1lfar f\u00f3lks, og \u00e1 Facebook er <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/groups\/1395992847329077\/\">h\u00f3pur<\/a> me\u00f0 meira en \u00e1tta \u00fe\u00fasund \u00fe\u00e1tttakendum \u00fear sem m\u00f6rg innlegg sn\u00faast um hneykslun og lei\u00f0r\u00e9ttingu \u00e1 m\u00e1lfari. Reyndar byggjast \u00fe\u00e6r athugasemdir sem \u00fear eru ger\u00f0ar i\u00f0ulega \u00e1 ford\u00f3mum, <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/02\/10\/virding-vid-vidmaelendur\/\">\u00fat\u00farsn\u00faningum<\/a> e\u00f0a \u00feekkingarskorti \u00e1 m\u00e1lfr\u00e6\u00f0i og \u00feekktum <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/02\/12\/islenska-er-alls-konar\/\">tilbrig\u00f0um<\/a> \u00ed m\u00e1linu.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er engin kurteisi a\u00f0 gera \u00f3umbe\u00f0nar athugasemdir vi\u00f0 m\u00e1lfar annarra \u2013 sl\u00edkar athugasemdir eru <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/greinasafn\/grein\/1348334\/\">i\u00f0ulega til b\u00f6lvunar<\/a> og geta leitt til \u00feess sem Stef\u00e1n Karlsson <a href=\"https:\/\/timarit.is\/files\/15964632\">kalla\u00f0i<\/a> \u201e<a href=\"http:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/islob?ord=27962&amp;\">m\u00e1l\u00f3tta<\/a>\u201c, \u00fear sem m\u00e1lnotendur veigra s\u00e9r vi\u00f0 \u201ea\u00f0 tj\u00e1 sig \u00ed riti, \u00fe\u00f3 ekki s\u00e9 nema \u00ed\u00a0 sendibr\u00e9fi, e\u00f0a a\u00f0 taka til m\u00e1ls \u00e1 opinberum vettvangi, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feeir \u00f3ttast a\u00f0 brj\u00f3ta \u00fe\u00e1 bannhelgi or\u00f0a og or\u00f0mynda, sem \u00feeim hefur veri\u00f0 innr\u00e6tt. Eftir \u00fev\u00ed sem amazt er vi\u00f0 fleiru, eftir \u00fev\u00ed ver\u00f0ur nemendum torveldara a\u00f0 muna hva\u00f0 tali\u00f0 er \u00f3\u00e6skilegt, og \u00feetta eykur \u00e1 \u00f3\u00f6ryggi m\u00e1lnotandans gagnvart \u00fev\u00ed m\u00e1li sem er \u00fe\u00f3 hans eigi\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1l og getur gert \u00fea\u00f0 f\u00e1t\u00e6klegra e\u00f0a annarlegra en vera \u00feyrfti\u201c.<\/p>\n<p>\u00deetta \u00e1 vi\u00f0 um lei\u00f0r\u00e9ttingar sem ger\u00f0ar eru \u00ed pers\u00f3nulegum samskiptum vi\u00f0 f\u00f3lk sem er komi\u00f0 af\u00a0<a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=29038\">m\u00e1lt\u00f6kuskei\u00f0i<\/a>\u00a0og \u00e1 \u00edslensku a\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1li. \u00d6\u00f0ru m\u00e1li gegnir hins vegar um f\u00f3lk sem kemur fram \u00e1 opinberum vettvangi og hefur atvinnu af \u00fev\u00ed a\u00f0 nota m\u00e1li\u00f0 \u00ed r\u00e6\u00f0u e\u00f0a riti. Vi\u00f0 eigum kr\u00f6fu \u00e1 a\u00f0 \u00fea\u00f0 f\u00f3lk vandi sig og beiti m\u00e1linu af kunn\u00e1ttu og \u00feekkingu. \u00dea\u00f0 er ekkert a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 benda \u00e1 \u00fea\u00f0 sem betur m\u00e1 fara \u00ed m\u00e1li \u00feess, \u00fe\u00f3tt au\u00f0vita\u00f0 skipti m\u00e1li hvernig \u00fe\u00e6r \u00e1bendingar eru settar fram.<\/p>\n<p>Alkunna er a\u00f0 \u00e1 m\u00e1lt\u00f6kuskei\u00f0i gera b\u00f6rn \u00fdmsar villur \u00ed m\u00e1lnotkun, s\u00e9 mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 m\u00e1l fullor\u00f0inna. \u00deekkt er t.d. a\u00f0 b\u00f6rn beygja <a href=\"http:\/\/ait.arnastofnun.is\/grein.php?id=302\">sterkar sagnir veikt<\/a> og segja\u00a0<em>hlaupa\u00f0i<\/em>,\u00a0<em>b\u00edtti<\/em>, <em>l\u00e1tti<\/em> \u00ed sta\u00f0 <em>hlj\u00f3p<\/em>,\u00a0<em>beit<\/em><em>, l\u00e9t\u00a0<\/em>o.s.frv. \u00dea\u00f0 er ekkert \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 foreldrar leitist vi\u00f0 a\u00f0 lei\u00f0r\u00e9tta b\u00f6rnin, \u00fe\u00f3tt ranns\u00f3knir s\u00fdni reyndar a\u00f0 beinar lei\u00f0r\u00e9ttingar <a href=\"http:\/\/ait.arnastofnun.is\/grein.php?id=302\">skili litlu<\/a>. \u00c1rangursr\u00edkara er a\u00f0 <a href=\"https:\/\/reykjavik.is\/sites\/default\/files\/malthroski_3-6_3.pdf\">hafa r\u00e9ttar myndir<\/a> fyrir b\u00f6rnunum, en a\u00f0alatri\u00f0i\u00f0 er \u00fe\u00f3 a\u00f0 sj\u00e1 til \u00feess a\u00f0 \u00feau hafi <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/09\/28\/mikilvaegi-islensku-i-umhverfi-barna\/\">n\u00e6ga \u00edslensku<\/a> \u00ed m\u00e1lumhverfi s\u00ednu \u2013 \u00ed samtali, lestri, hlustun og \u00e1horfi. \u00de\u00e1 koma r\u00e9ttu myndirnar oftast inn \u00ed m\u00e1l \u00feeirra fyrr en seinna, \u00fe\u00f3tt vissulega geti stundum eitthva\u00f0 breyst \u00ed m\u00e1lt\u00f6kunni.<\/p>\n<p>F\u00f3lk sem ekki \u00e1 \u00edslensku a\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1li gerir vitanlega \u00fdmiss konar <a href=\"https:\/\/skemman.is\/bitstream\/1946\/24759\/1\/M.Sc.-ritger%c3%b0.IrisNowenstein.pdf\">villur<\/a> \u00feegar \u00fea\u00f0 er a\u00f0 l\u00e6ra m\u00e1li\u00f0. Vissulega m\u00e1 halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 \u00fev\u00ed s\u00e9 grei\u00f0i ger\u00f0ur me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 lei\u00f0r\u00e9tta \u00feessar villur \u2013 \u00fea\u00f0 fl\u00fdti fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 n\u00e1i fullu valdi \u00e1 m\u00e1linu en festist ekki \u00ed \u00f3e\u00f0lilegu e\u00f0a r\u00f6ngu m\u00e1lfari. \u00deetta er samt vandme\u00f0fari\u00f0 og vi\u00f0horf \u00feeirra sem eru a\u00f0 l\u00e6ra m\u00e1li\u00f0 til sl\u00edkra lei\u00f0r\u00e9ttinga er misjafnt \u2013 sumir taka \u00feeim fegins hendi en \u00f6\u00f0rum finnst \u00fe\u00e6r stu\u00f0andi. \u00c1\u00f0ur en fari\u00f0 er a\u00f0 lei\u00f0r\u00e9tta m\u00e1lfar f\u00f3lks er \u00feess vegna er \u00e6skilegt a\u00f0 reyna a\u00f0 komast a\u00f0 \u00fev\u00ed hvort \u00fea\u00f0 vilji l\u00e1ta lei\u00f0r\u00e9tta sig \u2013 og vir\u00f0a \u00f3skir \u00feess.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>16. \u00cdslensk m\u00e1lr\u00e6kt felst \u00ed \u00fev\u00ed\u00a0a\u00f0 hneykslast ekki \u00e1 m\u00e1lnotkun annarra e\u00f0a vera s\u00edfellt a\u00f0 lei\u00f0r\u00e9tta f\u00f3lk og gera athugasemdir vi\u00f0 m\u00e1lfar \u00feess. Hn\u00f6krar \u00e1 m\u00e1lfari n\u00e1ungans hafa lengi veri\u00f0 vins\u00e6lt umr\u00e6\u00f0uefni \u00cdslendinga. Lei\u00f0r\u00e9ttingar \u00e1 algengum \u201em\u00e1lvillum\u201c hafa veri\u00f0 eitt helsta vi\u00f0fangsefni m\u00e1lfarspistla \u00ed bl\u00f6\u00f0um, haldi\u00f0 hefur veri\u00f0 \u00fati bloggs\u00ed\u00f0um me\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 megintilgangi a\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635,158636],"tags":[],"class_list":["post-2134","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar","category-malraekt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2134","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2134"}],"version-history":[{"count":24,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2134\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3476,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2134\/revisions\/3476"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2134"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2134"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2134"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}