{"id":2142,"date":"2020-02-17T07:00:09","date_gmt":"2020-02-17T07:00:09","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=2142"},"modified":"2020-12-21T22:09:09","modified_gmt":"2020-12-21T22:09:09","slug":"mismunun-eftir-islenskukunnattu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/02\/17\/mismunun-eftir-islenskukunnattu\/","title":{"rendered":"Mismunun eftir \u00edslenskukunn\u00e1ttu"},"content":{"rendered":"<p><strong>21. \u00cdslensk m\u00e1lr\u00e6kt felst \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 l\u00e1ta aldrei skort \u00e1 \u00edslenskukunn\u00e1ttu bitna \u00e1 f\u00f3lki e\u00f0a nota hann til a\u00f0 mismuna \u00fev\u00ed \u00e1 \u00f3m\u00e1lefnalegan h\u00e1tt.<\/strong><\/p>\n<p>Vori\u00f0 2020 kynnti mennta- og menningarm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra <a href=\"https:\/\/samradsgatt.island.is\/Skrar\/$Cases\/GetCaseFile\/?id=%7b25bc27ff-a493-ea11-9b95-005056bcce7e%7d\">dr\u00f6g a\u00f0 frumvarpi<\/a> um a\u00f0 b\u00e6ta \u00ed stj\u00f3rnarskr\u00e1 \u00e1kv\u00e6\u00f0inu \u201e\u00cdslenska er r\u00edkism\u00e1l \u00cdslands og skal r\u00edkisvaldi\u00f0 sty\u00f0ja hana og vernda\u201c, og samsvarandi \u00e1kv\u00e6\u00f0i um \u00edslenskt t\u00e1knm\u00e1l. \u00de\u00f3tt engin \u00e1st\u00e6\u00f0a s\u00e9 til a\u00f0 amast vi\u00f0 \u00feessu er r\u00e9tt a\u00f0 minna \u00e1 a\u00f0 \u00ed <a href=\"http:\/\/www.stjornlagarad.is\/other_files\/stjornlagarad\/Frumvarp_med_skyringum.pdf\">till\u00f6gum Stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0s<\/a> a\u00f0 n\u00fdrri stj\u00f3rnarskr\u00e1 er svohlj\u00f3\u00f0andi \u00e1kv\u00e6\u00f0i: \u201e\u00d6ll erum vi\u00f0 j\u00f6fn fyrir l\u00f6gum og skulum nj\u00f3ta mannr\u00e9ttinda \u00e1n mismununar, svo sem vegna [\u2026] tungum\u00e1ls [\u2026].\u201c \u00cd sk\u00fdringum vi\u00f0 \u00feetta segir: \u201e\u00deessu \u00e1kv\u00e6\u00f0i er \u00e6tla\u00f0 a\u00f0 \u00fatiloka mismunun gagnvart f\u00f3lki sem talar anna\u00f0 m\u00e1l en \u00edslensku e\u00f0a a\u00f0ra m\u00e1ll\u00fdsku en \u00fe\u00e1 sem r\u00e1\u00f0andi er \u00ed samf\u00e9laginu hverju sinni.\u201c<\/p>\n<p>\u00c1 seinustu \u00e1rum hafa i\u00f0ulega birst <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/2017170928803\/segir-islenskt-ferdafolk-syna-utlendingunum-hroka\">fr\u00e9ttir<\/a> um a\u00f0 erlent afgrei\u00f0sluf\u00f3lk \u00e1 h\u00f3telum, veitingast\u00f6\u00f0um og \u00ed verslunum ver\u00f0i fyrir a\u00f0kasti vegna skorts \u00e1 \u00edslenskukunn\u00e1ttu.\u00a0\u00dea\u00f0 er vitanlega \u00f3vi\u00f0unandi \u2013 bar\u00e1tta fyrir \u00edslenskunni m\u00e1 aldrei sn\u00faast upp \u00ed <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/02\/02\/islenska-thjodraekni-og-thjodremba\/\">\u00fej\u00f3\u00f0rembu<\/a> og hana m\u00e1 aldrei nota til \u00feess a\u00f0 \u00fatiloka f\u00f3lk \u00e1 \u00f3m\u00e1lefnalegan h\u00e1tt e\u00f0a gera me\u00f0 einhverju m\u00f3ti l\u00edti\u00f0 \u00far \u00fev\u00ed. Vissulega getur \u00ed sumum tilvikum veri\u00f0 m\u00e1lefnalegt a\u00f0 gera <a href=\"https:\/\/skemman.is\/bitstream\/1946\/32493\/1\/MA%20Lokaritger%C3%B0%20I%CC%81%20Menningarstjo%CC%81rnun%202018%20Oddur%20Sigur%C3%B0arson%20.pdf\">kr\u00f6fur<\/a> um <a href=\"https:\/\/www.stjornarradid.is\/default.aspx?pageid=0e3c47f7-5369-11e8-9428-005056bc4d74&amp;newsid=cc2abcb9-d3ba-11e9-9449-005056bc530c&amp;cname=K%C3%A6runefnd%20jafnr%C3%A9ttism%C3%A1la&amp;cid=e219adb3-4214-11e7-941a-005056bc530c\">\u00edslenskukunn\u00e1ttu<\/a> \u201etil a\u00f0 tryggja skilvirk samskipti vi\u00f0 vi\u00f0skiptavini, \u00fear \u00e1 me\u00f0al \u00ed st\u00f6rfum \u00ed \u00fej\u00f3nustugeiranum\u201c, en \u00feetta er vi\u00f0kv\u00e6mt og vandme\u00f0fari\u00f0 m\u00e1l.<\/p>\n<p>S\u00fa <a href=\"http:\/\/hugras.is\/2019\/09\/islenska-og-utlendingar\/\">h\u00e6tta<\/a> er fyrir hendi a\u00f0 \u00edslenskan ver\u00f0i notu\u00f0, me\u00f0vita\u00f0 e\u00f0a \u00f3me\u00f0vita\u00f0, til a\u00f0 b\u00faa til\u00a0<a href=\"https:\/\/grapevine.is\/news\/2017\/04\/23\/low-wages-and-digital-death-icelandic-in-crisis\/\">lagskipt \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lag<\/a> \u00fear sem annars vegar erum \u201evi\u00f0\u201c, f\u00f3lk sem r\u00e6\u00f0ur \u00f6llu \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9laginu, m.a. \u00ed krafti m\u00e1lfarslegra yfirbur\u00f0a, og situr a\u00f0 bestu bitunum hva\u00f0 var\u00f0ar menntun, tekjur o.s.frv. \u2013 og svo \u201ehin\u201c, f\u00f3lk af erlendum uppruna, jafnvel \u00f6nnur og \u00feri\u00f0ja kynsl\u00f3\u00f0 innflytjenda, sem hefur ekki gott vald \u00e1 \u00edslensku og kemst \u00feess vegna hvergi \u00e1fram en situr eftir \u00f3mennta\u00f0 \u00ed l\u00e1glaunast\u00f6rfum, \u00e1hrifalaust um umhverfi sitt og framt\u00ed\u00f0. Hugsanlega k\u00e6ra sumir atvinnurekendur <a href=\"http:\/\/kvennafri.is\/orverk-yrsa-tholl-gylfadottir\/\">sig ekkert um<\/a> a\u00f0 erlent starfsf\u00f3lk \u00feeirra l\u00e6ri \u00edslensku \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fe\u00e1 g\u00e6ti \u00fea\u00f0 fari\u00f0 a\u00f0 gera <a href=\"https:\/\/kjarninn.is\/skodun\/2018-03-21-mismunun-vinnumarkadi\/\">meiri kr\u00f6fur<\/a> og \u00e1tta sig betur \u00e1 r\u00e9ttindum s\u00ednum.<\/p>\n<p>Ef f\u00f3lk \u00far \u00feessum h\u00f3pi \u00e6tlar s\u00e9r a\u00f0 taka virkan \u00fe\u00e1tt \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9laginu, t.d. \u00ed stj\u00f3rnm\u00e1lum, f\u00e6r \u00fea\u00f0 i\u00f0ulega \u00e1 sig\u00a0 <a href=\"https:\/\/www.dv.is\/eyjan\/2017\/03\/23\/althingi-a-ekki-ad-vera-med-starfmenn-sem-tala-ekki-islennsku-radherra-og-thingmenn-koma-nichole-til-varnar\/\">\u00f3v\u00e6gna gagnr\u00fdni<\/a> vegna \u00f3fullkominnar \u00edslenskukunn\u00e1ttu. Fyrir utan \u00feann ska\u00f0a sem \u00feetta veldur f\u00f3lkinu sem \u00ed \u00fev\u00ed lendir er \u00feetta st\u00f3rh\u00e6ttulegt fyrir l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i\u00f0 og b\u00fdr til jar\u00f0veg fyrir l\u00fd\u00f0skrum og \u00f6fgastefnur. Innflytjendur eru n\u00fa or\u00f0nir r\u00fam <a href=\"https:\/\/hagstofa.is\/utgafur\/frettasafn\/mannfjoldi\/mannfjoldi-eftir-bakgrunni-2020\/\">15% landsmanna<\/a> og \u00fea\u00f0 hefur vitaskuld \u00e1hrif \u00e1 st\u00f6\u00f0u \u00edslenskunnar sem til skamms t\u00edma var einr\u00e1\u00f0 \u00e1 \u00f6llum svi\u00f0um \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagsins. \u00deessi breytta sta\u00f0a skapar spennu milli \u00edslensku og ensku \u2013 og hugsanlega einnig milli \u00cdslendinga og innflytjenda.<\/p>\n<p>Vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 finna lei\u00f0 sem tekur tillit til \u00fatlendinga og gerir \u00feeim kleift a\u00f0 bjarga s\u00e9r \u00ed samf\u00e9laginu, \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00edslenskan ver\u00f0i \u00e6vinlega v\u00edkjandi. \u00dea\u00f0 er ekki einfalt m\u00e1l a\u00f0 halda \u00edslenskunni \u00e1 lofti, halda \u00fev\u00ed til streitu a\u00f0 h\u00fan s\u00e9 noth\u00e6f og <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/altext\/149\/s\/1750.html\">notu\u00f0 \u00e1 \u00f6llum svi\u00f0um<\/a>, en jafnframt g\u00e6ta \u00feess a\u00f0 \u00edslenskukunn\u00e1tta og -f\u00e6rni s\u00e9 aldrei notu\u00f0 til a\u00f0 <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/2017170329174\">mismuna f\u00f3lki<\/a>. \u00dea\u00f0 er br\u00fdnt a\u00f0 <a href=\"https:\/\/www.stjornarradid.is\/gogn\/raeda\/2018\/11\/19\/Afram-islenska\/\">stj\u00f3rnv\u00f6ld<\/a> m\u00f3ti <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/2019191019325\">stefnu<\/a> \u00ed \u00feessum m\u00e1lum. F\u00f3lki sem ekki hefur \u00edslensku a\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1li mun <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/frett\/hverfur-islenskan-algjorlega\">fara fj\u00f6lgandi<\/a> h\u00e9r \u00e1 landi \u00e1 n\u00e6stu \u00e1rum og \u00fea\u00f0 er mikilv\u00e6gt a\u00f0 \u00fea\u00f0 vilji l\u00e6ra \u00edslensku \u2013 og eigi \u00feess kost.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>21. \u00cdslensk m\u00e1lr\u00e6kt felst \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 l\u00e1ta aldrei skort \u00e1 \u00edslenskukunn\u00e1ttu bitna \u00e1 f\u00f3lki e\u00f0a nota hann til a\u00f0 mismuna \u00fev\u00ed \u00e1 \u00f3m\u00e1lefnalegan h\u00e1tt. Vori\u00f0 2020 kynnti mennta- og menningarm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra dr\u00f6g a\u00f0 frumvarpi um a\u00f0 b\u00e6ta \u00ed stj\u00f3rnarskr\u00e1 \u00e1kv\u00e6\u00f0inu \u201e\u00cdslenska er r\u00edkism\u00e1l \u00cdslands og skal r\u00edkisvaldi\u00f0 sty\u00f0ja hana og vernda\u201c, og samsvarandi \u00e1kv\u00e6\u00f0i um [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635,158636],"tags":[],"class_list":["post-2142","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar","category-malraekt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2142","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2142"}],"version-history":[{"count":31,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2142\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3452,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2142\/revisions\/3452"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2142"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2142"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2142"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}