{"id":2148,"date":"2020-02-20T07:00:24","date_gmt":"2020-02-20T07:00:24","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=2148"},"modified":"2020-12-21T22:20:52","modified_gmt":"2020-12-21T22:20:52","slug":"afram-islenska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/02\/20\/afram-islenska\/","title":{"rendered":"\u00c1fram \u00edslenska!"},"content":{"rendered":"<p><strong>25. \u00cdslensk m\u00e1lr\u00e6kt felst \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 hlusta \u00e1 \u00edslensku, tala \u00edslensku, lesa \u00edslensku, skrifa \u00edslensku \u2013 nota \u00edslensku sem allra mest, \u00e1 allan h\u00e1tt.<\/strong><\/p>\n<p>\u00c1 undanf\u00f6rnum \u00f6ldum hefur \u00edslenskunni margoft veri\u00f0 <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/frett\/islenskan-deyr-ekki-ur-idrakvefi\">sp\u00e1\u00f0 dau\u00f0a<\/a>, \u00fdmist <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/greinasafn\/grein\/657572\/\">h\u00e6gum<\/a> e\u00f0a <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/frettir\/innlent\/2015\/12\/04\/islenskan_er_daud\/\">br\u00e1\u00f0um<\/a>. Og engin fur\u00f0a \u2013 \u00fea\u00f0 er hreint <a href=\"https:\/\/www.frettabladid.is\/skodun\/ekki-sjalfgefid\/\">ekki sj\u00e1lfgefi\u00f0<\/a> a\u00f0 350 \u00fe\u00fasund manna \u00fej\u00f3\u00f0 eigi s\u00e9r sj\u00e1lfst\u00e6tt tungum\u00e1l sem s\u00e9 nota\u00f0 \u00e1 <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/02\/19\/islenska-a-ollum-svidum\/\">\u00f6llum svi\u00f0um<\/a> \u00fej\u00f3\u00f0l\u00edfsins, og <a href=\"http:\/\/notendur.hi.is\/eirikur\/skirnir.pdf\">\u00fdmislegt<\/a> bendir til \u00feess a\u00f0 samf\u00e9lags- og t\u00e6knibreytingar s\u00ed\u00f0ustu 10-15 \u00e1ra valdi \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00edslenskan g\u00e6ti \u00e1tt undir h\u00f6gg a\u00f0 s\u00e6kja \u00e1 n\u00e6stu \u00e1rum og \u00e1ratugum.<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 grundvallaratri\u00f0i a\u00f0 gera f\u00f3lki <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/02\/19\/islenska-a-ollum-svidum\/\">kleift a\u00f0 nota \u00edslensku<\/a> innan <a href=\"https:\/\/www.stjornarradid.is\/lisalib\/getfile.aspx?itemid=56f6368e-54f0-11e7-941a-005056bc530c\">t\u00f6lvut\u00e6kninnar<\/a>, \u00ed <a href=\"https:\/\/100.haefni.is\/\">fer\u00f0a\u00fej\u00f3nustunni<\/a> og \u00e1 \u00f6\u00f0rum svi\u00f0um \u00fear sem h\u00fan \u00e1 \u00ed v\u00f6k a\u00f0 verjast kemur \u00fea\u00f0 fyrir l\u00edti\u00f0 ef f\u00f3lk hefur ekki \u00e1huga \u00e1 a\u00f0 nota hana \u00ed raun, heldur <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/frettir\/innlent\/2018\/03\/09\/yngra_folkid_kys_ensku_umfram_islensku\/\">k\u00fds fremur a\u00f0 nota ensku<\/a> \u00e1 \u00e1kve\u00f0num svi\u00f0um. I\u00f0ulega slettir f\u00f3lk l\u00edka ensku a\u00f0 \u00fearflausu, \u00fe\u00f3tt til s\u00e9u \u00edslensk or\u00f0. \u00deetta er einkum \u00f3heppilegt \u00ed tali og skrifum \u00ed fj\u00f6lmi\u00f0lum, \u00fear sem b\u00faast m\u00e1 vi\u00f0 a\u00f0 einhverjir \u00e1heyrenda e\u00f0a lesenda skilji ekki or\u00f0in.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er nau\u00f0synlegt a\u00f0 efla <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/frett\/telur-thorf-a-vitundarvakningu-um-islenskt-mal\">vitund<\/a> f\u00f3lks um mikilv\u00e6gi \u00feess a\u00f0 nota \u00edslensku \u00fear sem \u00feess er kostur. Vi\u00f0 sem b\u00faum \u00ed \u00edslensku m\u00e1lsamf\u00e9lagi notum m\u00e1li\u00f0 vissulega yfirleitt \u00e1 hverjum degi \u2013 heyrum \u00fea\u00f0 tala\u00f0 og t\u00f6lum \u00fea\u00f0 sj\u00e1lf. Me\u00f0 tilkomu samf\u00e9lagsmi\u00f0la eru l\u00edka fleiri en \u00e1\u00f0ur sem lesa og ekki s\u00edst skrifa \u00edslensku daglega, og \u00fea\u00f0 er mj\u00f6g j\u00e1kv\u00e6tt. En \u00edslenskan er miklu fj\u00f6lskr\u00fa\u00f0ugri en kemur fram \u00ed hversdagslegum samt\u00f6lum e\u00f0a skrifum \u00e1 samf\u00e9lagsmi\u00f0lum \u00fear sem or\u00f0afor\u00f0i er tilt\u00f6lulega takmarka\u00f0ur og setningager\u00f0 einf\u00f6ld.<\/p>\n<p>Til a\u00f0 vi\u00f0halda \u00edslensku sem menningarm\u00e1li og bur\u00f0ar\u00e1si samf\u00e9lagsins \u00feurfum vi\u00f0 a\u00f0 vera dugleg a\u00f0 nota hana \u00e1 allan h\u00e1tt \u2013 kynnast margv\u00edslegum <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/02\/06\/videigandi-malsnid\/\">m\u00e1lsni\u00f0um<\/a> og beita \u00feeim. Vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 tala um hugsanir okkar og hug\u00f0arefni, vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 hlusta \u00e1 \u00edslensku \u00ed \u00fatvarpi, sj\u00f3nvarpi, hla\u00f0varpi og \u00f6\u00f0rum mi\u00f0lum, vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 lesa b\u00e6kur og bl\u00f6\u00f0 um margv\u00edsleg efni \u00e1 \u00edslensku, og vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 \u00fej\u00e1lfa okkur \u00ed a\u00f0 m\u00f3ta hugsun okkar \u00ed or\u00f0, \u00ed fl\u00f3knari texta en vi\u00f0 skrifum dags daglega \u00e1 samf\u00e9lagsmi\u00f0lum. Vi\u00f0 megum fyrir alla muni ekki <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/02\/13\/forum-varlega-i-leidrettingar\/\">hr\u00e6\u00f0ast<\/a> a\u00f0 nota m\u00e1li\u00f0 \u00e1 \u00feann h\u00e1tt sem okkur er <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/02\/14\/mismunun-a-grundvelli-malstadals\/\">e\u00f0lilegur<\/a>, \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 falli ekki alltaf a\u00f0 \u00fev\u00ed sem okkur kann a\u00f0 hafa veri\u00f0 <a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/08\/27\/rett-mal-malstadall\/\">kennt<\/a>.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er <a href=\"https:\/\/timarit.is\/files\/11322463\">haft eftir<\/a> J\u00f3ni \u00c1rnasyni \u00fej\u00f3\u00f0sagnasafnara a\u00f0 \u00fea\u00f0 hafi veri\u00f0 mesta gle\u00f0i hans \u00ed l\u00edfinu a\u00f0 rekast hvergi \u00e1 <a href=\"https:\/\/is.wikipedia.org\/wiki\/%C3%9Ej%C3%B3%C3%B0s%C3%B6gur_J%C3%B3ns_%C3%81rnasonar\"><em><span style=\"text-decoration: none\">\u00dej\u00f3\u00f0s\u00f6gur<\/span><\/em><\/a> s\u00ednar \u00f6\u00f0ruv\u00edsi en rifnar og sk\u00edtugar, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00fdndi hve miki\u00f0 \u00fe\u00e6r h\u00f6f\u00f0u veri\u00f0 lesnar. Sama gildir um \u00edslenskuna. H\u00fan \u00e1 ekkert a\u00f0 vera sl\u00e9tt og felld, laus vi\u00f0 hrukkur og bletti. Vi\u00f0 eigum a\u00f0 gle\u00f0jast yfir \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 sj\u00e1ist \u00e1 henni a\u00f0 h\u00fan s\u00e9 notu\u00f0 til <a href=\"https:\/\/www.stjornarradid.is\/gogn\/raeda\/2019\/06\/08\/Afram-islenska\/\">allra \u00fearfa<\/a> \u2013 en \u00f6fugt vi\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0s\u00f6gurnar ver\u00f0ur notkunin ekki til a\u00f0 sl\u00edta henni upp til agna.<\/p>\n<p>\u00devert \u00e1 m\u00f3ti \u2013 \u00fea\u00f0 er notkunin sem heldur \u00ed henni l\u00edfinu og kemur \u00ed veg fyrir a\u00f0 h\u00fan ver\u00f0i a\u00f0 dau\u00f0um <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/2015150929931\">safngrip<\/a>. \u00cdslenskan endurn\u00fdjar sig sj\u00e1lf, ef vi\u00f0 leyfum henni a\u00f0 gera \u00fea\u00f0 og sk\u00f6pum henni skilyr\u00f0i til \u00feess. <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/altext\/149\/s\/1750.html\">\u00c1fram \u00edslenska!<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>25. \u00cdslensk m\u00e1lr\u00e6kt felst \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 hlusta \u00e1 \u00edslensku, tala \u00edslensku, lesa \u00edslensku, skrifa \u00edslensku \u2013 nota \u00edslensku sem allra mest, \u00e1 allan h\u00e1tt. \u00c1 undanf\u00f6rnum \u00f6ldum hefur \u00edslenskunni margoft veri\u00f0 sp\u00e1\u00f0 dau\u00f0a, \u00fdmist h\u00e6gum e\u00f0a br\u00e1\u00f0um. Og engin fur\u00f0a \u2013 \u00fea\u00f0 er hreint ekki sj\u00e1lfgefi\u00f0 a\u00f0 350 \u00fe\u00fasund manna \u00fej\u00f3\u00f0 eigi s\u00e9r sj\u00e1lfst\u00e6tt [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635,158636],"tags":[],"class_list":["post-2148","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar","category-malraekt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2148","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2148"}],"version-history":[{"count":28,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2148\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3456,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2148\/revisions\/3456"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2148"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2148"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2148"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}