{"id":2725,"date":"2020-07-11T17:33:18","date_gmt":"2020-07-11T17:33:18","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=2725"},"modified":"2020-12-09T13:45:27","modified_gmt":"2020-12-09T13:45:27","slug":"af-kaerostum-og-kaerustum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/07\/11\/af-kaerostum-og-kaerustum\/","title":{"rendered":"Af k\u00e6r\u00f6stum og k\u00e6rustum - allra kynja"},"content":{"rendered":"<p>\u00c1 V\u00edsi m\u00e1 \u00ed dag finna fyrirs\u00f6gnina <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/20201990349d\/aud-veldar-kaerostum-og-kaerustum-utan-schen-gen-ad-koma-til-landsins\"><em>Au\u00f0veldar k\u00e6r\u00f6stum og k\u00e6rustum utan Schengen a\u00f0 koma til landsins<\/em><\/a>. F\u00f3lk var eitthva\u00f0 a\u00f0 hn\u00fdta \u00ed myndina <em>k\u00e6r\u00f6stum<\/em> en \u00fea\u00f0 er \u00e1st\u00e6\u00f0ulaust \u2013 \u00feetta er m\u00f6guleg beyging \u00fe\u00f3tt h\u00fan s\u00e9 vissulega <a href=\"https:\/\/bin.arnastofnun.is\/leit\/k%C3%A6rasti\">sjaldg\u00e6f<\/a>. \u00deegar nafnor\u00f0 me\u00f0 <em>a<\/em> \u00ed stofni f\u00e1 beygingarendingu sem hefst \u00e1 <em>u<\/em> kemur <em>\u00f6<\/em> \u00ed sta\u00f0 <em>a<\/em> ef um \u00e1hersluatkv\u00e6\u00f0i (fyrsta atkv\u00e6\u00f0i) er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u2013 <em>s<strong>a<\/strong>ga <\/em>\u2013 <em>s<strong>\u00f6<\/strong>gur<\/em>, <em>h<strong>a<\/strong>ni <\/em>\u2013 <em>h<strong>\u00f6<\/strong>num<\/em>, <em>t<strong>a<\/strong>la <\/em>\u2013 <em>t<strong>\u00f6<\/strong>lum<\/em> o.s.frv. (nefnifallsendingin <em>-ur<\/em> er undantekning af \u00e1st\u00e6\u00f0um sem \u00f3\u00fearfi er a\u00f0 rekja h\u00e9r).<\/p>\n<p>Ef stofninn er tv\u00edkv\u00e6\u00f0ur og <em>a<\/em> er \u00ed seinna atkv\u00e6\u00f0i hans kemur venjulega <em>u<\/em> frekar en <em>\u00f6<\/em> \u00e1 undan endingu sem hefst \u00e1 <em>u <\/em>\u2013 <em>kenn<strong>a<\/strong>ri \u2013 kenn<strong>u<\/strong>rum<\/em>, <em>spil<strong>a<\/strong>\u00f0i \u2013 spil<strong>u<\/strong>\u00f0um<\/em> o.s.frv. \u00deetta er \u00fe\u00f3 ekki algilt \u2013 stundum kemur <em>\u00f6<\/em> \u00fearna en ekki <em>u<\/em>, sbr. <em>\u00cdt<strong>a<\/strong>li \u2013 \u00cdt<strong>\u00f6<\/strong>lum<\/em>, og stundum koma fram tv\u00edmyndir, \u00f6nnur me\u00f0 <em>u<\/em> og hin me\u00f0 <em>\u00f6<\/em> \u2013 af <em>B\u00falg<strong>a<\/strong>ri<\/em> er til b\u00e6\u00f0i <em>B\u00falg<strong>u<\/strong>rum <\/em>og <em>B\u00falg<strong>\u00f6<\/strong>rum<\/em>. Tv\u00edmyndirnar eru s\u00e9rstaklega algengar \u00feegar um er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/11\/05\/af-banonum-og-bonunum\/\">or\u00f0<\/a> me\u00f0 tv\u00f6 <em>a<\/em> \u00ed stofni \u2013 \u00fe\u00e1 f\u00e1um vi\u00f0 myndir eins og <em>ban<strong>\u00f6<\/strong>num <\/em>og <em>b\u00f6n<strong>u<\/strong>num<\/em>, <em>kast<strong>\u00f6<\/strong>lum <\/em>og <em>k\u00f6st<strong>u<\/strong>lum<\/em>, <em>sand<strong>\u00f6<\/strong>lum<\/em> og <em>s\u00f6nd<strong>u<\/strong>lum<\/em>, o.fl.<\/p>\n<p>\u00cd \u00feessu tilviki er um a\u00f0 r\u00e6\u00f0a tv\u00f6 or\u00f0, karlkynsor\u00f0i\u00f0 <em>k\u00e6rasti<\/em> og kvenkynsor\u00f0i\u00f0 <em>k\u00e6rasta<\/em>. Stofn \u00feeirra er s\u00e1 sami, <em>k\u00e6rast-<\/em>, og e\u00f0lilegasta mynd \u00fe\u00e1gufalls fleirt\u00f6lu v\u00e6ri \u00feess vegna s\u00fa sama, <em>k\u00e6rustum<\/em>. En \u00fea\u00f0 er ekki h\u00e6gt a\u00f0 tv\u00edtaka s\u00f6mu myndina og segja <em>Au\u00f0veldar <strong>k\u00e6rustum og k\u00e6rustum<\/strong> utan Schengen a\u00f0 koma til landsins. <\/em>Af \u00fev\u00ed a\u00f0 myndin <em>k\u00e6rustum <\/em>dekkar b\u00e6\u00f0i kyn v\u00e6ri vissulega h\u00e6gt a\u00f0 hafa fyrirs\u00f6gnina bara <em>Au\u00f0veldar k\u00e6rustum utan Schengen a\u00f0 koma til landsins<\/em>, en \u00e9g hef samt \u00e1 tilfinningunni a\u00f0 <em>k\u00e6rustum <\/em>yr\u00f0i yfirleitt skili\u00f0 sem kvenkyn \u00ed \u00fev\u00ed tilviki.<\/p>\n<p>\u00cd fr\u00e9ttinni er haft eftir d\u00f3msm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra: \u201ek\u00e6rustur og k\u00e6rastar \u00ed einhverju formi utan Schengen geta komi\u00f0 hinga\u00f0 \u00e1 \u00feeirri undan\u00fe\u00e1guheimild\u201c. Bla\u00f0ama\u00f0ur hefur v\u00e6ntanlega vilja\u00f0 l\u00e1ta koma fram \u00ed fyrirs\u00f6gn a\u00f0 \u00feetta gilti um b\u00e6\u00f0i kyn og \u00feess vegna gripi\u00f0 til sjaldg\u00e6fari beygingarmyndar til a\u00f0 n\u00e1 a\u00f0greiningu. En hvers vegna skiljum vi\u00f0 <em>k\u00e6rustum<\/em> frekar sem kvenkyn en karlkyn, ef s\u00fa tilfinning m\u00edn er r\u00e9tt? \u00c9g held a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 vegna \u00feess a\u00f0 \u00fdmis kvenkynsor\u00f0 enda \u00e1 <em>-usta<\/em> \u2013 <em>unnusta<\/em>, <em>\u00fej\u00f3nusta<\/em>, <em>orusta<\/em> o.fl. \u2013 og \u00feess vegna tengjum vi\u00f0 myndir me\u00f0 <em>-ust-<\/em> frekar vi\u00f0 kvenkyn.<\/p>\n<p>\u00c9g sag\u00f0i h\u00e9r \u00e1\u00f0ur a\u00f0 myndin <em>k\u00e6rustum<\/em> dekka\u00f0i \u201eb\u00e6\u00f0i kyn\u201c, en kynin eru kynin eru <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/08\/18\/han\/\">ekki bara tv\u00f6<\/a>. \u00cd <a href=\"https:\/\/samtokin78.is\/hyryrdhi-2015-nyyrdhasamkeppni-samtakanna-78\/\">h\u00fdryr\u00f0asamkeppni<\/a> Samtakanna 78 var lagt til a\u00f0 <em>k\u00e6rast<\/em> yr\u00f0i nota\u00f0 sem hvorugkynsor\u00f0 hli\u00f0st\u00e6tt <em>k\u00e6rasti<\/em> og <em>k\u00e6rasta<\/em>. \u00cd hvorugkynsor\u00f0um sem hafa <em>a<\/em> \u00ed stofni kemur <em>u <\/em>\u00ed \u00feess sta\u00f0 \u00ed fleirt\u00f6lu \u00ed einkv\u00e6\u00f0um or\u00f0um \u2013 <em>b<strong>a<\/strong>rn<\/em> \u2013 <em>b<strong>\u00f6<\/strong>rn<\/em>, <em>l<strong>a<\/strong>nd<\/em>, <em>l<strong>\u00f6<\/strong>nd<\/em> o.s.frv. Ef <em>a<\/em> er \u00ed seinna atkv\u00e6\u00f0i tv\u00edkv\u00e6\u00f0ra hvorugkynsor\u00f0a f\u00e6r fleirtalan stundum <em>u<\/em>, eins og \u00ed <em>hundr<strong>a<\/strong>\u00f0 <\/em>\u2013 <em>hundr<strong>u<\/strong>\u00f0<\/em>, stundum <em>\u00f6<\/em>, eins og \u00ed <em>l\u00edk<strong>a<\/strong>n \u2013 l\u00edk<strong>\u00f6<\/strong>n<\/em>, og stundum koma fram tv\u00edmyndir, eins og <em>h\u00e9r<strong>\u00f6<\/strong>\u00f0 <\/em>og <em>h\u00e9r<strong>u<\/strong>\u00f0<\/em>. Fleirtalan af hvorugkynsor\u00f0inu <em>k\u00e6rast<\/em> yr\u00f0i v\u00e6ntanlega <em>k\u00e6r<strong>\u00f6<\/strong>st<\/em>, og \u00fe\u00e1gufall fleirt\u00f6lu \u00fe\u00e1 <em>k\u00e6r<strong>\u00f6<\/strong>stum<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c1 V\u00edsi m\u00e1 \u00ed dag finna fyrirs\u00f6gnina Au\u00f0veldar k\u00e6r\u00f6stum og k\u00e6rustum utan Schengen a\u00f0 koma til landsins. F\u00f3lk var eitthva\u00f0 a\u00f0 hn\u00fdta \u00ed myndina k\u00e6r\u00f6stum en \u00fea\u00f0 er \u00e1st\u00e6\u00f0ulaust \u2013 \u00feetta er m\u00f6guleg beyging \u00fe\u00f3tt h\u00fan s\u00e9 vissulega sjaldg\u00e6f. \u00deegar nafnor\u00f0 me\u00f0 a \u00ed stofni f\u00e1 beygingarendingu sem hefst \u00e1 u kemur \u00f6 \u00ed sta\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-2725","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2725","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2725"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2725\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3378,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2725\/revisions\/3378"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2725"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2725"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2725"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}