{"id":2756,"date":"2020-07-23T09:42:36","date_gmt":"2020-07-23T09:42:36","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=2756"},"modified":"2020-07-23T20:16:00","modified_gmt":"2020-07-23T20:16:00","slug":"hugbunadur-a-islensku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/07\/23\/hugbunadur-a-islensku\/","title":{"rendered":"Hugb\u00fana\u00f0ur \u00e1 \u00edslensku"},"content":{"rendered":"<p>Eftir a\u00f0 einkat\u00f6lvuv\u00e6\u00f0ingin h\u00f3fst upp \u00far 1980 voru nokkur frumst\u00e6\u00f0 ritvinnslukerfi notu\u00f0 fyrstu \u00e1rin. \u00deau voru flest e\u00f0a \u00f6ll \u00e1 \u00edslensku \u2013 \u00fea\u00f0 \u00fe\u00f3tti sj\u00e1lfsagt og e\u00f0lilegt \u00e1 \u00feeim t\u00edma. \u00c1ri\u00f0 1986 t\u00f3k \u00e9g \u00fe\u00e1tt \u00ed a\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0a ritvinnslukerfi\u00f0 <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/WordPerfect\">WordPerfect<\/a> (\u00fatg\u00e1fu 4.1). \u00dea\u00f0 var mun fullkomnara en \u00f6nnur kerfi sem \u00fe\u00e1 voru \u00ed bo\u00f0i og n\u00e1\u00f0i um t\u00edma yfirbur\u00f0ast\u00f6\u00f0u \u00e1 marka\u00f0num, ekki s\u00edst \u00ed krafti \u00feess a\u00f0 vera \u00e1 \u00edslensku. St\u00fdrikerfi Macintosh-t\u00f6lva var l\u00edka \u00e1 \u00edslensku \u00e1 \u00feessum t\u00edma og lengi eftir \u00fea\u00f0.<\/p>\n<p>Upp \u00far 1990 kom svo Windows-st\u00fdrikerfi\u00f0 og hugb\u00fana\u00f0ur tengdur \u00fev\u00ed \u2013 Word, Excel o.fl. \u00deessi kerfi voru ekki \u00fe\u00fddd framan af og \u00e1 f\u00e1um \u00e1rum virtist f\u00f3lk gleyma \u00fev\u00ed a\u00f0 hugb\u00fana\u00f0ur hef\u00f0i haft \u00edslenskt vi\u00f0m\u00f3t \u2013 e\u00f0a g\u00e6ti veri\u00f0 \u00e1 \u00edslensku yfirleitt. Windows var reyndar \u00fe\u00fdtt undir aldam\u00f3tin <a href=\"https:\/\/www.bjorn.is\/greinar\/nr\/879\">fyrir atbeina Bj\u00f6rns Bjarnasonar<\/a> \u00fe\u00e1verandi menntam\u00e1lar\u00e1\u00f0herra en s\u00fa \u00fe\u00fd\u00f0ing \u00fe\u00f3tti misheppnu\u00f0 \u2013 f\u00f3lk s\u00e6tti sig ekki vi\u00f0 \u00fdmsa or\u00f0anotkun \u00ed henni og auk \u00feess var h\u00fan g\u00f6llu\u00f0 t\u00e6knilega \u00feannig a\u00f0 t\u00f6lvur sem h\u00fan var sett upp \u00e1 voru alltaf a\u00f0 frj\u00f3sa.<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt n\u00fdrri ger\u00f0 Windows v\u00e6ri \u00fe\u00fddd f\u00e1um \u00e1rum s\u00ed\u00f0ar, og v\u00e6ri laus vi\u00f0 \u00feessa hn\u00f6kra, var komi\u00f0 \u00f3or\u00f0 \u00e1 Windows \u00e1 \u00edslensku \u00feannig a\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ingin f\u00e9kk litla \u00fatbrei\u00f0slu, a.m.k. lengi framan af. \u00c9g \u00feekki fj\u00f6lmargt \u00e1hugaf\u00f3lk um \u00edslensku sem enn notar Word og \u00f6nnur Windows-forrit \u00e1 ensku. Sj\u00e1lfur skipti \u00e9g yfir \u00ed \u00edslensku \u00fe\u00fd\u00f0inguna fyrir m\u00f6rgum \u00e1rum og \u00fea\u00f0 hefur aldrei valdi\u00f0 nokkrum minnstu vandkv\u00e6\u00f0um. Vissulega \u00fearf ma\u00f0ur a\u00f0 venjast or\u00f0um og or\u00f0anotkun \u00ed byrjun, en \u00fea\u00f0 tekur skamman t\u00edma. Og fyrir b\u00f6rnum sem nota \u00fe\u00fd\u00f0inguna fr\u00e1 upphafi t\u00f6lvunotkunar er \u00feetta fullkomlega e\u00f0lilegt.<\/p>\n<p>N\u00fa er \u00fdmis hugb\u00fana\u00f0ur sem almenningur notar f\u00e1anlegur me\u00f0 \u00edslensku vi\u00f0m\u00f3ti. Stundum hafa framlei\u00f0endur e\u00f0a umbo\u00f0smenn b\u00fana\u00f0arins l\u00e1ti\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0a hann en \u00ed \u00f6\u00f0rum tilvikum, eins og me\u00f0 Facebook, eru \u00fea\u00f0 sj\u00e1lfbo\u00f0ali\u00f0ar \u00far h\u00f3pi notenda sem sj\u00e1 um \u00fe\u00fd\u00f0inguna. Vitanlega eru \u00feessar \u00fe\u00fd\u00f0ingar misjafnar og au\u00f0velt a\u00f0 l\u00e1ta \u00fdmislegt pirra sig \u00ed \u00feeim. En \u00feetta er \u00edslenska. Ekki enska. \u00dea\u00f0 skiptir m\u00e1li \u2013 e\u00f0a \u00e6tti a.m.k. a\u00f0 skipta m\u00e1li fyrir \u00e1hugaf\u00f3lk um velfer\u00f0 \u00edslenskunnar.<\/p>\n<p>Ef \u00fei\u00f0 eru\u00f0 me\u00f0 enskt vi\u00f0m\u00f3t \u00e1 Facebook, Word, Google, Chrome, Firefox o.s.frv. hvet \u00e9g ykkur \u00feess vegna eindregi\u00f0 til a\u00f0 skipta yfir \u00ed \u00fea\u00f0 \u00edslenska. Me\u00f0 \u00fev\u00ed m\u00f3ti leggi\u00f0 \u00fei\u00f0 miklu meira af m\u00f6rkum til \u00edslensks m\u00e1ls og m\u00e1lv\u00f6ndunar en me\u00f0 n\u00f6ldri yfir \u201e\u00fe\u00e1gufallss\u00fdki\u201c, r\u00f6ngum beygingum, \u201efr\u00e9ttab\u00f6rnum\u201c o.s.frv. Framt\u00ed\u00f0 \u00edslenskunnar veltur ekki \u00e1 \u00fev\u00ed hvort b\u00f6rnin okkar segja <em>mig langar<\/em>\u00a0e\u00f0a <em>m\u00e9r langar<\/em>, heldur \u00e1 \u00fev\u00ed hvort \u00feau geta nota\u00f0 \u00edslensku \u00e1 \u00f6llum svi\u00f0um \u2013 og vilja gera \u00fea\u00f0.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eftir a\u00f0 einkat\u00f6lvuv\u00e6\u00f0ingin h\u00f3fst upp \u00far 1980 voru nokkur frumst\u00e6\u00f0 ritvinnslukerfi notu\u00f0 fyrstu \u00e1rin. \u00deau voru flest e\u00f0a \u00f6ll \u00e1 \u00edslensku \u2013 \u00fea\u00f0 \u00fe\u00f3tti sj\u00e1lfsagt og e\u00f0lilegt \u00e1 \u00feeim t\u00edma. \u00c1ri\u00f0 1986 t\u00f3k \u00e9g \u00fe\u00e1tt \u00ed a\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0a ritvinnslukerfi\u00f0 WordPerfect (\u00fatg\u00e1fu 4.1). \u00dea\u00f0 var mun fullkomnara en \u00f6nnur kerfi sem \u00fe\u00e1 voru \u00ed bo\u00f0i og [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-2756","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2756","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2756"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2756\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2760,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2756\/revisions\/2760"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2756"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2756"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2756"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}