{"id":2899,"date":"2020-09-03T08:00:35","date_gmt":"2020-09-03T08:00:35","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=2899"},"modified":"2021-06-15T16:33:48","modified_gmt":"2021-06-15T16:33:48","slug":"eiga-von-a","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/09\/03\/eiga-von-a\/","title":{"rendered":"Eiga von \u00e1"},"content":{"rendered":"<p>Stundum ver\u00f0ur \u00feess vart a\u00f0 f\u00f3lki finnst undarlegt e\u00f0a beinl\u00ednis rangt a\u00f0 tala um a\u00f0 <em>eiga von \u00e1<\/em> einhverju \u00feegar \u00fea\u00f0 sem um er r\u00e6tt er \u00f3\u00e6skilegt \u00e1 einhvern h\u00e1tt. \u00c1 bak vi\u00f0 \u00feetta liggur \u00fe\u00e1 a\u00f0 f\u00f3lk telur a\u00f0 <em>von<\/em> hafi \u00fearna s\u00f6mu merkingu og \u00ed s\u00f6gninni <em>vona<\/em>. \u00dea\u00f0 er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r skiljanleg til\u00adfinning en h\u00fan sty\u00f0st ekki vi\u00f0 m\u00e1lhef\u00f0 \u2013 sambandi\u00f0 er \u201eyfir\u00adleitt nota\u00f0 \u00ed svipa\u00f0ri merkingu og or\u00f0asam\u00adband\u00adi\u00f0 <strong>b\u00faast <\/strong><strong>vi\u00f0<\/strong>, \u00fe.e. \u00far tengslum vi\u00f0 merkingu or\u00f0\u00adanna <strong>von<\/strong> og <strong>vona<\/strong>\u201c <a href=\"http:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/70026\">segir<\/a> \u00ed <em>M\u00e1lfarsbankanum<\/em>. Svo lengi sem raki\u00f0 ver\u00f0ur hefur \u00fea\u00f0 veri\u00f0 nota\u00f0 um \u00f3\u00e6skilega hluti ekki s\u00ed\u00f0\u00adur en \u00e6skilega. \u00a0\u00deannig segir \u00ed <em>Fj\u00f6lni<\/em> 1835: \u201e\u00dea\u00f0 er von \u00e1 halastj\u00f6rnu \u00ed haust.\u201c \u00cd <em>Sk\u00edrni<\/em> 1845 segir: \u201evissu \u00feeir a\u00f0 \u00feeir fyrir \u00fe\u00e1 s\u00f6k \u00e1ttu von \u00e1 \u00fe\u00fangb\u00e6rri hegn\u00edngu.\u201c \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi<\/em> 1850 segir: \u201eaf \u00fev\u00ed \u00fe\u00fa lifir og hr\u00e6rist \u00ed au\u00f0vir\u00f0ilegasta hjeg\u00f3ma, \u00fe\u00e1 \u00e1ttu von \u00e1 au\u00f0vir\u00f0ilegustu \u00e6filokum.\u201c Ekkert af \u00feessu getur talist \u00e6skilegt.<\/p>\n<p>\u00cd <em>M\u00e1lfarsbankanum<\/em> <a href=\"http:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/70026\">segir<\/a>: \u201eOr\u00f0i\u00f0 <strong>von<\/strong> hefur sk\u00fdra merkingu \u00ed m\u00e1linu og \u00fe.a.l. getur veri\u00f0 \u00f3heppilegt a\u00f0 nota or\u00f0asambandi\u00f0 <strong>eiga von \u00e1 einhverju<\/strong> \u00feegar um eitthva\u00f0 sl\u00e6mt er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a.\u201c En raunar er \u00fea\u00f0 \u00ed fleiri tilvikum sem <em>von<\/em> getur v\u00edsa\u00f0 til einhvers sem alls ekki er vonast eftir, t.d. \u00ed samb\u00f6ndunum <em>eiga ekki von \u00e1 g\u00f3\u00f0u<\/em> og <em>eiga s\u00e9r einskis ills von<\/em>. \u00cd sambandinu <em>\u00fea\u00f0 er von a\u00f0<\/em> \u2026 er ekki heldur v\u00edsa\u00f0 s\u00e9rstaklega til einhvers \u00e6skilegs. \u00d6\u00f0ru m\u00e1li gegnir hins vegar um s\u00f6gnina <em>vona<\/em> og samb\u00f6ndin <em>vonast eftir<\/em> og <em>vonast til<\/em>. \u00deau v\u00edsa held \u00e9g alltaf til einhvers sem er \u00e6skilegt. \u00de\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 vissulega algengast a\u00f0 nafnor\u00f0 og samstofna s\u00f6gn hafi hli\u00f0st\u00e6\u00f0a merkingu er \u00fea\u00f0 alls ekkert sj\u00e1lfgefi\u00f0.<\/p>\n<p>\u00cd fornu m\u00e1li m\u00e1 l\u00edka finna fj\u00f6lda d\u00e6ma \u00fear sem <em>von<\/em> er s\u00ed\u00f0ur en svo j\u00e1kv\u00e6tt or\u00f0 \u2013 \u00fea\u00f0 n\u00e6gir a\u00f0 nefna h\u00e9r tv\u00f6. \u00cd fr\u00e1s\u00f6gn <em>G\u00edsla s\u00f6gu<\/em> af v\u00edgi V\u00e9steins segir: \u201eH\u00fan fer heim og segir G\u00edsla a\u00f0 \u00deorgr\u00edmur sat me\u00f0 hj\u00e1lm og sver\u00f0 og \u00f6llum herb\u00fana\u00f0i en \u00deorgr\u00edmur nef haf\u00f0i bol\u00f6xi \u00ed hendi en \u00deorkell haf\u00f0i sver\u00f0 og brug\u00f0i\u00f0 af handfang \u201eallir menn voru \u00fear upp risnir, sumir me\u00f0 vopnum.\u201c \u201eSl\u00edks var a\u00f0 von,\u201c segir G\u00edsli.\u201c \u00cd fr\u00e1s\u00f6gn <em>Sturlungu <\/em>af Flugum\u00fdrarbrennu segir: \u201eOg er Gissur kom fram \u00far hv\u00edlunni \u00fe\u00e1 var S\u00e1mur rekkjuf\u00e9lagi hans h\u00f6gginn banah\u00f6gg. Gissur heyr\u00f0i er S\u00e1mur m\u00e6lti \u00feetta er hann f\u00e9kk h\u00f6ggi\u00f0: \u201eSl\u00edks var von,\u201c segir hann.\u201c\u00a0\u00dearna er auglj\u00f3st a\u00f0 <em>sl\u00edks var<\/em> (<em>a\u00f0<\/em>) <em>von<\/em> merkir ekki '\u00e9g vona\u00f0ist eftir \u00feessu', heldur '\u00feetta var vi\u00f0b\u00fai\u00f0'.<\/p>\n<p>Hitt m\u00e1 til sanns vegar f\u00e6ra a\u00f0 \u00ed einst\u00f6ku tilvikum getur \u00feessi notkun veri\u00f0 \u00f3heppileg eins og <a href=\"http:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/70026\">bent er \u00e1<\/a> \u00ed <em>M\u00e1lfarsbankanum<\/em>: \u201e\u00deetta getur veri\u00f0 ney\u00f0arlegt og jafnvel mei\u00f0andi, t.d. \u00ed setningum \u00e1 bor\u00f0 vi\u00f0: <em>hann \u00e1 jafnvel von \u00e1 a\u00f0 a\u00f0 fleiri hafi farist \u00ed jar\u00f0skj\u00e1lftanum.<\/em>\u201c \u00cd sl\u00edkum tilvikum geta hugrenningatengsl vi\u00f0 <em>vona<\/em> og <em>vonast til<\/em>\/<em>eftir<\/em> vissulega trufla\u00f0 f\u00f3lk og sj\u00e1lfsagt a\u00f0 taka tillit til \u00feess og for\u00f0ast a\u00f0 nota <em>eiga von \u00e1<\/em> vi\u00f0 sl\u00edkar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur. En \u00fea\u00f0 breytir \u00fev\u00ed ekki a\u00f0 sambandi\u00f0 <em>eiga von \u00e1<\/em> er og hefur alltaf veri\u00f0 hlutlaust \u2013 felur ekki \u00ed s\u00e9r a\u00f0 s\u00e9rstaklega s\u00e9 vonast til \u00feess sem um er r\u00e6tt.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Stundum ver\u00f0ur \u00feess vart a\u00f0 f\u00f3lki finnst undarlegt e\u00f0a beinl\u00ednis rangt a\u00f0 tala um a\u00f0 eiga von \u00e1 einhverju \u00feegar \u00fea\u00f0 sem um er r\u00e6tt er \u00f3\u00e6skilegt \u00e1 einhvern h\u00e1tt. \u00c1 bak vi\u00f0 \u00feetta liggur \u00fe\u00e1 a\u00f0 f\u00f3lk telur a\u00f0 von hafi \u00fearna s\u00f6mu merkingu og \u00ed s\u00f6gninni vona. \u00dea\u00f0 er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r skiljanleg [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635,158638],"tags":[],"class_list":["post-2899","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar","category-malvillur"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2899","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2899"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2899\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3943,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2899\/revisions\/3943"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2899"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2899"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2899"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}