{"id":2923,"date":"2020-09-07T21:00:43","date_gmt":"2020-09-07T21:00:43","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=2923"},"modified":"2020-09-07T21:00:43","modified_gmt":"2020-09-07T21:00:43","slug":"malvillur-hinna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/09\/07\/malvillur-hinna\/","title":{"rendered":"M\u00e1lvillur hinna"},"content":{"rendered":"<p>\u00c9g hef oft sagt 40 \u00e1ra gamla s\u00f6gu af \u00fev\u00ed \u00feegar \u00e9g hitti afa heitinn einhvern t\u00edma \u00e1 n\u00e1ms\u00e1rum m\u00ednum. Hann vissi au\u00f0vita\u00f0 a\u00f0 \u00e9g v\u00e6ri \u00ed \u00edslenskun\u00e1mi og f\u00f3r a\u00f0 r\u00e6\u00f0a vi\u00f0 mig um m\u00e1lfar og b\u00fdsnast yfir \u00fev\u00ed hva\u00f0 m\u00e1l unglinga \u00ed Reykjav\u00edk v\u00e6ri or\u00f0i\u00f0 spillt \u2013 t.d. seg\u00f0u \u00feeir n\u00fa\u00a0<i>m\u00e9r langar<\/i>,\u00a0<i>m\u00e9r vantar<\/i>\u00a0og anna\u00f0 eftir \u00fev\u00ed. Ekki m\u00f3tm\u00e6lti \u00e9g \u00fev\u00ed en spur\u00f0i \u00e1 m\u00f3ti hvort honum fyndist \u00fe\u00e1 \u00ed lagi a\u00f0 tala um a\u00f0\u00a0<i>hitta l\u00e6knirinn<\/i>. Hann var\u00f0 hvumsa vi\u00f0, en sag\u00f0ist ekki vita betur en \u00fea\u00f0 v\u00e6ri fullkomlega e\u00f0lilegt og r\u00e9tt m\u00e1l. \u00c9g sag\u00f0i honum \u00fe\u00e1 a\u00f0 \u00fea\u00f0 m\u00e6tti ekki \u00e1 milli sj\u00e1 hvor \u201evillan\u201c \u00fe\u00e6tti verri \u00ed setningunni\u00a0<i>M\u00e9r langar a\u00f0 hitta l\u00e6knirinn<\/i>. Hann \u00feagna\u00f0i um stund, en kva\u00f0 svo upp \u00far me\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 seinni villan v\u00e6ri miklu minni \u00fev\u00ed a\u00f0 h\u00fan v\u00e6ri nor\u00f0lenska en hin sunnlenska. (Hvorug er reyndar landshlutabundin, en \u00fea\u00f0 er anna\u00f0 m\u00e1l.)<\/p>\n<p>\u00c9g er ekki a\u00f0 segja \u00feessa s\u00f6gu til a\u00f0 gera gr\u00edn a\u00f0 afa e\u00f0a gera l\u00edti\u00f0 \u00far honum \u00e1 nokkurn h\u00e1tt \u2013 s\u00ed\u00f0ur en svo. Vi\u00f0br\u00f6g\u00f0 hans voru fullkomlega e\u00f0lileg og d\u00e6miger\u00f0 fyrir okkur m\u00f6rg. Okkur finnst \u00f3sj\u00e1lfr\u00e1tt a\u00f0 s\u00fa \u00edslenska sem vi\u00f0 erum sj\u00e1lf alin upp vi\u00f0, hvert og eitt, hlj\u00f3ti a\u00f0 vera betri og r\u00e9ttari en s\u00fa sem f\u00f3lk af \u00f6\u00f0ru landshorni e\u00f0a \u00e1 \u00f6\u00f0rum aldri talar, og okkur h\u00e6ttir til a\u00f0 telja a\u00f0 anna\u00f0 en \u00fea\u00f0 sem vi\u00f0 \u00feekkjum sj\u00e1lf e\u00f0a erum v\u00f6nust \u2013 e\u00f0a okkur hefur veri\u00f0 kennt \u2013 s\u00e9 rangt. Afi var f\u00e6ddur r\u00e9tt fyrir 1900 og \u00feekkti \u00f6rugglega ekki anna\u00f0 \u00far uppeldi s\u00ednu en\u00a0<i>hitta l\u00e6knirinn<\/i>\u00a0\u2013 \u00e1 \u00feeim t\u00edma haf\u00f0i bar\u00e1ttan gegn \u00feessari beygingu ekki n\u00e1\u00f0 til almennings. \u00c9g hef lesi\u00f0 fj\u00f6lda sendibr\u00e9fa fr\u00e1 afa og \u00far umhverfi hans fr\u00e1 \u00feessum t\u00edma og undantekningarlaust er \u00feessi beyging notu\u00f0 \u00fear.<\/p>\n<p>En \u00ed \u00feessum br\u00e9fum er nota\u00f0 bl\u00e6brig\u00f0ar\u00edkt m\u00e1l \u2013 g\u00f3\u00f0 og e\u00f0lileg \u00edslenska, eins og \u00e9g tel mig vera alinn upp vi\u00f0 hj\u00e1 \u00feessu f\u00f3lki og afkomendum \u00feess. Aldrei hef\u00f0i \u00fea\u00f0 f\u00f3lk sagt\u00a0<i>m\u00e9r langar<\/i>\u00a0e\u00f0a\u00a0<i>\u00e9g vill<\/i>, enda ekki ali\u00f0 upp vi\u00f0 \u00fea\u00f0. Hins vegar f\u00f3r \u00fea\u00f0 a\u00f0\u00a0<i>hitta l\u00e6kn<b>ir<\/b>inn\u00a0<\/i>og\u00a0<i>finna syst<b>ir<\/b>\u00a0s\u00edna<\/i>\u00a0\u2013 enda ali\u00f0 upp vi\u00f0 \u00fea\u00f0. \u00dea\u00f0 er fr\u00e1leitt og raunar m\u00f3\u00f0gun a\u00f0 segja a\u00f0 \u00feetta f\u00f3lk hafi tala\u00f0 \u201erangt m\u00e1l\u201c \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 viki fr\u00e1 hinum vi\u00f0urkennda sta\u00f0li a\u00f0 \u00feessu leyti \u2013 \u00fea\u00f0 tala\u00f0i bara \u00fe\u00e1 \u00edslensku sem \u00fea\u00f0 haf\u00f0i l\u00e6rt af foreldrum s\u00ednum, \u00f6fum og \u00f6mmum. \u00dea\u00f0 er engin skynsemi \u00ed a\u00f0 kalla \u00feessa beygingu \u201eranga\u201c \u00ed m\u00e1li \u00feeirra sem hafa alist upp vi\u00f0 hana. En \u00e1 sama h\u00e1tt er fr\u00e1leitt a\u00f0 segja a\u00f0 \u00fea\u00f0 f\u00f3lk sem elst upp vi\u00f0\u00a0<i>m\u00e9r langar<\/i>\u00a0og\u00a0<i>\u00e9g vill<\/i>\u00a0tali rangt m\u00e1l.<\/p>\n<p>S\u00fa \u00edslenska sem vi\u00f0 \u00f6lumst upp vi\u00f0 og tileinkum okkur \u00e1 m\u00e1lt\u00f6kuskei\u00f0i getur ekki veri\u00f0 r\u00f6ng. H\u00fan er okkar m\u00e1l og anna\u00f0 f\u00f3lk er ekki \u00feess umkomi\u00f0 a\u00f0 segja okkur a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 rangt. \u00dea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir ekki a\u00f0 ma\u00f0ur eigi ekki a\u00f0 leitast vi\u00f0 a\u00f0 vanda m\u00e1l sitt, og \u00fea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir ekki heldur a\u00f0 lei\u00f0beiningar um m\u00e1lfar eigi ekki r\u00e9tt \u00e1 s\u00e9r. Vi\u00f0 eigum a\u00f0 hvetja f\u00f3lk til a\u00f0 vir\u00f0a m\u00e1lhef\u00f0 og halda \u00edslensku a\u00f0 b\u00f6rnum og unglingum. En vi\u00f0 eigum ekki a\u00f0 berja ni\u00f0ur \u00fea\u00f0 m\u00e1l sem f\u00f3lk er ali\u00f0 upp vi\u00f0 og er \u00fev\u00ed eiginlegt.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9g hef oft sagt 40 \u00e1ra gamla s\u00f6gu af \u00fev\u00ed \u00feegar \u00e9g hitti afa heitinn einhvern t\u00edma \u00e1 n\u00e1ms\u00e1rum m\u00ednum. Hann vissi au\u00f0vita\u00f0 a\u00f0 \u00e9g v\u00e6ri \u00ed \u00edslenskun\u00e1mi og f\u00f3r a\u00f0 r\u00e6\u00f0a vi\u00f0 mig um m\u00e1lfar og b\u00fdsnast yfir \u00fev\u00ed hva\u00f0 m\u00e1l unglinga \u00ed Reykjav\u00edk v\u00e6ri or\u00f0i\u00f0 spillt \u2013 t.d. seg\u00f0u \u00feeir n\u00fa\u00a0m\u00e9r langar,\u00a0m\u00e9r vantar\u00a0og [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-2923","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2923","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2923"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2923\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2924,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2923\/revisions\/2924"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2923"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2923"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2923"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}