{"id":2940,"date":"2020-09-10T08:00:24","date_gmt":"2020-09-10T08:00:24","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=2940"},"modified":"2021-05-20T08:20:40","modified_gmt":"2021-05-20T08:20:40","slug":"siga-upp","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/09\/10\/siga-upp\/","title":{"rendered":"S\u00edga upp"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd <em>M\u00e1lfarsbankanum<\/em> <a href=\"https:\/\/malid.is\/leit\/s%C3%ADga\">segir<\/a>: \u201eEkki er h\u00e6gt a\u00f0 tala um a\u00f0 eitthva\u00f0 \u201es\u00edgi upp \u00e1 vi\u00f0\u201c, t.d. vextir. S\u00f6gnin\u00a0<strong>s\u00edga<\/strong>\u00a0\u00e1 anna\u00f0hvort vi\u00f0 hreyfingu ni\u00f0ur \u00e1 vi\u00f0 e\u00f0a \u00e1fram.\u201c \u00cd <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em> eru gefnar <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/35451\">tv\u00e6r merkingar<\/a> sagnarinnar: 'mjakast ni\u00f0ur, fara h\u00e6gt og h\u00e6gt ni\u00f0ur' og 'hafa h\u00e6ga framvindu'. Samkv\u00e6mt \u00feessu \u00e6tti hvorki a\u00f0 vera h\u00e6gt a\u00f0 nota s\u00f6gnina um hreyfingu upp \u00e1 vi\u00f0 n\u00e9 aftur \u00e1 bak. Um hvort tveggja eru \u00fe\u00f3 \u00fdmis g\u00f6mul d\u00e6mi.<\/p>\n<p>\u00cd grein um Feneyjar \u00ed <em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi<\/em> 1890 er \u00fev\u00ed l\u00fdst \u201e\u00feegar hinir daggvotu turnar, k\u00falur og turnsp\u00edrur h\u00e6gt og h\u00e6gt koma \u00ed lj\u00f3s fram \u00far morgunm\u00f3\u00f0unni, eins og menn s\u00e6ju \u00feau s\u00edga upp \u00far dj\u00fapi s\u00e6varins\u201c. \u00cd bla\u00f0inu <em>Austra<\/em> birtist \u00e1ri\u00f0 1900 kv\u00e6\u00f0i eftir Matth\u00edas Jochumsson, \u201eFer\u00f0 upp \u00ed Flj\u00f3tsdalsh\u00e9ra\u00f0, 1900\u201c. \u00dear segir: \u201e\u00deokunni \u00feegar svo br\u00e1 \/ a\u00f0 \u00feyrla\u00f0ist austur og vestur, \/ sum bak vi\u00f0 fellin, en sum \/ seig upp \u00ed lopti\u00f0 og hvarf.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu<\/em> 1936 segir: \u201e\u00de\u00e1 hefur neyzla sj\u00e1varafur\u00f0a einnig\u00a0sigi\u00f0\u00a0upp\u00a0\u00e1 vi\u00f0.\u201c \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu<\/em> 2006 segir: \u201e\u00darvalsv\u00edsitalan hefur sigi\u00f0 upp \u00e1 vi\u00f0 eftir mikla ni\u00f0ursveiflu um mi\u00f0jan okt\u00f3ber.\u201c<\/p>\n<p>\u00cd <em>N\u00fdja dagbla\u00f0inu<\/em> 1937 segir: \u201eHann\u00a0seig\u00a0aftur\u00a0\u00e1\u00a0bak<em>,<\/em> t\u00f3k s\u00ed\u00f0asta andvarpi\u00f0 og kollsteyptist ni\u00f0ur fyrir.\u201c \u00cd <em>Fr\u00f3\u00f0a<\/em> 1912 segir: \u201eloks f\u00f3ru \u00feeir a\u00f0\u00a0s\u00edga\u00a0aftur\u00a0\u00far, \u00feanga\u00f0 til \u00feeir voru or\u00f0nir ein 50-60 fet \u00e1 eftir.\u201c \u00cd <em>\u00cdslandi<\/em> 1927 segir: \u201e\u00feeir, sem fari\u00f0 hafa mentabrautina eru alt af meira og meira a\u00f0 s\u00edga aftur \u00far \u00e1 stj\u00f3rnm\u00e1labrautinni\u201c. \u00cd DV 1994 segir: \u201e33 varpa \u00f6ndinni l\u00e9ttar \u00feegar Drangey\u00a0s\u00edgur\u00a0aftur\u00a0\u00e1 bak og naumlega er komist hj\u00e1 slysi.\u201c Eins og \u00feessi d\u00e6mi s\u00fdna hefur s\u00f6gnin <em>s\u00edga <\/em>sannanlega veri\u00f0 notu\u00f0 um hreyfingu b\u00e6\u00f0i upp \u00e1 vi\u00f0 og aftur \u00e1 bak, \u00fe\u00f3tt d\u00e6min s\u00e9u vissulega ekki \u00fdkja m\u00f6rg. Athyglisver\u00f0ast er d\u00e6mi\u00f0 fr\u00e1 s\u00e9ra Matth\u00edasi.<\/p>\n<p>\u00deegar a\u00f0 er g\u00e1\u00f0 er \u00fea\u00f0 reyndar d\u00e1l\u00edti\u00f0 s\u00e9rkennilegt ef h\u00e6gt er a\u00f0 nota <em>s\u00edga <\/em>um hreyfingu <strong>ni\u00f0ur<\/strong> og <strong>\u00e1fram<\/strong>, en ekki um hreyfingu <strong>upp<\/strong> og <strong>til baka<\/strong>. Einhvern veginn fyndist manni e\u00f0lilegt a\u00f0 <strong>ni\u00f0ur<\/strong> og <strong>til baka<\/strong> \u00e6tti saman, og svo <strong>upp<\/strong> og <strong>\u00e1fram<\/strong>. \u00c9g \u00edmynda m\u00e9r a\u00f0 \u00feessi s\u00e9rkennilega p\u00f6run geti valdi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 m\u00e1lnotendur hafi tilhneigingu til a\u00f0 l\u00edta fram hj\u00e1 allri stefnumerkingu \u00ed s\u00f6gninni en horfi eing\u00f6ngu \u00e1 \u00fea\u00f0 a\u00f0 h\u00fan v\u00edsar \u00e6vinlega til h\u00e6grar hreyfingar \u2013 og noti hana um h\u00e6ga hreyfingu \u00ed hva\u00f0a \u00e1tt sem er. \u00deannig get \u00e9g a.m.k. nota\u00f0 hana \u2013 m\u00e9r finnst ekkert \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 segja a\u00f0 gengi e\u00f0a vextir s\u00edgi upp \u00e1 vi\u00f0.<\/p>\n<p>Eftir sem \u00e1\u00f0ur er hreyfing ni\u00f0ur \u00e1 vi\u00f0 \u00fe\u00f3 \u00ed einhverjum skilningi innbygg\u00f0 \u00ed s\u00f6gnina \u2013 ef h\u00fan er notu\u00f0 ein og s\u00e9r, \u00e1n nokkurrar \u00e1ttat\u00e1knunar, v\u00edsar h\u00fan \u00e6vinlega til h\u00e6grar hreyfingar ni\u00f0ur \u00e1 vi\u00f0. <em>Gengi\u00f0 hefur sigi\u00f0<\/em> getur ekki merkt 'gengi\u00f0 hefur h\u00e6kka\u00f0 h\u00e6gt', og <em>gengissig<\/em> er \u00e6vinlega ni\u00f0ur \u00e1 vi\u00f0. A\u00f0 \u00feessu leyti m\u00e1 kannski l\u00edkja s\u00f6gninni vi\u00f0 <i>l\u00edka <\/i>(<i>vi\u00f0<\/i>) \u2013 ef h\u00fan er notu\u00f0 ein og s\u00e9r, <i>m\u00e9r l\u00edkar <\/i>(<i>vi\u00f0<\/i>) <i>\u00feetta<\/i>, merkir h\u00fan 'm\u00e9r l\u00edkar \u00feetta vel', en svo er h\u00e6gt a\u00f0 b\u00e6ta vi\u00f0 atviksor\u00f0i til a\u00f0 n\u00e1 fram \u00f6fugri merkingu, <i>m\u00e9r l\u00edkar \u00feetta illa<\/i>, <em>m\u00e9r l\u00edkar illa vi\u00f0 \u00feetta<\/em>.\u00a0\u00dearna er j\u00e1kv\u00e6\u00f0 merking innbygg\u00f0 \u00ed s\u00f6gnina en h\u00e6gt a\u00f0 neita henni.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd M\u00e1lfarsbankanum segir: \u201eEkki er h\u00e6gt a\u00f0 tala um a\u00f0 eitthva\u00f0 \u201es\u00edgi upp \u00e1 vi\u00f0\u201c, t.d. vextir. S\u00f6gnin\u00a0s\u00edga\u00a0\u00e1 anna\u00f0hvort vi\u00f0 hreyfingu ni\u00f0ur \u00e1 vi\u00f0 e\u00f0a \u00e1fram.\u201c \u00cd \u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k eru gefnar tv\u00e6r merkingar sagnarinnar: 'mjakast ni\u00f0ur, fara h\u00e6gt og h\u00e6gt ni\u00f0ur' og 'hafa h\u00e6ga framvindu'. Samkv\u00e6mt \u00feessu \u00e6tti hvorki a\u00f0 vera h\u00e6gt a\u00f0 nota s\u00f6gnina [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635,158638],"tags":[],"class_list":["post-2940","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar","category-malvillur"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2940","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2940"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2940\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3869,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2940\/revisions\/3869"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2940"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2940"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2940"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}