{"id":3044,"date":"2020-10-12T08:00:43","date_gmt":"2020-10-12T08:00:43","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3044"},"modified":"2020-10-09T18:10:41","modified_gmt":"2020-10-09T18:10:41","slug":"tvenns-konar-s","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/10\/12\/tvenns-konar-s\/","title":{"rendered":"Tvenns konar s"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd l\u00fdsingum \u00e1 \u00edslenskum m\u00e1lhlj\u00f3\u00f0um er sagt a\u00f0\u00a0<i>s<\/i>\u00a0s\u00e9 mynda\u00f0 \u00feannig a\u00f0 tungan leggist upp a\u00f0 tannberginu (stallinum aftan vi\u00f0 efri framtennur) og myndi \u00f6ng (\u00ferengingu) sem loftstraumurinn fr\u00e1 lungunum \u00fer\u00fdstist um. \u00cd flestum l\u00fdsinganna er gert r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 tungubroddurinn sem myndar \u00ferenginguna, en \u00ed\u00a0<i>M\u00e1ll\u00fdskum I<\/i>\u00a0segir Bj\u00f6rn Gu\u00f0finnsson \u00fe\u00f3 a\u00f0 \u00ferengingin myndist \u201emilli tungubrodds (og stundum tungufitjar) og ne\u00f0ri hluta tannbergs\u201c.\u00a0<i>Tungufit<\/i>\u00a0e\u00f0a (<i>tungubla\u00f0<\/i>) er s\u00e1 hluti tungunnar sem er n\u00e6st fyrir aftan tungubroddinn.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/files\/2020\/07\/s.png\" \/><\/p>\n<p>\u00deegar \u00e9g f\u00f3r a\u00f0 kenna hlj\u00f3\u00f0fr\u00e6\u00f0i fyrir 35 \u00e1rum \u00e1tta\u00f0i \u00e9g mig flj\u00f3tlega \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e9g mynda \u00ferenginguna \u00ed\u00a0<i>s<\/i>\u00a0ekki me\u00f0 tungubroddinum heldur tungufitinni\/tungubla\u00f0inu, en tungubroddurinn er sveig\u00f0ur ni\u00f0ur og liggur fyrir aftan framtennur \u00ed ne\u00f0ri g\u00f3mi. \u00c9g spur\u00f0i nemendur hvernig \u00feeir myndu\u00f0u\u00a0<i>s<\/i>\u00a0og u.\u00fe.b. helmingur \u00feeirra reyndist mynda \u00ferengingu me\u00f0 tungubroddinum en hinn helmingurinn mynda\u00f0i\u00a0<i>s\u00a0<\/i>eins og \u00e9g. Eftir \u00feetta spur\u00f0i \u00e9g alltaf a\u00f0 \u00feessu \u00feegar \u00e9g kenndi hlj\u00f3\u00f0fr\u00e6\u00f0i og ni\u00f0ursta\u00f0an var alltaf svipu\u00f0, \u00fe\u00f3tt yfirleitt v\u00e6ru \u00f6llu fleiri me\u00f0 tungubroddsmyndun. \u00c9g hef hins vegar aldrei kanna\u00f0 hvort einhver heyranlegur munur s\u00e9 \u00e1\u00a0<i>s<\/i>-hlj\u00f3\u00f0um f\u00f3lks eftir \u00fev\u00ed hvora a\u00f0fer\u00f0ina \u00fea\u00f0 notar.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er r\u00e9tt a\u00f0 hafa \u00ed huga a\u00f0 \u00edslenska er s\u00e9rst\u00f6k a\u00f0 \u00fev\u00ed leyti a\u00f0 h\u00fan hefur a\u00f0eins eitt\u00a0<i>s<\/i>-hlj\u00f3\u00f0 en flest tungum\u00e1l \u00ed kringum okkur hafa fleiri. Enska hefur t.d. samsvarandi radda\u00f0 hlj\u00f3\u00f0 eins og \u00ed\u00a0<i>zero<\/i>, auk hlj\u00f3\u00f0a \u00fear sem \u00ferengingin er a\u00f0eins aftar eins og upphafshlj\u00f3\u00f0i\u00f0 \u00ed\u00a0<i>she<\/i>\u00a0og samsvarandi radda\u00f0 hlj\u00f3\u00f0 \u00ed\u00a0<i>treasure<\/i>, og svo tvinnhlj\u00f3\u00f0in \u00ed\u00a0<i>chill\u00a0<\/i>og\u00a0<i>jam<\/i>. En vegna \u00feess a\u00f0 \u00edslenska hefur a\u00f0eins eitt hlj\u00f3\u00f0 af \u00feessu tagi hefur \u00fea\u00f0 verulegt svigr\u00fam og getur hlj\u00f3ma\u00f0 \u00e1 talsvert mismunandi h\u00e1tt \u00e1n \u00feess a\u00f0 ruglast saman vi\u00f0 nokku\u00f0 anna\u00f0 \u2013 og \u00e1n \u00feess a\u00f0 vi\u00f0 t\u00f6kum eftir \u00fev\u00ed. F\u00f3lk sem er a\u00f0 l\u00e6ra \u00edslensku ver\u00f0ur hins vegar oft d\u00e1l\u00edti\u00f0 rugla\u00f0 \u00ed r\u00edminu vegna \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 heyrir fj\u00f6lbreytt\u00a0<i>s<\/i>-hlj\u00f3\u00f0 og heldur a\u00f0 munur hlj\u00f3\u00f0anna hafi eitthvert gildi.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r ekkert undarlegt a\u00f0 \u00edslenskt\u00a0<i>s<\/i>\u00a0skuli vera mynda\u00f0 \u00e1 fleiri en einn h\u00e1tt. Setjum okkur \u00ed spor barns \u00e1 m\u00e1lt\u00f6kuskei\u00f0i sem er a\u00f0 n\u00e1 valdi \u00e1 \u00edslenskum m\u00e1lhlj\u00f3\u00f0um. Barni\u00f0 sko\u00f0ar vitanlega ekki upp \u00ed foreldra s\u00edna til a\u00f0 sj\u00e1 hvernig \u00feau myndi\u00a0<i>s<\/i>, heldur reynir a\u00f0 beita eigin talf\u00e6rum til a\u00f0 mynda svipa\u00f0 hlj\u00f3\u00f0 og \u00fea\u00f0 heyrir \u00ed umhverfi s\u00ednu. Sum b\u00f6rn pr\u00f3fa a\u00f0 mynda \u00ferengingu me\u00f0 tungubroddinum og mynda hlj\u00f3\u00f0 sem \u00feau finna a\u00f0 umhverfi sam\u00feykkir, \u00feannig a\u00f0 \u00feau hafa enga \u00e1st\u00e6\u00f0u til a\u00f0 endursko\u00f0a tilg\u00e1tu s\u00edna. \u00d6nnur pr\u00f3fa a\u00f0 nota tungufit\/tungubla\u00f0 til a\u00f0 mynda \u00ferenginguna og finna einnig a\u00f0 umhverfi\u00f0 sam\u00feykkir \u00feeirra\u00a0<i>s<\/i>\u00feannig a\u00f0 \u00feau halda sig vi\u00f0 \u00fea\u00f0.<\/p>\n<p>\u00deetta hefur aldrei veri\u00f0 rannsaka\u00f0 neitt. Vi\u00f0 vitum ekki hlutf\u00f6llin milli \u00feessara tveggja a\u00f0fer\u00f0a, vi\u00f0 vitum ekki hvort einhver kerfisbundinn heyranlegur munur er \u00e1 \u00feeim, vi\u00f0 vitum ekki hvort \u00feessi mismunandi hlj\u00f3\u00f0myndun tengist aldri, kyni, landshlutum, e\u00f0a jafnvel genum. \u00c9g ger\u00f0i n\u00fdlega \u00f6rlitla k\u00f6nnun \u00e1 \u00feessu \u00e1 Facebook sem um 90 manns \u00e1 \u00fdmsum aldri t\u00f3ku \u00fe\u00e1tt \u00ed. R\u00e9tt t\u00e6pur helmingur sag\u00f0ist mynda\u00a0<em>s<\/em> me\u00f0 tungubroddi en r\u00famur helmingur me\u00f0 tungufit\/tungubla\u00f0i. \u00cd yngsta aldursh\u00f3pnum, hj\u00e1 f\u00f3lki f\u00e6ddu eftir 1990, var tungubroddsmyndun \u00ed meirihluta en \u00fe\u00e1tttakendur \u00e1 \u00feeim aldri voru svo f\u00e1ir a\u00f0 \u00fea\u00f0 er ekki markt\u00e6kt. Ekki var heldur h\u00e6gt a\u00f0 lesa neitt um kynjamun \u00fat \u00far ni\u00f0urst\u00f6\u00f0unum, og uppl\u00fdsingar um uppruna f\u00f3lks vantar. \u00deetta er \u00fev\u00ed enn \u00f3rannsaka\u00f0 m\u00e1l.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd l\u00fdsingum \u00e1 \u00edslenskum m\u00e1lhlj\u00f3\u00f0um er sagt a\u00f0\u00a0s\u00a0s\u00e9 mynda\u00f0 \u00feannig a\u00f0 tungan leggist upp a\u00f0 tannberginu (stallinum aftan vi\u00f0 efri framtennur) og myndi \u00f6ng (\u00ferengingu) sem loftstraumurinn fr\u00e1 lungunum \u00fer\u00fdstist um. \u00cd flestum l\u00fdsinganna er gert r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 tungubroddurinn sem myndar \u00ferenginguna, en \u00ed\u00a0M\u00e1ll\u00fdskum I\u00a0segir Bj\u00f6rn Gu\u00f0finnsson \u00fe\u00f3 a\u00f0 \u00ferengingin myndist \u201emilli [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-3044","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3044","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3044"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3044\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3050,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3044\/revisions\/3050"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3044"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3044"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3044"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}