{"id":3071,"date":"2020-10-13T08:00:59","date_gmt":"2020-10-13T08:00:59","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3071"},"modified":"2020-10-12T23:23:34","modified_gmt":"2020-10-12T23:23:34","slug":"tilvisunartengingar-ekki-tilvisunarfornofn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/10\/13\/tilvisunartengingar-ekki-tilvisunarfornofn\/","title":{"rendered":"Tilv\u00edsunartengingar - ekki tilv\u00edsunarforn\u00f6fn"},"content":{"rendered":"<p>Fyrir 40 \u00e1rum sat \u00e9g \u00ed n\u00e1mskei\u00f0i um setningafr\u00e6\u00f0i \u00ed H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands. Kennarinn var H\u00f6skuldur \u00der\u00e1insson sem \u00fe\u00e1 var n\u00fdkominn \u00fear til starfa fr\u00e1 n\u00e1mi \u00ed Bandar\u00edkjunum. Hann haf\u00f0i \u00feann h\u00e1tt \u00e1 \u00ed kennslunni a\u00f0 leggja fyrir okkur verkefni af \u00f6\u00f0ru tagi en vi\u00f0 h\u00f6f\u00f0um kynnst \u00e1\u00f0ur. \u00deau verkefni sem \u00e9g haf\u00f0i gert \u00e1\u00f0ur \u00ed h\u00e1\u00adsk\u00f3lan\u00e1mi m\u00ednu h\u00f6f\u00f0u flest \u00feann tilgang a\u00f0 athuga hvort nem\u00adandinn\u00a0 hef\u00f0i tileinka\u00f0 s\u00e9r \u00fea\u00f0 sem hann \u00e1tti a\u00f0 vera b\u00fainn a\u00f0 l\u00e6ra \u00ed t\u00edmum og af les\u00adefn\u00adinu, e\u00f0a voru til \u00feess \u00e6tlu\u00f0 a\u00f0 finna einhverja t\u00f6lu sem v\u00e6ri h\u00e6gt a\u00f0 hengja \u00e1 nemendur og kalla einkunn.<\/p>\n<p>\u00deessi verkefni voru hins vegar mikilv\u00e6gur hluti kennslunnar, e.t.v. s\u00e1 mikilv\u00e6gasti \u2013 \u00ed \u00feeim fengum vi\u00f0 sj\u00e1lf a\u00f0 \u201euppg\u00f6tva\u201c eitthva\u00f0 og H\u00f6skuldur var einkar laginn vi\u00f0 a\u00f0 l\u00e1ta nemendum finnast a\u00f0 \u00feeir v\u00e6ru sj\u00e1lfir a\u00f0 uppg\u00f6tva st\u00f3rmerkilegar n\u00fdjungar. \u00dear bar h\u00e6st \u00fe\u00e1 \u201euppg\u00f6tvun\u201c m\u00edna og annarra \u00ed n\u00e1mskei\u00f0inu a\u00f0 <em>sem<\/em> og <em>er<\/em> v\u00e6ru ekki tilv\u00edsunar<strong>forn\u00f6fn<\/strong> eins og vi\u00f0 h\u00f6f\u00f0\u00adum \u00f6ll l\u00e6rt hj\u00e1 Birni Gu\u00f0finnssyni, heldur samtengingar. \u00dea\u00f0 l\u00e9t H\u00f6skuldur okkur upp\u00adg\u00f6tva me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 setja fyrst fram nokkrar einfaldar sta\u00f0reyndir og s\u00ed\u00f0an f\u00e1\u00adeinar setn\u00adingar og l\u00e1ta okkur svo sko\u00f0a \u00feetta \u00ed samhengi. \u00de\u00e1 var\u00f0 ni\u00f0ursta\u00f0an auglj\u00f3s og \u00f3umfl\u00fdjanleg.<\/p>\n<p>\u00c9g kunni minn Bj\u00f6rn Gu\u00f0finnsson og haf\u00f0i sta\u00f0i\u00f0 \u00ed \u00feeirri meiningu fram a\u00f0 \u00feessu a\u00f0 m\u00e1lfr\u00e6\u00f0igreining hans v\u00e6ri hafin yfir efa. Heimsmynd m\u00edn hefur \u00fev\u00ed sjaldan or\u00f0i\u00f0 fyrir \u00feyngra h\u00f6ggi en \u00feegar \u00e9g var l\u00e1tinn gera \u00feessa uppg\u00f6tvun, og ekkert hefur kennt m\u00e9r meira um gagn\u00adr\u00fdna hugsun. \u00cd gagnfr\u00e6\u00f0ask\u00f3la var \u00e9g mj\u00f6g sj\u00f3a\u00f0ur \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 finna fall tilv\u00edsunarfornafna, sem ekki var \u00e1 allra f\u00e6ri, en \u00fearna reyndist s\u00fa kunn\u00e1tta allt \u00ed einu \u00f3\u00fe\u00f6rf, gagns\u00adlaus \u2013 og raunar hl\u00e6gileg. En \u00e9g sannf\u00e6r\u00f0ist, og hefur alla t\u00ed\u00f0 s\u00ed\u00f0an fundist \u00feessi endurskilgreining H\u00f6skuldar \u00e1 <em>sem<\/em> og <em>er<\/em>, sem birtist \u00ed svo \u00ed greininni <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/5400273#page\/n53\/mode\/2up\">\u201eTilv\u00edsunarforn\u00f6fn\u201c<\/a> \u00ed <em>\u00cdslensku m\u00e1li <\/em>1980, vera fr\u00e1b\u00e6rt d\u00e6mi um einfalda og sk\u00fdra m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilega r\u00f6ksemdaf\u00e6rslu.<\/p>\n<p>Samt er enn, 40 \u00e1rum s\u00ed\u00f0ar, veri\u00f0 a\u00f0 kenna sumum \u00edslenskum b\u00f6rnum og unglingum a\u00f0 <em>sem<\/em> og <em>er <\/em>s\u00e9u tilv\u00edsunarforn\u00f6fn. \u00c9g veit ekki hversu v\u00ed\u00f0a \u00feetta er gert, en hef sannfr\u00e9tt a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 \u00ed einhverjum sk\u00f3lum. \u00c9g ver\u00f0 a\u00f0 j\u00e1ta a\u00f0 \u00fea\u00f0 er ofar m\u00ednum skilningi. Au\u00f0vita\u00f0 er m\u00e9r vel lj\u00f3st a\u00f0 \u00fe\u00f3tt eitthva\u00f0 s\u00e9 kennt \u00e1 h\u00e1sk\u00f3lastigi \u00e1 \u00fea\u00f0 ekki endilega alltaf erindi \u00ed grunnsk\u00f3lakennslu. Au\u00f0vita\u00f0 \u00fearf a\u00f0 setja kennsluefni \u00ed grunnsk\u00f3la fram \u00e1 \u00feann h\u00e1tt a\u00f0 h\u00e6fi nemendum, og \u00fe\u00e1 getur \u00feurft a\u00f0 v\u00edkja fr\u00e1 fr\u00e6\u00f0ilegri n\u00e1kv\u00e6mni til einf\u00f6ldunar. En h\u00e9r er bara ekki um sl\u00edkt a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. \u00devert \u00e1 m\u00f3ti \u2013 \u00fea\u00f0 er miklu fl\u00f3knara a\u00f0 kenna \u00fea\u00f0 a\u00f0 <em>sem<\/em> og <em>er<\/em> s\u00e9u tilv\u00edsunarforn\u00f6fn en a\u00f0 \u00feau s\u00e9u tengingar.<\/p>\n<p>\u00cd hva\u00f0a grein annarri en \u00edslensku myndi \u00fea\u00f0 \u00feekkjast a\u00f0 enn s\u00e9 veri\u00f0 a\u00f0 kenna eitthva\u00f0 sem s\u00fdnt hefur veri\u00f0 fram \u00e1 fyrir 40 \u00e1rum a\u00f0 er kolrangt? Hvers \u00e1 \u00edslenskan a\u00f0 gjalda?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fyrir 40 \u00e1rum sat \u00e9g \u00ed n\u00e1mskei\u00f0i um setningafr\u00e6\u00f0i \u00ed H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands. Kennarinn var H\u00f6skuldur \u00der\u00e1insson sem \u00fe\u00e1 var n\u00fdkominn \u00fear til starfa fr\u00e1 n\u00e1mi \u00ed Bandar\u00edkjunum. Hann haf\u00f0i \u00feann h\u00e1tt \u00e1 \u00ed kennslunni a\u00f0 leggja fyrir okkur verkefni af \u00f6\u00f0ru tagi en vi\u00f0 h\u00f6f\u00f0um kynnst \u00e1\u00f0ur. \u00deau verkefni sem \u00e9g haf\u00f0i gert \u00e1\u00f0ur \u00ed [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-3071","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3071","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3071"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3071\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3074,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3071\/revisions\/3074"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3071"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3071"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3071"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}