{"id":3114,"date":"2020-11-03T20:57:38","date_gmt":"2020-11-03T20:57:38","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3114"},"modified":"2021-05-06T11:25:12","modified_gmt":"2021-05-06T11:25:12","slug":"ad-forda-slysi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/11\/03\/ad-forda-slysi\/","title":{"rendered":"A\u00f0 for\u00f0a slysi"},"content":{"rendered":"<p>S\u00f6gnin <em>for\u00f0a<\/em> er i\u00f0ulega notu\u00f0 \u00ed merkingunni 'afst\u00fdra, komast hj\u00e1' en oft er \u00fe\u00f3 amast vi\u00f0 notkun hennar \u00ed \u00feeirri merkingu. \u00deannig <a href=\"http:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/66580\">segir<\/a> <em>M\u00e1lfarsbankinn<\/em>: \u201eS\u00f6gnin\u00a0<strong>for\u00f0a<\/strong>\u00a0merkir: koma undan, bjarga.\u00a0<em>H\u00fan for\u00f0a\u00f0i barninu fr\u00e1 br\u00e1\u00f0um bana.<\/em>\u00a0\u00dea\u00f0 stangast \u00e1 vi\u00f0 merkingu or\u00f0sins \u00feegar teki\u00f0 er til or\u00f0a \u00e1 \u00feessa lei\u00f0: \u201eH\u00fan for\u00f0a\u00f0i slysinu.\u201c E\u00f0lilegra g\u00e6ti veri\u00f0 a\u00f0 or\u00f0a \u00feetta fremur t.d. svona:\u00a0<em>H\u00fan komst hj\u00e1 slysi<\/em>\u00a0e\u00f0a\u00a0<em>H\u00fan for\u00f0a\u00f0i s\u00e9r fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 lenda \u00ed slysi<\/em>.\u201c Svipa\u00f0ar athugasemdir m\u00e1 finna \u00ed fj\u00f6lm\u00f6rgum m\u00e1lfarspistlum og ritum fr\u00e1 undanf\u00f6rnum \u00e1ratugum, en \u00fe\u00e6r byggjast \u00e1 misskilningi \u00e1 \u00feessu or\u00f0alagi eins og h\u00e9r ver\u00f0ur s\u00fdnt fram \u00e1.<\/p>\n<p>A.m.k. 150 \u00e1ra \u00f3rofin hef\u00f0 er fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 <em>for\u00f0a einhverju<\/em> geti haft merkinguna 'afst\u00fdra, komast hj\u00e1'. \u00cd <em>T\u00edmanum <\/em>1872 segir \u201efor\u00f0a\u00f0 \u00feeirri ey\u00f0ilegging, sem annars hef\u00f0i berlega legi\u00f0 fyrir h\u00f6ndum.\u201c \u00cd <em>\u00cdsafold<\/em> 1876 er tala\u00f0 um \u201ea\u00f0 leita l\u00e1ns \u00far landssj\u00f3\u00f0i til a\u00f0 for\u00f0a hall\u00e6ri hjer \u00ed sj\u00e1varsveitunum\u201c. \u00cd <em>Nor\u00f0anfara<\/em> 1877 segir \u201efari\u00f0 er a\u00f0 skj\u00f3ta saman st\u00f3rfje til a\u00f0 for\u00f0a meiri mannfelli\u201c. \u00cd <em>Fr\u00f3\u00f0a <\/em>1882 segir \u201esendu \u00feanga\u00f0 matv\u00e6li \u00e1 10 hestum til a\u00f0 for\u00f0a hungursney\u00f0 \u00ed br\u00e1\u00f0\u201c. \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi <\/em>1883 segir \u201esvo m\u00e1lleysu s\u00e9 for\u00f0a\u00f0\u201c. \u00cd <em>\u00cdsafold <\/em>1888 segir \u201e\u00fear var\u00f0 for\u00f0a\u00f0 miklu \u00f3happi\u201c. \u00cd <em>\u00cdsafold<\/em> 1891 segir \u201eHjer hafa hollar hendur a\u00f0 hl\u00fa\u00f0 og for\u00f0a\u00f0 grandi\u201c. Svo m\u00e6tti lengi telja.<\/p>\n<p>En fleira kemur til. \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi <\/em>1856 segir \u201etil a\u00f0 for\u00f0a \u00feeim k\u00fagun \u00feeirri, sem h\u00e9r er kvarta\u00f0 yfir\u201c. \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi <\/em>1863 segir \u201ea\u00f0 for\u00f0a Reykv\u00edkingum \u00f6llu grandi, \u00f6llum vansa\u201c. \u00cd <em>Kristilegu sm\u00e1riti handa \u00cdslendingum <\/em>1865 segir \u201eVak \u00fe\u00fa yfir m\u00e9r \u00ed dag, og for\u00f0a m\u00e9r \u00f6llu illu\u201c. \u00cd <em>Baldri <\/em>1868 segir \u201e<em>geta \u00fe\u00f3 fengi\u00f0<\/em> bj\u00f6rg til a\u00f0 for\u00f0a sjer hungri.\u201c \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi <\/em>1869 segir \u201etil a\u00f0 for\u00f0a \u00feeim ey\u00f0ingu\u201c. \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi <\/em>1873 segir \u201ebi\u00f0ja stj\u00f3rnina a\u00f0 for\u00f0a s\u00e9r h\u00fangrs-dau\u00f0a\u201c. Eldri d\u00e6mi eru l\u00edka til: \u201eFor\u00f0a m\u00e9r \u00feeirri eil\u00edfu hrellingu \u00ed helv\u00edti\u201c segir \u00ed <em>Eintali s\u00e1larinnar<\/em> fr\u00e1 1599. \u201eFor\u00f0a m\u00e9r \u00f6llu vondu ath\u00e6fi \/ ofneyslu \/ ofdrykkju\u201c segir \u00ed <em>Kristilegri b\u00e6nab\u00f3k <\/em>fr\u00e1 1611 \u2013 og fleiri d\u00e6mi m\u00e6tti nefna.<\/p>\n<p>\u00cd \u00feessum d\u00e6mum tekur <em>for\u00f0a<\/em> sem s\u00e9 me\u00f0 s\u00e9r tv\u00f6 \u00fe\u00e1gufallsandl\u00f6g, <em>for\u00f0a einhverjum einhverju<\/em>, eins og t.d. <em>lofa<\/em> \u2013 <em>hann lofa\u00f0i m\u00e9r \u00f6llu f\u00f6gru<\/em>. \u00dea\u00f0 er alkunna a\u00f0 <em>lofa<\/em> getur sleppt fyrra andlaginu en haldi\u00f0 \u00fev\u00ed seinna eftir \u2013 <em>hann lofa\u00f0i \u00f6llu f\u00f6gru<\/em>. Ekki ver\u00f0ur betur s\u00e9\u00f0 en uppruna d\u00e6ma eins og <em>for\u00f0a mannfelli <\/em>\/ <em>hungursney\u00f0 <\/em>\/<em>\u00f3happi <\/em>\/ <em>grandi<\/em> o.s.frv. megi greina \u00e1 sama h\u00e1tt \u2013 \u00fe.e., \u00e1 bak vi\u00f0 \u00feau liggi <em>for\u00f0a <\/em>(<em>\u00fej\u00f3\u00f0inni<\/em>)<em> mannfelli <\/em>\/ <em>hungursney\u00f0<\/em>, <em>for\u00f0a <\/em>(<em>s\u00e9r<\/em>)<em> \u00f3happi <\/em>\/ <em>grandi<\/em>, o.s.frv. \u00cd d\u00e6mum eins og <em>for\u00f0a slysi<\/em>, <em>for\u00f0a tj\u00f3ni<\/em>, <em>for\u00f0a \u00f3happi<\/em> er \u00fe\u00e1gufallsandlagi\u00f0 upprunni\u00f0 sem seinna andlag sagnarinnar, en andlagi\u00f0 \u00ed <em>for\u00f0a s\u00e9r<\/em>, <em>for\u00f0a l\u00edfi s\u00ednu<\/em>, <em>for\u00f0a barninu <\/em>o.s.frv. sem \u00fea\u00f0 fyrra.<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt <em>lofa<\/em> taki tv\u00f6 \u00fe\u00e1gufallsandl\u00f6g er au\u00f0velt a\u00f0 greina milli \u00feeirra vegna \u00feess a\u00f0 merkingarleg vensl \u00feeirra vi\u00f0 s\u00f6gnina eru \u00f3l\u00edk. Anna\u00f0 \u00feeirra \u2013 \u00fea\u00f0 fyrra ef \u00feau fylgja s\u00f6gninni b\u00e6\u00f0i \u2013 v\u00edsar til \u00feess sem lofor\u00f0i\u00f0 er gefi\u00f0, hitt v\u00edsar til \u00feess sem lofa\u00f0 er. Svipa\u00f0 er me\u00f0 <em>for\u00f0a <\/em>\u2013 \u00feegar s\u00f6gnin tekur tv\u00f6 andl\u00f6g v\u00edsar \u00fea\u00f0 fyrra til \u00feess sem for\u00f0a\u00f0 er fr\u00e1 einhverju(m), \u00fea\u00f0 seinna til \u00feess sem einhverju(m) er for\u00f0a\u00f0 fr\u00e1. Vissulega hefur heg\u00f0un sagnarinnar breyst \u00feannig a\u00f0 n\u00fa tekur h\u00fan ekki me\u00f0 s\u00e9r \u00feessi tv\u00f6 andl\u00f6g \u00ed einu. En h\u00fan tekur eftir sem \u00e1\u00f0ur tvenns konar andl\u00f6g. \u00deess vegna er n\u00e1kv\u00e6mlega ekkert athugavert vi\u00f0 a\u00f0 <em>for\u00f0a slysi<\/em>, og t\u00edmab\u00e6rt a\u00f0 \u00fea\u00f0 ver\u00f0i vi\u00f0urkennt sem r\u00e9tt og v\u00f6ndu\u00f0 \u00edslenska.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u00f6gnin for\u00f0a er i\u00f0ulega notu\u00f0 \u00ed merkingunni 'afst\u00fdra, komast hj\u00e1' en oft er \u00fe\u00f3 amast vi\u00f0 notkun hennar \u00ed \u00feeirri merkingu. \u00deannig segir M\u00e1lfarsbankinn: \u201eS\u00f6gnin\u00a0for\u00f0a\u00a0merkir: koma undan, bjarga.\u00a0H\u00fan for\u00f0a\u00f0i barninu fr\u00e1 br\u00e1\u00f0um bana.\u00a0\u00dea\u00f0 stangast \u00e1 vi\u00f0 merkingu or\u00f0sins \u00feegar teki\u00f0 er til or\u00f0a \u00e1 \u00feessa lei\u00f0: \u201eH\u00fan for\u00f0a\u00f0i slysinu.\u201c E\u00f0lilegra g\u00e6ti veri\u00f0 a\u00f0 or\u00f0a \u00feetta [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635,158638],"tags":[],"class_list":["post-3114","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar","category-malvillur"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3114","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3114"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3114\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3121,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3114\/revisions\/3121"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3114"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3114"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3114"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}