{"id":3141,"date":"2020-11-07T15:24:55","date_gmt":"2020-11-07T15:24:55","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3141"},"modified":"2021-05-26T19:23:09","modified_gmt":"2021-05-26T19:23:09","slug":"eg-vill","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/11\/07\/eg-vill\/","title":{"rendered":"\u00c9g vill"},"content":{"rendered":"<p>Ein s\u00fa \u201em\u00e1lvilla\u201c sem oftast er amast vi\u00f0 er \u00feegar f\u00f3lk segir <em>\u00e9g vill<\/em> \u00ed sta\u00f0 hins hef\u00f0bundna <em>\u00e9g vil<\/em>. \u00deessi m\u00e1lbreyting vir\u00f0ist ekki vera \u00fdkja g\u00f6mul \u2013 einst\u00f6ku d\u00e6mi m\u00e1 finna um hana \u00ed ritum fr\u00e1 fyrsta hluta 20. aldar og eldri en \u00feau g\u00e6tu veri\u00f0 rit- e\u00f0a prentvillur. Elsta d\u00e6mi\u00f0 \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> er \u00far <em>Frambla\u00f0inu<\/em> 1933: \u201e\u00de\u00f3 vill \u00e9g engan \u00feeirra.\u201c \u00cd augl\u00fdsingu fr\u00e1 Lofti Gu\u00f0mundssyni lj\u00f3smyndara \u00ed <em>Kirkjuritinu<\/em> 1936 segir: \u201e15 Foto myndatakan er s\u00fa EINA sem \u00e9g vill m\u00e6la me\u00f0 \u2014 en h\u00fan f\u00e6st hj\u00e1 m\u00e9r.\u201c \u00cd <em>\u00cdslendingi<\/em> 1937 segir: \u201eEnnfremur vill \u00e9g taka \u00fea\u00f0 fram, a\u00f0 svo a\u00f0 segja \u00f6ll st\u00f6rf \u00ed verksmi\u00f0ju minni eru unnin \u00ed \u00e1kv\u00e6\u00f0isvinnu.\u201c \u00cd <em>Lesb\u00f3k Morgunbla\u00f0sins<\/em> 1943 segir: \u201e\u00c9g vill f\u00e1 b\u00edlstj\u00f3ra, sem er a\u00f0g\u00e6tinn og vark\u00e1r og \u00e1 aldrei neitt \u00e1 h\u00e6ttunni.\u201c<\/p>\n<p>D\u00e6mi um <em>\u00e9g vill<\/em> \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> eru mj\u00f6g f\u00e1 framan af, en fer fj\u00f6lgandi upp \u00far 1960. \u00deau ver\u00f0a \u00fe\u00f3 aldrei m\u00f6rg, enda m\u00e1 b\u00faast vi\u00f0 a\u00f0 pr\u00f3farkalesarar hafi yfirleitt lei\u00f0r\u00e9tt \u00feau fyrir prentun. Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um a\u00f0 amast s\u00e9 vi\u00f0 \u00feessari beygingu er \u00ed m\u00f3\u00f0urm\u00e1ls\u00fe\u00e6tti <em>V\u00edsis<\/em> (eftir Eir\u00edk Hrein Finnbogason) 1956 \u00fear sem <a href=\"https:\/\/timarit.is\/files\/14650463\">segir<\/a>: \u201eMargir kunna eigi me\u00f0 s\u00f6gnina a\u00f0 <strong>vilja<\/strong> a\u00f0 fara, segja <strong>\u00e9g vill<\/strong> \u00ed sta\u00f0inn fyrir <strong>\u00e9g vil<\/strong>, sem er hi\u00f0 r\u00e9tta. \u00deetta, \u00e9g vill, l\u00e6tur \u00ed eyrum \u00feeirra, sem me\u00f0 s\u00f6gnina kunna a\u00f0 fara, eins og sagt v\u00e6ri \u00e9g syngur \u00ed sta\u00f0inn fyrir \u00e9g syng, \u00e9g talar \u00ed sta\u00f0inn fyrir \u00e9g tala.\u201c \u00cd kveri Helga H\u00e1lfdanarsonar fr\u00e1 1984, <em>G\u00e6tum tungunnar<\/em>, segir: \u201e<em>R\u00e9tt<\/em> er a\u00f0 segja: \u00c9g <em>vil<\/em>, \u00fe\u00fa <em>vilt<\/em>, hann <em>vill<\/em>, h\u00fan <em>vill<\/em>, barni\u00f0 <em>vill<\/em>. (Ath.: <em>\u00e9g vill<\/em> er rangt; <em>\u00e9g vil<\/em> er <em>r\u00e9tt<\/em>.)\u201c<\/p>\n<p>Haraldur Bernhar\u00f0sson <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/5414780?iabr=on#page\/n63\/\">skrifa\u00f0i<\/a> \u00edtarlega grein um \u00feessa breytingu \u00ed <em>\u00cdslenskt m\u00e1l<\/em> 2005. Hann bendir \u00e1 a\u00f0 langflestar sagnir m\u00e1lsins hafa a\u00f0eins tv\u00e6r mismunandi myndir \u00ed frams\u00f6guh\u00e6tti eint\u00f6lu n\u00fat\u00ed\u00f0ar, \u00fe\u00f3tt pers\u00f3nurnar s\u00e9u \u00ferj\u00e1r. Anna\u00f0hvort eru fyrsta og \u00feri\u00f0ja pers\u00f3na eins, en \u00f6nnur pers\u00f3na fr\u00e1brug\u00f0in (<em>\u00e9g les<\/em> \u2013 <em>\u00fe\u00fa lest<\/em> \u2013 <em>hann<\/em>\/<em>h\u00fan<\/em>\/<em>h\u00e1n les<\/em>, <em>\u00e9g fer<\/em> \u2013 <em>\u00fe\u00fa fer\u00f0<\/em> \u2013 <em>hann\/h\u00fan\/h\u00e1n fer<\/em>) e\u00f0a \u00f6nnur og \u00feri\u00f0ja pers\u00f3na eru eins, en fyrsta pers\u00f3na fr\u00e1brug\u00f0in (<em>\u00e9g tala<\/em> \u2013 <em>\u00fe\u00fa talar<\/em> \u2013 <em>hann\/h\u00fan\/h\u00e1n talar<\/em>, <em>\u00e9g horfi<\/em> \u2013 <em>\u00fe\u00fa horfir<\/em> \u2013 <em>hann\/h\u00fan\/h\u00e1n horfir<\/em>). S\u00f6gnin <em>vilja <\/em>hefur aftur \u00e1 m\u00f3ti \u00ferj\u00e1r mismunandi myndir \u2013 engar tv\u00e6r pers\u00f3nur eru eins: <em>\u00e9g vil<\/em> \u2013 <em>\u00fe\u00fa vilt<\/em> \u2013 <em>hann\/h\u00fan\/h\u00e1n vill<\/em>. \u00dea\u00f0 m\u00e1 l\u00edta \u00e1 <em>\u00e9g vill<\/em> sem tilhneigingu til a\u00f0 fella s\u00f6gnina a\u00f0 fyrrnefnda mynstrinu. Einnig eru d\u00e6mi um a\u00f0 \u00feri\u00f0ja pers\u00f3nan ver\u00f0i <em>hann\/h\u00fan\/h\u00e1n vil<\/em> \u00ed sta\u00f0 <em>vill <\/em>\u2013 \u00fear er veri\u00f0 a\u00f0 fella s\u00f6gnina a\u00f0 hinu mynstrinu.<\/p>\n<p>En kannski hangir meira \u00e1 sp\u00fdtunni. G\u00edsli J\u00f3nsson <a href=\"https:\/\/timarit.is\/files\/16939226\">skrifa\u00f0i<\/a> \u00ed \u00fe\u00e6tti s\u00ednum um \u00edslenskt m\u00e1l \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1981: \u201e\u00deegar krakkar, og jafnvel fullor\u00f0i\u00f0 f\u00f3lk, segir \u00e9g <strong>vill<\/strong>, h\u00e9lt \u00e9g um sinn a\u00f0 m\u00e1li\u00f0 v\u00e6ri svo einfalt a\u00f0 um hreina \u00e1hrifsbreytingu v\u00e6ri a\u00f0 r\u00e6\u00f0a fr\u00e1 \u00feri\u00f0ju pers\u00f3nu: hann, h\u00fan e\u00f0a \u00fea\u00f0 vill. En \u00feetta reyndist ekki svo. Sannor\u00f0ar, m\u00e1ln\u00e6mar m\u00e6\u00f0ur, sem vandlega hafa gaumg\u00e6ft or\u00f0 barna sinna, hafa tj\u00e1\u00f0 m\u00e9r a\u00f0 m\u00e1li\u00f0 s\u00e9 miklu fl\u00f3knara. H\u00e9r skiptir <strong>afsta\u00f0a<\/strong> m\u00e1li, e\u00f0a \u00fea\u00f0 sem kalla m\u00e6tti <strong>horf<\/strong>. Barn segir \u00e9g <strong>vill<\/strong>, \u00ed j\u00e1kv\u00e6\u00f0ri merkingu og til \u00e1herslu, \u00feetta er kr\u00f6fut\u00f3nn og frekjut\u00f3nn: \u00e9g <strong>vill<\/strong> f\u00e1 \u00feetta, en sama barn segir: \u00e9g <strong>vil ekki<\/strong>. \u00c9g vil ekki bor\u00f0a hafragraut. Og \u00fea\u00f0 sem meira er: \u00deetta fer \u00feannig inn \u00ed \u00feri\u00f0ju pers\u00f3nu, a\u00f0 b\u00f6rn segja l\u00edka: Hann vill f\u00e1 \u00feetta, en hann <strong>vil<\/strong> \u00feetta <strong>ekki<\/strong>.\u201c<\/p>\n<p>Og fleira kemur til. \u00cd \u00e1\u00f0urnefndri grein hefur Haraldur Bernhar\u00f0sson \u00fea\u00f0 eftir Stef\u00e1ni Karlssyni handritafr\u00e6\u00f0ingi \u201ea\u00f0 hann hafi \u00ed kringum 1950 unni\u00f0 me\u00f0 manni sem jafnan sag\u00f0i <em>\u00e9g vill<\/em>; s\u00e1 mun hafa veri\u00f0 Eyfir\u00f0ingur, f\u00e6ddur um 1930. \u00deegar fundi\u00f0 var a\u00f0 \u00feessum talsh\u00e6tti svara\u00f0i ma\u00f0urinn \u00fev\u00ed til a\u00f0 s\u00e9r fyndist e\u00f0lilegt a\u00f0 konur seg\u00f0u <em>\u00e9g vil<\/em> en karlar <em>\u00e9g vill<\/em>\u201c. \u00c9g hef l\u00edka heyrt fleiri d\u00e6mi um \u00feetta. Tr\u00falegt er a\u00f0 \u00fearna s\u00e9u einhvers konar \u00e1hrif fr\u00e1 kynbeygingu l\u00fdsingaror\u00f0a eins og <em>s\u00e6ll<\/em>, \u00fear sem sagt er <em>komdu<\/em>\/<em>vertu s\u00e6ll<\/em> vi\u00f0 karlmenn og <em>komdu<\/em>\/<em>vertu s\u00e6l<\/em> vi\u00f0 konur. Hins vegar beygjast \u00edslenskar sagnir vitaskuld ekki \u00ed kynjum \u00feannig a\u00f0 \u00fea\u00f0 er ekki tr\u00falegt a\u00f0 \u00feetta eigi eftir a\u00f0 brei\u00f0ast \u00fat.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er lj\u00f3st a\u00f0 fj\u00f6lmargar hli\u00f0st\u00e6\u00f0ar breytingar hafa or\u00f0i\u00f0 \u00e1 undanf\u00f6rnum \u00f6ldum \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00fe\u00e6r trufli okkur hi\u00f0 minnsta og \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00fe\u00e6r hafi spillt beygingarkerfinu e\u00f0a veikt \u00fea\u00f0. \u00cd raun m\u00e1 f\u00e6ra r\u00f6k a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feessi breyting styrki kerfi\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 f\u00e6ra s\u00f6gnina undir reglulegt beygingarmynstur. En \u00e9g veit a\u00f0 mj\u00f6g m\u00f6rgum er miki\u00f0 \u00ed n\u00f6p vi\u00f0 <em>\u00e9g vill <\/em>og finnst \u00fea\u00f0 hr\u00e6\u00f0ilega lj\u00f3tt, og \u00e9g vil ekki ver\u00f0a \u00feess valdandi a\u00f0 f\u00f3lki svelgist \u00e1 morgunkaffinu me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 m\u00e6la \u00feessari breytingu s\u00e9rstaklega b\u00f3t.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ein s\u00fa \u201em\u00e1lvilla\u201c sem oftast er amast vi\u00f0 er \u00feegar f\u00f3lk segir \u00e9g vill \u00ed sta\u00f0 hins hef\u00f0bundna \u00e9g vil. \u00deessi m\u00e1lbreyting vir\u00f0ist ekki vera \u00fdkja g\u00f6mul \u2013 einst\u00f6ku d\u00e6mi m\u00e1 finna um hana \u00ed ritum fr\u00e1 fyrsta hluta 20. aldar og eldri en \u00feau g\u00e6tu veri\u00f0 rit- e\u00f0a prentvillur. Elsta d\u00e6mi\u00f0 \u00e1 t\u00edmarit.is er [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635,158638],"tags":[],"class_list":["post-3141","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar","category-malvillur"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3141","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3141"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3141\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3886,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3141\/revisions\/3886"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3141"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3141"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3141"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}