{"id":3163,"date":"2018-11-16T11:31:59","date_gmt":"2018-11-16T11:31:59","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3163"},"modified":"2020-11-10T12:52:32","modified_gmt":"2020-11-10T12:52:32","slug":"thakkaravarp-dagur-islenskrar-tungu-2018","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2018\/11\/16\/thakkaravarp-dagur-islenskrar-tungu-2018\/","title":{"rendered":"\u00deakkar\u00e1varp - Dagur \u00edslenskrar tungu 2018"},"content":{"rendered":"<p>Mennta- og menningarm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra, k\u00e6ru Hornfir\u00f0ingar og a\u00f0rir gestir.<\/p>\n<p>\u00c9g gle\u00f0st innilega yfir \u00feeim hei\u00f0ri sem m\u00e9r er s\u00fdndur me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 veita m\u00e9r ver\u00f0laun J\u00f3nasar Hallgr\u00edmssonar, og \u00feakka fyrir \u00fea\u00f0 af alhug. \u00c9g l\u00edt svo \u00e1, eins og raunar kom fram \u00ed r\u00f6kstu\u00f0ningi fyrir valinu, a\u00f0 \u00ed \u00feessu felist vi\u00f0urkenning \u00e1 \u00fev\u00ed vi\u00f0horfi til tungum\u00e1ls og m\u00e1lr\u00e6ktar sem \u00e9g hef reynt a\u00f0 halda \u00e1 lofti \u2013 a\u00f0 mikilv\u00e6gt s\u00e9 a\u00f0 berjast fyrir \u00edslenskunni me\u00f0 j\u00e1kv\u00e6\u00f0ni og umbur\u00f0arlyndi a\u00f0 vopni en for\u00f0ast neikv\u00e6\u00f0ar og einstrengingslegar predikanir.<\/p>\n<p>Vi\u00f0 minnumst \u00feess um \u00feessar mundir a\u00f0 \u00f6ld er li\u00f0in s\u00ed\u00f0an \u00cdslendingar \u00f6\u00f0lu\u00f0ust fullveldi. En \u00fea\u00f0 er til annars konar og engu \u00f3merkara fullveldi en \u00fea\u00f0 stj\u00f3rnarfarslega fullveldi sem vi\u00f0 fengum 1918. \u00dea\u00f0 er menningarlegt fullveldi \u00fear sem tungum\u00e1li\u00f0 er grunn\u00fe\u00e1ttur og meginforsenda. Tungum\u00e1l sm\u00e1\u00fej\u00f3\u00f0ar skapar s\u00e9rstakan menningarheim sem b\u00e6gir fr\u00e1 \u00e1hrifum annarra menningar\u00adheima og torveldar jafnframt a\u00f0gang okkar a\u00f0 \u00feeim.<\/p>\n<p>En \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum hafa or\u00f0i\u00f0 g\u00edfurlegar samf\u00e9lags- og t\u00e6knibreytingar sem valda \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00cdslendingar komast n\u00fa \u00ed n\u00e1nari og v\u00ed\u00f0t\u00e6kari snertingu en \u00e1\u00f0ur vi\u00f0 a\u00f0ra menningu og menningarheima. \u00dea\u00f0 er gott, \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 eykur okkur v\u00ed\u00f0s\u00fdni og au\u00f0gar okkar eigin menningu. En st\u00e6rsta \u00e1skorunin sem vi\u00f0 st\u00f6ndum n\u00fa frammi fyrir \u00e1 svi\u00f0i \u00edslenskrar menningar er a\u00f0 tryggja a\u00f0 lei\u00f0ir milli \u00edslensks menningarheims og annarra menningarheima haldist grei\u00f0ar \u2013 \u00ed b\u00e1\u00f0ar \u00e1ttir \u2013 \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 ver\u00f0i \u00e1 kostna\u00f0 \u00edslenskunnar.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er nefnilega hreint ekki sj\u00e1lfgefi\u00f0 a\u00f0 350 \u00fe\u00fasund manna \u00fej\u00f3\u00f0 eigi s\u00e9r sj\u00e1lfst\u00e6tt tungum\u00e1l sem s\u00e9 nota\u00f0 \u00e1 \u00f6llum svi\u00f0um \u00fej\u00f3\u00f0l\u00edfsins, og \u00fdmislegt bendir til \u00feess a\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lags\u00adbreytingar s\u00ed\u00f0ustu 10 \u00e1ra e\u00f0a svo valdi \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00edslenskan g\u00e6ti \u00e1tt undir h\u00f6gg a\u00f0 s\u00e6kja \u00e1 n\u00e6stu \u00e1rum og \u00e1ratugum. Vi\u00f0 \u00fev\u00ed \u00fearf a\u00f0 breg\u00f0ast, \u00fev\u00ed \u00fer\u00e1tt fyrir al\u00fej\u00f3\u00f0av\u00e6\u00f0ingu og t\u00e6kniframfarir er \u00edslenskan enn \u00f3endanlega mikilv\u00e6g fyrir \u00edslenskt samf\u00e9lag, og fyrir okkur sem eigum hana a\u00f0 m\u00f3\u00f0ur\u00adm\u00e1li.<\/p>\n<p>\u00cdslenskan er beintenging okkar vi\u00f0 s\u00f6gu og menningu \u00fej\u00f3\u00f0arinnar fyrr \u00e1 t\u00edmum. Vi\u00f0 nj\u00f3tum \u00feeirra forr\u00e9ttinda umfram flestar a\u00f0rar \u00fej\u00f3\u00f0ir a\u00f0 geta tilt\u00f6lulega au\u00f0\u00adveld\u00adlega lesi\u00f0 texta allar g\u00f6tur fr\u00e1 upphafi ritaldar fyrir 900 \u00e1rum, \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00feeir s\u00e9u \u00fe\u00fdddir \u00e1 n\u00fat\u00edmam\u00e1l. Ef \u00edslenskan tekur r\u00f3tt\u00e6kum breytingum, e\u00f0a h\u00e6ttir a\u00f0 vera lifandi tungum\u00e1l, missum vi\u00f0 ekki bara bein tengsl vi\u00f0 <em>H\u00e1vam\u00e1l<\/em> og <em>Nj\u00e1lu<\/em>, heldur l\u00edka vi\u00f0 <em>\u00cdslenskan a\u00f0al<\/em> og <em>\u00cdslandsklukkuna<\/em>, <em>Engla alheimsins<\/em> og <em>Kalda\u00adlj\u00f3s<\/em>, og meira a\u00f0 segja <em>Ungfr\u00fa \u00cdsland<\/em> og <em>Sext\u00edu k\u00edl\u00f3 af s\u00f3lskini<\/em>. \u00dear me\u00f0 v\u00e6ri hi\u00f0 margr\u00f3ma\u00f0a samhengi \u00ed \u00eds\u00adlensk\u00adum b\u00f3kmenntum og menningu foki\u00f0 \u00fat \u00ed ve\u00f0ur og vind.<\/p>\n<p>Vitanlega er \u00edslenskan ekki s\u00ed\u00f0ur f\u00e9lagslegt fyrirb\u00e6ri \u2013 langsamlega mikil\u00adv\u00e6gasta sam\u00adskipta\u00adt\u00e6ki okkar vi\u00f0 anna\u00f0 f\u00f3lk. \u00deess vegna m\u00e1 h\u00fan ekki sta\u00f0na, heldur \u00fearf a\u00f0 vera lifandi og laga sig a\u00f0 \u00fe\u00f6rfum samf\u00e9lagsins \u00e1 hverjum t\u00edma. H\u00fan ver\u00f0ur a\u00f0 \u00feola tilbrig\u00f0i \u00ed fram\u00adbur\u00f0i, beyg\u00adingum og setningager\u00f0, og a\u00f0 n\u00fd or\u00f0 komi inn \u00ed m\u00e1li\u00f0 og g\u00f6mul or\u00f0 f\u00e1i n\u00fdja merkingu. H\u00fan m\u00e1 ekki ver\u00f0a einkaeign \u00e1kve\u00f0inna h\u00f3pa, og \u00fea\u00f0 m\u00e1 ekki nota hana og tilbrig\u00f0i \u00ed beitingu hennar til a\u00f0 mismuna f\u00f3lki e\u00f0a skipa \u00fev\u00ed \u00ed andst\u00e6\u00f0ar fylkingar. Vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 sty\u00f0ja \u00feau sem vilja lifa og starfa \u00ed \u00edslensku samf\u00e9lagi til a\u00f0 n\u00e1 g\u00f3\u00f0u valdi \u00e1 \u00feessu mikilv\u00e6ga samskiptat\u00e6ki en megum ekki l\u00e1ta takmarka\u00f0a \u00edslenskukunn\u00e1ttu f\u00f3lks bitna \u00e1 \u00fev\u00ed \u00e1 nokkurn h\u00e1tt.<\/p>\n<p>En \u00edslenskan er l\u00edka \u00fatr\u00e1s fyrir tilfinningar okkar \u2013 \u00e1st og gle\u00f0i, hatur og rei\u00f0i, sorg og hrygg\u00f0, vonir og \u00fer\u00e1r \u2013 en l\u00edka t\u00e6ki okkar til sk\u00f6punar, mi\u00f0lunar og frj\u00f3rrar hugsunar. Tungum\u00e1l sem vi\u00f0 tileinkum okkur \u00e1 m\u00e1lt\u00f6kuskei\u00f0i, m\u00f3\u00f0ur\u00adm\u00e1l okkar, er hluti af okkur sj\u00e1lfum, einkaeign okkar jafnframt \u00fev\u00ed a\u00f0 vera sam\u00adeign alls m\u00e1lsamf\u00e9lagsins og \u00ed vissum skilningi alls mannkyns. \u00deetta hlj\u00f3mar eins og \u00fevers\u00f6gn \u2013 og er \u00fevers\u00f6gn. \u00dea\u00f0 er ekki einfalt a\u00f0 umgangast m\u00e1li\u00f0 \u00feannig a\u00f0 \u00f6ll hlutverk \u00feess s\u00e9u h\u00f6f\u00f0 \u00ed hei\u00f0ri.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er samt \u00fea\u00f0 sem vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 reyna a\u00f0 gera \u2013 me\u00f0 umbur\u00f0ar\u00adlyndi, vir\u00f0ingu og tillitssemi a\u00f0 lei\u00f0arlj\u00f3si. \u00dea\u00f0 m\u00e1 ekki vera \u00feannig a\u00f0 einhverjum h\u00f3pum e\u00f0a einstaklingum \u00ed samf\u00e9laginu finnist \u00eds\u00adlensk\u00adan ekki gera r\u00e1\u00f0 fyrir s\u00e9r, og \u00fea\u00f0 m\u00e1 ekki heldur vera \u00feannig a\u00f0 einhverjum finnist gert l\u00edti\u00f0 \u00far \u00fev\u00ed m\u00e1li og \u00feeirri m\u00e1lnotkun sem \u00feau eru alin upp vi\u00f0 e\u00f0a hafa vanist. \u00cdslenskan er nefnilega alls konar. \u00cdslenska me\u00f0 hreim er l\u00edka \u00edslenska. <em>App<\/em> er l\u00edka \u00edslenska. <em>M\u00e9r langar<\/em> er l\u00edka \u00edslenska. <em>H\u00e1n<\/em> er l\u00edka \u00edslenska. Vissulega ekki n\u00e1kv\u00e6mlega s\u00fa \u00edslenska sem \u00e9g \u00f3lst upp vi\u00f0 \u00ed nor\u00f0lenskri sveit fyrir 50-60 \u00e1rum, en \u00fea\u00f0 gefur m\u00e9r engan r\u00e9tt til a\u00f0 ford\u00e6ma \u00edslensku annarra e\u00f0a l\u00edta ni\u00f0ur \u00e1 hana.<\/p>\n<p>Vi\u00f0horf m\u00e1lnotenda til m\u00f3\u00f0urm\u00e1ls s\u00edns, ekki s\u00edst vi\u00f0\u00adhorf ungu kynsl\u00f3\u00f0arinnar, r\u00e6\u00f0ur miklu um framt\u00ed\u00f0arhorfur m\u00e1lsins. \u00dea\u00f0 eru \u00fdmsar v\u00edsbendingar um a\u00f0 ungir \u00cdslendingar l\u00edti ekki \u00e1 tungum\u00e1li\u00f0 sem jafnmikilv\u00e6gan \u00fe\u00e1tt \u00ed sj\u00e1lfs\u00admynd sinni og \u00feau sem eldri eru og hafi ekki jafnj\u00e1kv\u00e6tt vi\u00f0horf til m\u00e1lsins. Ungt f\u00f3lk n\u00fa \u00e1 d\u00f6gum s\u00e9r allan heiminn sem leiksvi\u00f0 sitt \u2013 \u00fea\u00f0 vill geta l\u00e6rt, starfa\u00f0 og b\u00fai\u00f0 erlendis og veit a\u00f0 \u00edslenskan gagnast \u00fev\u00ed l\u00edti\u00f0 utan \u00cdslands. Ef ekki ver\u00f0ur heldur h\u00e6gt a\u00f0 nota m\u00e1li\u00f0 alls sta\u00f0ar \u00e1 \u00cdslandi, og jafnvel ekki inni \u00e1 heimilinu \u00ed samskiptum vi\u00f0 stafr\u00e6na a\u00f0sto\u00f0armenn og \u00f6nnur t\u00f6lvust\u00fdr\u00f0 t\u00e6ki, er h\u00e6tt vi\u00f0 a\u00f0 unga kyn\u00adsl\u00f3\u00f0in missi tr\u00fa \u00e1 \u00edslenskuna og gagnsemi hennar.<\/p>\n<p>Me\u00f0 n\u00fdsam\u00feykktri a\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tlun \u00ed m\u00e1lt\u00e6kni er \u00fev\u00ed stigi\u00f0 st\u00f3rt skref til a\u00f0 tryggja a\u00f0 vi\u00f0 getum nota\u00f0 \u00edslenskuna \u00e1fram \u2013 ekki bara \u00ed \u00feeim mikilv\u00e6gu hlut\u00adverkum sem \u00e9g nefndi \u00e1\u00f0an, heldur einnig \u00ed n\u00fdju hlutverki \u00ed sam\u00adskipt\u00adum okkar vi\u00f0 t\u00f6lvur og hvers kyns t\u00f6lvust\u00fdr\u00f0 t\u00e6ki \u00ed \u00feeim stafr\u00e6na heimi gervigreindar sem vi\u00f0 erum \u00e1 hra\u00f0ri lei\u00f0 inn \u00ed. En fleira \u00fearf a\u00f0 koma til. Vi\u00f0 \u00feurfum l\u00edka a\u00f0 sj\u00e1 til \u00feess a\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0in eigi grei\u00f0an a\u00f0gang a\u00f0 margs kyns af\u00fereyingu, fr\u00e6\u00f0slu og list \u00e1 \u00edslensku, b\u00e6\u00f0i \u00e1 b\u00f3k og \u00ed stafr\u00e6nu formi.<\/p>\n<p>Grundv\u00f6llur a\u00f0 framt\u00ed\u00f0 \u00edslenskunnar er lag\u00f0ur \u00e1 m\u00e1lt\u00f6kuskei\u00f0i. Ekkert er jafnmikilv\u00e6gt og samtal vi\u00f0 fullor\u00f0i\u00f0 f\u00f3lk til a\u00f0 byggja upp au\u00f0ugt m\u00e1lkerfi og styrka m\u00e1lkennd barna. \u00deess vegna er stytting vinnut\u00edmans eitt af \u00fev\u00ed mikilv\u00e6gasta sem vi\u00f0 getum gert til a\u00f0 styrkja \u00edslenskuna \u2013 a\u00f0 \u00fev\u00ed tilskildu a\u00f0 foreldrar verji auknum fr\u00edt\u00edma ekki \u00ed eigin snjallt\u00e6kjum heldur til samveru og samtals me\u00f0 b\u00f6rnum s\u00ednum. \u00deannig stu\u00f0lum vi\u00f0 a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 b\u00f6rnin okkar geti \u00e1fram nota\u00f0 \u00edslensku \u00e1 \u00f6llum svi\u00f0um \u2013 og vilji gera \u00fea\u00f0. \u00dea\u00f0 er mikilv\u00e6gasta fullveldism\u00e1li\u00f0.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mennta- og menningarm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra, k\u00e6ru Hornfir\u00f0ingar og a\u00f0rir gestir. \u00c9g gle\u00f0st innilega yfir \u00feeim hei\u00f0ri sem m\u00e9r er s\u00fdndur me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 veita m\u00e9r ver\u00f0laun J\u00f3nasar Hallgr\u00edmssonar, og \u00feakka fyrir \u00fea\u00f0 af alhug. \u00c9g l\u00edt svo \u00e1, eins og raunar kom fram \u00ed r\u00f6kstu\u00f0ningi fyrir valinu, a\u00f0 \u00ed \u00feessu felist vi\u00f0urkenning \u00e1 \u00fev\u00ed vi\u00f0horfi til tungum\u00e1ls [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158637],"tags":[],"class_list":["post-3163","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-erindi-og-greinar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3163","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3163"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3163\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3167,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3163\/revisions\/3167"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3163"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3163"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3163"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}