{"id":3178,"date":"2020-11-10T16:00:35","date_gmt":"2020-11-10T16:00:35","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3178"},"modified":"2020-11-10T16:22:55","modified_gmt":"2020-11-10T16:22:55","slug":"blaer","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/11\/10\/blaer\/","title":{"rendered":"Bl\u00e6r"},"content":{"rendered":"<p>\u00cdslensk <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/11\/09\/beygingarmynstur-kvenkynsorda\/\">kvenkynsor\u00f0<\/a> hafa aldrei fleiri en \u00ferj\u00e1r mismunandi myndir \u00ed eint\u00f6lu, og eru \u00e6vinlega eins \u00ed \u00feolfalli og \u00fe\u00e1gufalli. Undantekning fr\u00e1 \u00feessu er \u00fe\u00f3 kvenmannsnafni\u00f0\u00a0<em>Bl\u00e6r<\/em>, ef \u00fea\u00f0 er beygt eins og t.d. er gert \u00e1 <em><a href=\"http:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/66607\">M\u00e1li\u00f0.is<\/a> <\/em>(\u00fear segir reyndar a\u00f0 \u00fea\u00f0 \u201ebeygist l\u00edklega\u201c svona), \u00fe.e. <em>Bl\u00e6r \u2013 Bl\u00e6 \u2013 Bl\u00e6vi \u2013 Bl\u00e6var<\/em>. Nafnor\u00f0i\u00f0 <em>bl\u00e6r<\/em> er og hefur alltaf veri\u00f0 karlkynsor\u00f0, og enginn vafi leikur \u00e1 karlkynsbeygingu \u00feess \u2013 <em>bl\u00e6r \u2013 bl\u00e6 \u2013 bl\u00e6 \u2013 bl\u00e6s<\/em>. En hvernig \u00e1 a\u00f0 beygja \u00fea\u00f0 sem kvenmannsnafn?<\/p>\n<p><em>Bl\u00e6r <\/em>var fyrst nota\u00f0 sem kvenmannsnafn \u00ed <em>Brekkukotsann\u00e1l<\/em> Halld\u00f3rs Laxness \u00e1ri\u00f0 1957. \u00dea\u00f0 var fyrst gefi\u00f0 st\u00falku \u00e1ri\u00f0 1973 en var\u00f0 vins\u00e6lt sem karlmannsnafn seint \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00f6ld. Eftir a\u00f0 \u00e1kv\u00e6\u00f0i\u00f0 \u201eHvorki m\u00e1 gefa st\u00falku karlmannsnafn n\u00e9 dreng kvenmannsnafn\u201c var sett \u00ed <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/lagas\/120b\/1991037.html\">l\u00f6g um mannan\u00f6fn<\/a> \u00e1ri\u00f0 1991 var tali\u00f0 \u00f3heimilt a\u00f0 gefa st\u00falkum \u00fea\u00f0, \u00fear e\u00f0 um karlkynsor\u00f0 v\u00e6ri a\u00f0 r\u00e6\u00f0a sem \u00feegar v\u00e6ri \u00ed notkun sem karlmannsnafn. \u00c1ri\u00f0 2013 felldi H\u00e9ra\u00f0sd\u00f3mur Reykjav\u00edkur <a href=\"https:\/\/www.heradsdomstolar.is\/default.aspx?pageid=347c3bb1-8926-11e5-80c6-005056bc6a40&amp;id=69090d21-0a13-4cf4-bd64-8a7f539140bf\">\u00far gildi<\/a> synjun mannanafnanefndar \u00e1 a\u00f0 gefa st\u00falku nafni\u00f0, og me\u00f0 <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/lagas\/150b\/2019080.html\">l\u00f6gum um kynr\u00e6nt sj\u00e1lfr\u00e6\u00f0i<\/a> \u00e1ri\u00f0 2019 var flokkun nafna \u00ed karlmanns- og kvenmannsn\u00f6fn felld \u00far gildi. N\u00fa er \u00fev\u00ed heimilt a\u00f0 gefa b\u00e6\u00f0i drengjum og st\u00falkum nafni\u00f0 <em>Bl\u00e6r<\/em>.<\/p>\n<p>A\u00f0 m\u00ednu mati v\u00e6ri langsamlega e\u00f0lilegast a\u00f0 l\u00e1ta or\u00f0i\u00f0 halda beygingu sinni og beygjast <em>Bl\u00e6r \u2013 Bl\u00e6 \u2013 Bl\u00e6 \u2013 Bl\u00e6<strong>s<\/strong><\/em>, r\u00e9tt eins og karlmannsnafni\u00f0 <em>Bl\u00e6r<\/em> og samnafni\u00f0 <em>bl\u00e6r<\/em>. Einnig k\u00e6mi til greina a\u00f0 hafa eignarfalli\u00f0 frekar <em>Bl\u00e6<strong>var<\/strong><\/em>, a.m.k. \u00ed kvenmannsnafninu, vegna \u00feess a\u00f0 <em>-ar <\/em>er eignarfallsending b\u00e6\u00f0i \u00ed karlkyni og kvenkyni. \u00dea\u00f0 er engin nau\u00f0syn a\u00f0 breyta um beygingu \u00fe\u00f3tt or\u00f0i\u00f0 s\u00e9 gert a\u00f0 kvenmannsnafni. Til samanbur\u00f0ar m\u00e1 benda \u00e1 karlmannsnafni\u00f0 <em>Sturla<\/em> sem beygist eins og kvenkynsor\u00f0, <em>Sturl<strong>a<\/strong> \u2013 Sturl<strong>u<\/strong> \u2013 Sturl<strong>u<\/strong> \u2013 Sturl<strong>u<\/strong><\/em>, sbr. <em>stelp<strong>a<\/strong> \u2013 stelp<strong>u<\/strong> \u2013 stelp<strong>u<\/strong> \u2013 stelp<strong>u<\/strong><\/em>. Sama m\u00e1li gegnir um nafni\u00f0 <em>Sk\u00fata<\/em> sem er nota\u00f0 n\u00fa \u00e1 d\u00f6gum \u00fe\u00f3tt sjaldg\u00e6ft s\u00e9, <em>\u00d3r\u00e6kja<\/em> sem ekki er nota\u00f0 lengur, vi\u00f0urnefni\u00f0 <em>Bj\u00f3la<\/em> og fleiri.<\/p>\n<p>En vilji f\u00f3lk greina kvenmannsnafni\u00f0 fr\u00e1 karlmannsnafninu \u00ed beygingu liggur beinast vi\u00f0 a\u00f0 beygja \u00fea\u00f0 <em>Bl\u00e6r \u2013 Bl\u00e6<strong>vi<\/strong> \u2013 Bl\u00e6<strong>vi<\/strong> \u2013 Bl\u00e6<strong>var<\/strong><\/em>, \u00fe.e. l\u00e1ta \u00fea\u00f0 enda \u00e1 <strong><em>-i<\/em><\/strong> \u00ed \u00feolfalli og \u00fe\u00e1gufalli. Beygingin fylgir \u00fe\u00e1 sama mynstri og beyging fj\u00f6lda kvenmannsnafna sem enda \u00e1 <em>-ur <\/em>\u00ed nefnifalli, s.s. <em>Hildur<\/em>, <em>Ger\u00f0ur <\/em>o.s.frv., nema nefnifalli\u00f0 er <em>-r<\/em> en ekki <em>-ur <\/em>vegna \u00feess a\u00f0 stofninn endar \u00e1 s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0i, og <em>-v-<\/em> er skoti\u00f0 inn milli stofns og endingar til a\u00f0 komast hj\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 tv\u00f6 s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0 standi saman. \u00deetta \u00e1 s\u00e9r \u00fe\u00e1 sto\u00f0 a\u00f0 \u00fe\u00f3tt <em>bl\u00e6 \u2013 bl\u00e6 \u2013 bl\u00e6 \u2013 bl\u00e6s<\/em> s\u00e9 hin venjulega beyging or\u00f0sins a\u00f0 fornu kemur<em> -v-<\/em> <a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=5187\">stundum<\/a> fyrir \u00ed beygingu \u00feess \u00ed eldra m\u00e1li \u2013 beygingin er \u00fe\u00e1 <em>bl\u00e6r \u2013 bl\u00e6 \u2013 bl\u00e6<strong>vi<\/strong> \u2013 bl\u00e6<strong>var<\/strong><\/em>, hli\u00f0st\u00e6tt <em>sn\u00e6r \u2013 sn\u00e6 \u2013 sn\u00e6<strong>vi<\/strong> \u2013 sn\u00e6<strong>var<\/strong><\/em>.<\/p>\n<p>Beygingin <em>Bl\u00e6r \u2013 Bl\u00e6 \u2013 Bl\u00e6<strong>vi<\/strong> \u2013 Bl\u00e6<strong>var<\/strong><\/em> \u00e1 s\u00e9r hins vegar enga sto\u00f0 \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li. \u00deau f\u00e1u karlkynsor\u00f0 sem \u00e1\u00f0ur endu\u00f0u \u00e1 <em>-vi <\/em>\u00ed \u00fe\u00e1gufalli hafa fyrir l\u00f6ngu misst endinguna nema \u00ed einst\u00f6ku f\u00f6stum or\u00f0asamb\u00f6ndum, eins og <em>sn\u00e6vi \u00feakinn<\/em>. \u00cd kvenkyni er \u00feessi beyging enn fr\u00e1leitari. Kvenmannsn\u00f6fn sem enda \u00e1 <em>-<\/em>(<em>u<\/em>)<em>r<\/em> \u00ed nefnifalli f\u00e1 alltaf <em>-i<\/em> \u00ed \u00feolfalli og \u00fe\u00e1gufalli b\u00e6\u00f0i a\u00f0 fornu og n\u00fdju. A\u00f0alm\u00e1li\u00f0 er \u00fe\u00f3 a\u00f0 engin kvenkynsor\u00f0 hafa fj\u00f3rar mismunandi myndir \u00ed eint\u00f6lu \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li, og \u00f6ll kvenkynsor\u00f0 eru eins \u00ed \u00feolfalli og \u00fe\u00e1gufalli. Beygingin <em>Bl\u00e6r \u2013 Bl\u00e6 \u2013 Bl\u00e6<strong>vi<\/strong> \u2013 Bl\u00e6<strong>var<\/strong><\/em> er \u00fev\u00ed \u00ed algeru \u00f3samr\u00e6mi vi\u00f0 m\u00e1lkerfi\u00f0.<\/p>\n<p>Au\u00f0vita\u00f0 er \u2013 sem betur fer \u2013 enginn sem getur m\u00e6lt fyrir um hvernig beygja skuli n\u00f6fn f\u00f3lks. \u00de\u00f3tt mannan\u00f6fn s\u00e9u eini \u00fe\u00e1ttur \u00edslensks m\u00e1ls sem l\u00f6g gilda um segja \u00feau a\u00f0eins a\u00f0 n\u00f6fn skuli hafa eignarfallsendingu, og \u00fea\u00f0 hefur <em>Bl\u00e6r<\/em>, hvernig sem or\u00f0i\u00f0 er beygt a\u00f0 \u00f6\u00f0ru leyti. Au\u00f0vita\u00f0 heldur f\u00f3lk \u00e1fram a\u00f0 beygja \u00feetta nafn \u2013 og \u00f6nnur or\u00f0 m\u00e1lsins \u2013 eins og \u00fea\u00f0 vill. M\u00e9r finnst samt \u00f3heppilegt a\u00f0 veri\u00f0 s\u00e9 a\u00f0 b\u00faa til beygingu sem ekki \u00e1 s\u00e9r neina sto\u00f0 \u00ed m\u00e1lkerfinu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cdslensk kvenkynsor\u00f0 hafa aldrei fleiri en \u00ferj\u00e1r mismunandi myndir \u00ed eint\u00f6lu, og eru \u00e6vinlega eins \u00ed \u00feolfalli og \u00fe\u00e1gufalli. Undantekning fr\u00e1 \u00feessu er \u00fe\u00f3 kvenmannsnafni\u00f0\u00a0Bl\u00e6r, ef \u00fea\u00f0 er beygt eins og t.d. er gert \u00e1 M\u00e1li\u00f0.is (\u00fear segir reyndar a\u00f0 \u00fea\u00f0 \u201ebeygist l\u00edklega\u201c svona), \u00fe.e. Bl\u00e6r \u2013 Bl\u00e6 \u2013 Bl\u00e6vi \u2013 Bl\u00e6var. Nafnor\u00f0i\u00f0 bl\u00e6r er [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-3178","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3178","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3178"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3178\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3183,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3178\/revisions\/3183"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3178"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3178"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3178"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}