{"id":3191,"date":"2019-06-08T16:34:21","date_gmt":"2019-06-08T16:34:21","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3191"},"modified":"2020-11-10T16:34:56","modified_gmt":"2020-11-10T16:34:56","slug":"malbreytingar-malvillur-og-malstadall","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2019\/06\/08\/malbreytingar-malvillur-og-malstadall\/","title":{"rendered":"M\u00e1lbreytingar, m\u00e1lvillur og m\u00e1lsta\u00f0all"},"content":{"rendered":"<p>G\u00f3\u00f0ir \u00e1heyrendur.<\/p>\n<p>\u00c9g \u00feakka fyrir bo\u00f0 um a\u00f0 tala h\u00e9r \u00e1 \u00feessu m\u00e1l\u00feingi. Tungum\u00e1lat\u00f6frar eru mj\u00f6g merkilegt framtak og \u00e9g \u00f3ska g\u00f6mlum nemanda m\u00ednum, \u00d6nnu Hildi, og \u00f6\u00f0rum a\u00f0standendum til hamingju me\u00f0 \u00fea\u00f0. \u00cd byrjun \u00e6tla \u00e9g a\u00f0 r\u00e6\u00f0a svol\u00edti\u00f0 um hverjir \u00feessir t\u00f6frar tungum\u00e1lsins s\u00e9u.<\/p>\n<p>\u00cd hverju tungum\u00e1li felast menningarver\u00f0m\u00e6ti. S\u00e9rhvert tungum\u00e1l er einstakt \u00e1 einhvern h\u00e1tt \u2013 or\u00f0afor\u00f0i \u00feess, setningager\u00f0 og hlj\u00f3\u00f0kerfi eru fr\u00e1brug\u00f0in \u00f6llum \u00f6\u00f0rum tungum\u00e1lum, merk\u00adingar\u00adbl\u00e6brig\u00f0in sem \u00fea\u00f0 getur tj\u00e1\u00f0 geyma reynslu kynsl\u00f3\u00f0anna og eru \u00f6nnur en \u00ed \u00f6\u00f0rum m\u00e1lum. Tungum\u00e1l sem deyr er a\u00f0 eil\u00edfu glata\u00f0 \u2013 \u00fe\u00f3tt vi\u00f0 h\u00f6fum um \u00fea\u00f0 miklar ritheimildir og uppt\u00f6kur, sem sjaldnast er, ver\u00f0ur \u00fea\u00f0 aldrei endurvaki\u00f0 \u00ed s\u00f6mu mynd \u00fev\u00ed a\u00f0 tungum\u00e1l l\u00e6rist ekki til hl\u00edtar nema berast fr\u00e1 manni til manns \u2013 fr\u00e1 foreldrum til barna.<\/p>\n<p>S\u00e9rhvert tungum\u00e1l er l\u00edka merkilegt og einstakt fr\u00e1 fr\u00e6\u00f0ilegu sj\u00f3narmi\u00f0i vegna \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 getur hj\u00e1lpa\u00f0 okkur a\u00f0 komast a\u00f0 einhverju um e\u00f0li mannlegs m\u00e1ls. \u00cdslenska er t.d. vi\u00f0fangsefni fr\u00e6\u00f0imanna v\u00ed\u00f0a um heim og d\u00e6mi \u00far \u00edslensku eru notu\u00f0 \u00ed kennslu \u00ed miklum fj\u00f6lda erlendra h\u00e1sk\u00f3la. \u00c1st\u00e6\u00f0an er ekki s\u00edst s\u00fa a\u00f0 \u00edslenskan er n\u00e1skyld ensku og l\u00edk henni \u00e1 margan h\u00e1tt, \u00feannig a\u00f0 au\u00f0velt er a\u00f0 bera m\u00e1lin saman og l\u00e1ta s\u00e9rkenni \u00edslenskunnar \u00ed beygingum og setn\u00adinga\u00ad\u00adger\u00f0 varpa lj\u00f3si \u00e1 e\u00f0li mismunar m\u00e1lanna og \u00fdmissa fyrirb\u00e6ra \u00ed \u00feeim.<\/p>\n<p>\u00c1 \u00cdslandi er tungum\u00e1li\u00f0 er l\u00edka beintenging okkar vi\u00f0 s\u00f6gu og menningu \u00fej\u00f3\u00f0arinnar fyrr \u00e1 t\u00edmum. \u00cdslendingar nj\u00f3ta \u00feeirra forr\u00e9ttinda umfram flestar a\u00f0rar \u00fej\u00f3\u00f0ir a\u00f0 geta tilt\u00f6lulega au\u00f0\u00adveld\u00adlega lesi\u00f0 texta allar g\u00f6tur fr\u00e1 upphafi ritaldar fyrir 900 \u00e1rum, \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00feeir s\u00e9u \u00fe\u00fdddir \u00e1 n\u00fat\u00edmam\u00e1l. Ef \u00edslenskan tekur r\u00f3tt\u00e6kum breytingum, e\u00f0a h\u00e6ttir a\u00f0 vera lifandi tungum\u00e1l, missum vi\u00f0 ekki bara bein tengsl vi\u00f0 <em>H\u00e1vam\u00e1l<\/em> og <em>Nj\u00e1lu<\/em>, heldur l\u00edka vi\u00f0 <em>\u00cdslenskan a\u00f0al<\/em> og <em>\u00cdslandsklukkuna<\/em>, <em>Engla alheimsins<\/em> og <em>Kalda\u00adlj\u00f3s<\/em>, og meira a\u00f0 segja <em>Ungfr\u00fa \u00cdsland<\/em> og <em>Sext\u00edu k\u00edl\u00f3 af s\u00f3lskini<\/em>.<\/p>\n<p>Vitanlega er tungum\u00e1li\u00f0 ekki s\u00ed\u00f0ur f\u00e9lagslegt fyrirb\u00e6ri \u2013 langsamlega mikil\u00adv\u00e6gasta sam\u00adskipta\u00adt\u00e6ki okkar vi\u00f0 anna\u00f0 f\u00f3lk. \u00deess vegna m\u00e1 \u00fea\u00f0 ekki sta\u00f0na, heldur \u00fearf a\u00f0 vera lifandi og laga sig a\u00f0 \u00fe\u00f6rfum samf\u00e9lagsins \u00e1 hverjum t\u00edma. H\u00fan ver\u00f0ur a\u00f0 \u00feola tilbrig\u00f0i \u00ed fram\u00adbur\u00f0i, beyg\u00adingum og setningager\u00f0, og a\u00f0 n\u00fd or\u00f0 komi inn \u00ed m\u00e1li\u00f0 og g\u00f6mul or\u00f0 f\u00e1i n\u00fdja merkingu. H\u00fan m\u00e1 ekki ver\u00f0a einkaeign \u00e1kve\u00f0inna h\u00f3pa, og \u00fea\u00f0 m\u00e1 ekki nota hana og tilbrig\u00f0i \u00ed beitingu hennar til a\u00f0 mismuna f\u00f3lki e\u00f0a skipa \u00fev\u00ed \u00ed andst\u00e6\u00f0ar fylkingar. Vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 sty\u00f0ja \u00feau sem vilja lifa og starfa \u00ed \u00edslensku samf\u00e9lagi til a\u00f0 n\u00e1 g\u00f3\u00f0u valdi \u00e1 \u00feessu mikilv\u00e6ga samskiptat\u00e6ki en megum ekki l\u00e1ta takmarka\u00f0a \u00edslenskukunn\u00e1ttu f\u00f3lks bitna \u00e1 \u00fev\u00ed \u00e1 nokkurn h\u00e1tt.<\/p>\n<p>En s\u00ed\u00f0ast en ekki s\u00edst er tungum\u00e1li\u00f0 \u00fatr\u00e1s fyrir tilfinningar okkar \u2013 \u00e1st og gle\u00f0i, hatur og rei\u00f0i, sorg og hrygg\u00f0, vonir og \u00fer\u00e1r \u2013 en l\u00edka t\u00e6ki okkar til sk\u00f6punar, mi\u00f0lunar og frj\u00f3rrar hugsunar. Tungum\u00e1l sem vi\u00f0 tileinkum okkur \u00e1 m\u00e1lt\u00f6kuskei\u00f0i, m\u00f3\u00f0ur\u00adm\u00e1l okkar, er hluti af okkur sj\u00e1lfum, einkaeign okkar jafnframt \u00fev\u00ed a\u00f0 vera sam\u00adeign alls m\u00e1lsamf\u00e9lagsins og \u00ed vissum skilningi alls mannkyns. \u00deetta hlj\u00f3mar eins og \u00fevers\u00f6gn \u2013 og er \u00fevers\u00f6gn. \u00dea\u00f0 er ekki einfalt a\u00f0 umgangast m\u00e1li\u00f0 \u00feannig a\u00f0 \u00f6ll hlutverk \u00feess s\u00e9u h\u00f6f\u00f0 \u00ed hei\u00f0ri.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er samt \u00fea\u00f0 sem vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 reyna a\u00f0 gera \u2013 me\u00f0 umbur\u00f0ar\u00adlyndi, vir\u00f0ingu og tillitssemi a\u00f0 lei\u00f0arlj\u00f3si. En \u00fev\u00ed mi\u00f0ur skortir oft \u00e1 \u00fea\u00f0 \u00ed umr\u00e6\u00f0um um tungum\u00e1li\u00f0. Fj\u00f6ldi f\u00f3lks stundar \u00fea\u00f0 a\u00f0 hn\u00fdta \u00ed m\u00e1lfar annarra sem tala ekki eins og \u00feessum sj\u00e1lfskipu\u00f0u verndurum tungunnar \u00feykir r\u00e9tt \u2013 f\u00f3lks sem fylgir ekki hinum \u00f3opinbera \u00edslenska m\u00e1lsta\u00f0li.\u00a0 \u00deessi m\u00e1lsta\u00f0all, vi\u00f0mi\u00f0 um r\u00e9tt m\u00e1l og rangt, var\u00f0 til \u00e1 19. \u00f6ld \u00fe\u00f3tt r\u00e6tur hans s\u00e9u vissulega \u00ed fornm\u00e1li, og komst \u00ed endanlegt form \u00e1 fyrri hluta 20. aldar. Hann mi\u00f0ast \u00fev\u00ed vi\u00f0 \u00fea\u00f0 sem \u00fe\u00f3tti vanda\u00f0 ritm\u00e1l fyrir 80\u2013100 \u00e1rum. S\u00ed\u00f0an \u00fe\u00e1 hefur eiginlega allt breyst \u00ed \u00edslensku \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagi og \u00fea\u00f0 v\u00e6ri mj\u00f6g undarlegt ef sama m\u00e1lsni\u00f0 \u00fej\u00f3na\u00f0i \u00fe\u00f6rfum okkar n\u00fana og fyrir einni \u00f6ld. Enda er \u00fea\u00f0 au\u00f0vita\u00f0 ekki svo. \u00cdslenskan \u2013 daglegt m\u00e1l \u2013 hefur breyst talsvert undanfarna \u00f6ld. \u00ddmsar m\u00e1lbreytingar hafa komi\u00f0 upp og brei\u00f0st \u00fat, og jafnvel n\u00e1\u00f0 til verulegs hluta landsmanna, \u00e1n \u00feess a\u00f0 ver\u00f0a hluti af sta\u00f0linum.<\/p>\n<p>Samkv\u00e6mt \u00feessum sta\u00f0li \u00e1 ekki a\u00f0 segja \u201em\u00e9r langar\u201c heldur \u201emig langar\u201c, ekki \u201e\u00e9g vill\u201c heldur \u201e\u00e9g vil\u201c, ekki \u201evi\u00f0 hvorn annan\u201c heldur \u201ehvor vi\u00f0 annan\u201c ekki \u201ehj\u00e1 sitthvorri\u201c heldur \u201esinn hj\u00e1 hvorri\u201c, ekki \u201eef hann s\u00e9 heima\u201c heldur \u201eef hann er heima\u201c, ekki \u201eeins og mamma s\u00edn\u201c heldur \u201eeins og mamma hennar\u201c, ekki \u201evegna lagningu\u201c heldur \u201evegna lagningar\u201c, ekki \u201e\u00fea\u00f0 var hrint m\u00e9r\u201c heldur \u201em\u00e9r var hrint\u201c, ekki \u201er\u00e9tta upp hendi\u201c heldur \u201er\u00e9tta upp h\u00f6nd\u201c, ekki \u201e\u00e9g er ekki a\u00f0 skilja \u00feetta\u201c heldur \u201e\u00e9g skil \u00feetta ekki\u201c, ekki \u201eb\u00e1\u00f0ir t\u00f3nleikarnir\u201c heldur \u2013 ja, hva\u00f0? \u201eHvorir tveggja t\u00f3nleikarnir\u201c? \u201eHvorirtveggju t\u00f3nleikarnir\u201c? Hver segir \u00fea\u00f0 eiginlega?<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 sem ekki \u00e1 a\u00f0 segja, \u00feau afbrig\u00f0i sem samr\u00e6mast ekki sta\u00f0linum, eru k\u00f6llu\u00f0 <strong>m\u00e1lvillur<\/strong>, \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 talsver\u00f0ur hluti \u00feeirra sem eiga \u00edslensku a\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1li \u2013 \u00ed sumum tilvikum meirihluti \u2013 noti \u00feau. En hugum a\u00f0eins a\u00f0 \u00fev\u00ed hva\u00f0 vi\u00f0 erum a\u00f0 segja me\u00f0 \u00feessu. Erum vi\u00f0 a\u00f0 segja a\u00f0 f\u00f3lk sem elst upp \u00ed \u00edslensku m\u00e1lumhverfi og tileinkar s\u00e9r \u00edslensku \u00e1 m\u00e1lt\u00f6kuskei\u00f0i kunni ekki \u00edslensku? Getur m\u00e1lbreyting sem hefur n\u00e1\u00f0 til umtalsver\u00f0s hluta m\u00e1lnotenda veri\u00f0 villa? Hva\u00f0a vit er \u00ed \u00fev\u00ed? Athugi\u00f0 a\u00f0 m\u00e1lsta\u00f0allinn sem nota\u00f0ur er til a\u00f0 skilgreina villurnar er mannanna verk, og \u00fea\u00f0 er \u00e1 margan h\u00e1tt tilviljanakennt hva\u00f0 rata\u00f0i inn \u00ed hann. Margar breytingar sem or\u00f0i\u00f0 hafa fr\u00e1 fornm\u00e1li komust inn \u00ed sta\u00f0alinn og eru vi\u00f0urkenndar og ekki taldar villur.<\/p>\n<p>\u00deetta t\u00e1knar ekki a\u00f0 r\u00e9tt s\u00e9 a\u00f0 vi\u00f0urkenna \u00f6ll afbrig\u00f0i fr\u00e1 sta\u00f0linum, e\u00f0a v\u00edsa hugtakinu <strong>m\u00e1lvilla<\/strong> \u00fat \u00ed hafsauga. M\u00e9r finnst alltaf best a\u00f0 nota skilgreiningu nefndar um \u201em\u00e1lv\u00f6ndun og frambur\u00f0arkennslu \u00ed grunnsk\u00f3lum\u201c fr\u00e1 1986: \u201er\u00e9tt m\u00e1l er \u00fea\u00f0 sem er \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 m\u00e1lvenju, rangt er \u00fea\u00f0 sem br\u00fdtur \u00ed b\u00e1ga vi\u00f0 m\u00e1lvenju\u201c. \u00cd samr\u00e6mi vi\u00f0 \u00feetta er alveg e\u00f0lilegt a\u00f0 kalla tilviljanakennd og einstaklingsbundin fr\u00e1vik fr\u00e1 sta\u00f0linum m\u00e1lvillur, en ef fr\u00e1vikin eru farin a\u00f0 n\u00e1 til h\u00f3ps af f\u00f3lki og b\u00f6rn farin a\u00f0 tileinka s\u00e9r \u00feau \u00e1 m\u00e1lt\u00f6kuskei\u00f0i er e\u00f0lilegt a\u00f0 tala um m\u00e1lbreytingu en ekki villu. \u00dea\u00f0 er a\u00f0 m\u00ednu mati mj\u00f6g br\u00fdnt a\u00f0 breyta m\u00e1lsta\u00f0linum sem hefur gilt undanfarna \u00f6ld, vi\u00f0urkenna sta\u00f0reyndir og taka inn \u00ed sta\u00f0alinn \u00fdmsar breytingar sem hafa veri\u00f0 \u00ed gangi og ver\u00f0a ekki st\u00f6\u00f0va\u00f0ar.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 m\u00e1 nefnilega ekki vera \u00feannig a\u00f0 einhverjum h\u00f3pum e\u00f0a einstaklingum \u00ed samf\u00e9laginu finnist \u00eds\u00adlensk\u00adan ekki gera r\u00e1\u00f0 fyrir s\u00e9r, og \u00fea\u00f0 m\u00e1 ekki heldur vera \u00feannig a\u00f0 einhverjum finnist gert l\u00edti\u00f0 \u00far \u00fev\u00ed m\u00e1li og \u00feeirri m\u00e1lnotkun sem \u00feau eru alin upp vi\u00f0 e\u00f0a hafa vanist. \u00de\u00f3tt sumir tali svol\u00edti\u00f0 \u00f6\u00f0ruv\u00edsi \u00edslensku en \u00fe\u00e1 sem \u00e9g \u00f3lst upp vi\u00f0 \u00ed nor\u00f0lenskri sveit fyrir 50-60 \u00e1rum gefur \u00fea\u00f0 m\u00e9r engan r\u00e9tt til a\u00f0 ford\u00e6ma \u00edslensku annarra e\u00f0a l\u00edta ni\u00f0ur \u00e1 hana. \u00cdslenskan er nefnilega alls konar. <em>App<\/em> er l\u00edka \u00edslenska. <em>M\u00e9r langar<\/em> er l\u00edka \u00edslenska. <em>H\u00e1n<\/em> er l\u00edka \u00edslenska. Og s\u00ed\u00f0ast en ekki s\u00edst: \u00cdslenska me\u00f0 hreim og beygingarvillum er l\u00edka \u00edslenska.<\/p>\n<p>Fyrir viku, laugardaginn 1. j\u00fan\u00ed, birtist \u00ed <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu<\/em> fr\u00e1b\u00e6r pistill eftir Sif Sigmarsd\u00f3ttur, rith\u00f6fund \u00ed London og annan gamlan nemanda minn. \u00dear segir me\u00f0al annars:<\/p>\n<p>Eins og margir \u00edslenskir foreldrar sem b\u00faa erlendis h\u00e9lt \u00e9g \u00ed einfeldni minni a\u00f0 b\u00f6rnin yr\u00f0u fyrirhafnarlaust jafnv\u00edg \u00e1 \u00edslensku og ensku. En \u00fevert \u00e1 \u00fea\u00f0 sem \u00e9g haf\u00f0i heyrt ver\u00f0a b\u00f6rn ekki sj\u00e1lfkrafa tv\u00edtyngd. \u00de\u00f3tt b\u00e1\u00f0ir foreldrar \u00e1 heimilinu s\u00e9u \u00edslenskir, tali alltaf \u00edslensku, lesi fyrir b\u00f6rnin \u00e1 \u00edslensku og hrifsi daglega af \u00feeim Netflix-fjarst\u00fdringuna og ney\u00f0i \u00feau til a\u00f0 horfa \u00e1 rispa\u00f0an DVD-disk me\u00f0 Skoppu og Skr\u00edtlu er enskan \u00feeim tamari.<\/p>\n<p>Tungum\u00e1l \u00ed l\u00edfi tv\u00edtyngdra barna eiga \u00ed st\u00f6\u00f0ugri samkeppni. Tungum\u00e1li\u00f0 sem er r\u00edkjandi \u00ed umhverfi \u00feeirra \u2013 tungum\u00e1li\u00f0 sem er tala\u00f0 \u00ed sk\u00f3lanum, sem vinirnir tala og \u00feau heyra \u00ed sj\u00f3nvarpinu \u2013 n\u00e6r oft yfirh\u00f6ndinni.<\/p>\n<p>H\u00e9r \u00e1 \u00cdslandi er \u00feetta enn fl\u00f3knara fyrir b\u00f6rn af erlendum uppruna og samkeppnin enn meiri. \u00deau hafa tungum\u00e1l foreldranna \u00e1 heimilinu, \u00edslenskuna \u00ed sk\u00f3lanum, en enskuna \u00ed sj\u00f3nvarpinu og \u00e1 netinu. \u00deau \u00feurfa \u00ed raun a\u00f0 vera \u00fer\u00edtyngd. Ranns\u00f3knir s\u00fdna a\u00f0 \u00ed fj\u00f6ltyngdu umhverfi, eins og \u00feessi b\u00f6rn b\u00faa \u00ed, skiptir vi\u00f0horf til tungum\u00e1lanna miklu m\u00e1li. Ef b\u00f6rnin tengja \u00edslenskuna fyrst og fremst vi\u00f0 sk\u00f3lann, \u00fear sem \u00feau standa oft h\u00f6llum f\u00e6ti, en enskuna vi\u00f0 skemmtun og af\u00fereyingu er veruleg h\u00e6tta \u00e1 a\u00f0 \u00feau leggi ekki r\u00e6kt vi\u00f0 \u00edslenskuna og h\u00fan ver\u00f0i undir. \u00deess vegna skiptir g\u00edfurlegu m\u00e1li a\u00f0 sinna \u00feessum b\u00f6rnum vel og sj\u00e1 til \u00feess a\u00f0 \u00edslenskan \u00ed umhverfi \u00feeirra ver\u00f0i skemmtileg.<\/p>\n<p>Fyrir \u00e1ri haf\u00f0i bla\u00f0i\u00f0 <em>Grapevine<\/em>, sem gefi\u00f0 er \u00fat \u00e1 ensku \u00ed Reykjav\u00edk, samband vi\u00f0 mig og ba\u00f0 mig a\u00f0 svara spurningunni \u201eWhy is Icelandic such a difficult language to learn?\u201c e\u00f0a \u201eHvers vegna er \u00edslenska svona erfi\u00f0?\u201c. \u00deetta er go\u00f0s\u00f6gn sem margir \u00feekkja, a\u00f0 \u00edslenska s\u00e9 me\u00f0 erfi\u00f0ustu m\u00e1lum. Vissulega er \u00fdmislegt \u00ed \u00edslensku sem getur veri\u00f0 sn\u00fai\u00f0, en \u00fea\u00f0 fer \u00fe\u00f3 a\u00f0 talsver\u00f0u leyti eftir m\u00f3\u00f0urm\u00e1li m\u00e1lnemans og \u00feeim tungum\u00e1lum sem hann hefur haft kynni af. \u00cdslenska hefur r\u00edkulegar beygingar mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 ensku t.d., en sl\u00edkt \u00e6tti ekki a\u00f0 koma f\u00f3lki af slavneskum uppruna \u00e1 \u00f3vart. \u00dea\u00f0 eru \u00e1kve\u00f0in s\u00e9rkenni \u00ed \u00edslensku hlj\u00f3\u00f0kerfi og setningager\u00f0 sem geta vafist fyrir \u00fatlendingum, en \u00feegar \u00e1 heildina er liti\u00f0 er varla h\u00e6gt a\u00f0 segja a\u00f0 \u00edslenska s\u00e9 erfi\u00f0ari en gengur og gerist um tungum\u00e1l.<\/p>\n<p>En hitt er vissulega r\u00e9tt a\u00f0 m\u00f6rgum \u00fatlendingum finnst \u00edslenska erfi\u00f0 og hika vi\u00f0 a\u00f0 tala hana vi\u00f0 \u00cdslendinga. \u00c9g held a\u00f0 ein \u00e1st\u00e6\u00f0an fyrir \u00fev\u00ed s\u00e9 s\u00fa a\u00f0 \u00cdslendingar eru ekki \u2013 e\u00f0a hafa ekki veri\u00f0 \u2013 s\u00e9rlega umbur\u00f0arlyndir gagnvart beygingarvillum, erlendum hreim, og \u00f6\u00f0rum merkjum um \u00f3fullkomna \u00edslensku. \u00cdsland var til skamms t\u00edma eintyngt samf\u00e9lag og vi\u00f0 vorum \u00fev\u00ed ekki v\u00f6n \u00fev\u00ed a\u00f0 heyra \u00fatlendinga reyna a\u00f0 tala m\u00e1li\u00f0 og h\u00e6tti til a\u00f0 gagnr\u00fdna tilraunir \u00feeirra til \u00feess harkalega. En m\u00e1lf\u00e6rni f\u00e6st ekki nema me\u00f0 \u00e6fingu, og til a\u00f0 n\u00e1 valdi \u00e1 tungum\u00e1li \u00feurfum vi\u00f0 a\u00f0 f\u00e1 t\u00e6kif\u00e6ri til a\u00f0 nota \u00fea\u00f0 vi\u00f0 mismunandi a\u00f0st\u00e6\u00f0ur. \u00dev\u00ed mi\u00f0ur eru \u00cdslendingar mj\u00f6g gjarnir \u00e1 a\u00f0 skipta yfir \u00ed ensku um lei\u00f0 og \u00feeir \u00e1tta sig \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 vi\u00f0m\u00e6landinn talar \u00edslensku ekki reiprennandi. \u00deetta \u00fearf a\u00f0 breytast \u2013 vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 vera \u00feolinm\u00f3\u00f0ari og umbur\u00f0arlyndari gagnvart \u00f3fullkominni \u00edslensku.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er hreint ekki sj\u00e1lfgefi\u00f0 a\u00f0 350 \u00fe\u00fasund manna \u00fej\u00f3\u00f0 eigi s\u00e9r sj\u00e1lfst\u00e6tt tungum\u00e1l sem s\u00e9 nota\u00f0 \u00e1 \u00f6llum svi\u00f0um \u00fej\u00f3\u00f0l\u00edfsins, og \u00fdmislegt bendir til \u00feess a\u00f0 samf\u00e9lags- og t\u00e6kni\u00adbreytingar s\u00ed\u00f0ustu 10 \u00e1ra e\u00f0a svo valdi \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00edslenskan g\u00e6ti \u00e1tt undir h\u00f6gg a\u00f0 s\u00e6kja \u00e1 n\u00e6stu \u00e1rum og \u00e1ratugum. Eins og \u00e1\u00f0ur segir r\u00e6\u00f0ur vi\u00f0horf m\u00e1lnotenda til m\u00f3\u00f0urm\u00e1ls s\u00edns, ekki s\u00edst vi\u00f0\u00adhorf ungu kynsl\u00f3\u00f0arinnar, miklu um framt\u00ed\u00f0arhorfur m\u00e1lsins. \u00dea\u00f0 eru \u00fdmsar v\u00edsbendingar um a\u00f0 ungir \u00cdslendingar l\u00edti ekki \u00e1 tungum\u00e1li\u00f0 sem jafnmikilv\u00e6gan \u00fe\u00e1tt \u00ed sj\u00e1lfs\u00admynd sinni og \u00feau sem eldri eru og hafi ekki jafnj\u00e1kv\u00e6tt vi\u00f0horf til m\u00e1lsins. Ungt f\u00f3lk n\u00fa \u00e1 d\u00f6gum s\u00e9r allan heiminn sem leiksvi\u00f0 sitt \u2013 \u00fea\u00f0 vill geta l\u00e6rt, starfa\u00f0 og b\u00fai\u00f0 erlendis og veit a\u00f0 \u00edslenskan gagnast \u00fev\u00ed l\u00edti\u00f0 utan \u00cdslands. Ef ekki ver\u00f0ur heldur h\u00e6gt a\u00f0 nota m\u00e1li\u00f0 alls sta\u00f0ar \u00e1 \u00cdslandi, og jafnvel ekki inni \u00e1 heimilinu \u00ed samskiptum vi\u00f0 stafr\u00e6na a\u00f0sto\u00f0armenn og \u00f6nnur t\u00f6lvust\u00fdr\u00f0 t\u00e6ki, er h\u00e6tt vi\u00f0 a\u00f0 unga kyn\u00adsl\u00f3\u00f0in missi tr\u00fa \u00e1 \u00edslenskuna og gagnsemi hennar.<\/p>\n<p>Grundv\u00f6llur a\u00f0 framt\u00ed\u00f0 \u00edslenskunnar er lag\u00f0ur \u00e1 m\u00e1lt\u00f6kuskei\u00f0i. Ekkert er jafnmikilv\u00e6gt og samtal vi\u00f0 fullor\u00f0i\u00f0 f\u00f3lk til a\u00f0 byggja upp au\u00f0ugt m\u00e1lkerfi og styrka m\u00e1lkennd barna. \u00deess vegna er stytting vinnut\u00edmans eitt af \u00fev\u00ed mikilv\u00e6gasta sem vi\u00f0 getum gert til a\u00f0 styrkja \u00edslenskuna \u2013 a\u00f0 \u00fev\u00ed tilskildu a\u00f0 foreldrar verji auknum fr\u00edt\u00edma ekki \u00ed eigin snjallt\u00e6kjum heldur til samveru og samtals me\u00f0 b\u00f6rnum s\u00ednum. \u00deannig stu\u00f0lum vi\u00f0 a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 b\u00f6rnin okkar geti \u00e1fram nota\u00f0 \u00edslensku \u00e1 \u00f6llum svi\u00f0um \u2013 og vilji gera \u00fea\u00f0.<\/p>\n<p>Takk fyrir \u00e1heyrnina \u2013 \u00e1fram \u00edslenska!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00f3\u00f0ir \u00e1heyrendur. \u00c9g \u00feakka fyrir bo\u00f0 um a\u00f0 tala h\u00e9r \u00e1 \u00feessu m\u00e1l\u00feingi. Tungum\u00e1lat\u00f6frar eru mj\u00f6g merkilegt framtak og \u00e9g \u00f3ska g\u00f6mlum nemanda m\u00ednum, \u00d6nnu Hildi, og \u00f6\u00f0rum a\u00f0standendum til hamingju me\u00f0 \u00fea\u00f0. \u00cd byrjun \u00e6tla \u00e9g a\u00f0 r\u00e6\u00f0a svol\u00edti\u00f0 um hverjir \u00feessir t\u00f6frar tungum\u00e1lsins s\u00e9u. \u00cd hverju tungum\u00e1li felast menningarver\u00f0m\u00e6ti. S\u00e9rhvert tungum\u00e1l er einstakt [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158637],"tags":[],"class_list":["post-3191","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-erindi-og-greinar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3191","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3191"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3191\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3192,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3191\/revisions\/3192"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3191"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3191"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3191"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}