{"id":3225,"date":"2020-11-18T08:00:54","date_gmt":"2020-11-18T08:00:54","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3225"},"modified":"2020-11-15T16:21:03","modified_gmt":"2020-11-15T16:21:03","slug":"hugsanleg-ahrif-aukinnar-enskunotkunar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/11\/18\/hugsanleg-ahrif-aukinnar-enskunotkunar\/","title":{"rendered":"Hugsanleg \u00e1hrif aukinnar enskunotkunar"},"content":{"rendered":"<p>\u00c1hrif aukinnar enskunotkunar \u00ed \u00edslensku m\u00e1lumhverfi g\u00e6tu veri\u00f0 margv\u00edsleg og var\u00f0a\u00f0 b\u00e6\u00f0i form m\u00e1lsins, \u00fe.e. hlj\u00f3\u00f0kerfi, beygingar, setningager\u00f0, merkingu og or\u00f0afor\u00f0a, og umd\u00e6mi \u00feess, \u00fe.e. \u00feau svi\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0l\u00edfsins \u00fear sem tungum\u00e1li\u00f0 er nota\u00f0. \u00c1hrifin g\u00e6tu komi\u00f0 fram \u00e1 a.m.k. fernan h\u00e1tt:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>\u00c1hrif ensku \u00e1 \u00edslenskt m\u00e1lkerfi aukast. <\/strong>\u00deetta getur komi\u00f0 fram \u00ed beinum \u00e1hrif \u00e1 or\u00f0afor\u00f0a og merkingu or\u00f0a, en einnig m\u00e1 b\u00faast vi\u00f0 \u00e1hrifum \u00e1 setningager\u00f0 og hugsanlega beygingar og frambur\u00f0. \u00c1hrifin geta einnig veri\u00f0 \u00f3bein, \u00feannig a\u00f0 sjaldg\u00e6f e\u00f0a fl\u00f3kin m\u00e1lfarsatri\u00f0i veikist vegna minnkandi \u00edslensku \u00ed m\u00e1lumhverfi barna og unglinga.<\/li>\n<li><strong>\u00cdslenska \u00ed m\u00e1lumhverfinu minnkar. <\/strong>Snjallt\u00e6kjanotkun, sj\u00f3nvarps\u00e1horf o.fl. getur leitt til \u00feess a\u00f0 b\u00f6rn \u00e1 m\u00e1lt\u00f6kuskei\u00f0i verji st\u00f3rum hluta dagsins \u00ed enskum m\u00e1lheimi og heyri \u00fear af lei\u00f0andi minni \u00edslensku tala\u00f0a. Aflei\u00f0ingin g\u00e6ti or\u00f0i\u00f0 s\u00fa a\u00f0 \u00edslenskan \u00ed m\u00e1lumhverfinu n\u00e6gi ekki til a\u00f0 byggja upp sterkt m\u00e1lkerfi og m\u00e1l\u00adkennd hj\u00e1 b\u00f6rnum.<\/li>\n<li><strong>Notkunarsvi\u00f0 \u00edslensku sker\u00f0ist.\u00a0<\/strong>Notkun ensku hefur \u00feegar aukist, og notkun \u00eds\u00adlensku minnka\u00f0 a\u00f0 sama skapi, \u00e1 nokkrum svi\u00f0um \u2013 \u00ed vi\u00f0skiptal\u00edfinu, \u00ed fer\u00f0a\u00ad\u00fej\u00f3nustu, \u00ed h\u00e1sk\u00f3lakennslu, og \u00ed margs kyns samskiptum vi\u00f0 t\u00f6lvur. Ef \u00edslenska missir einst\u00f6k svi\u00f0 til enskunnar a\u00f0 verulegu leyti getur veri\u00f0 erfitt e\u00f0a \u00f3gerningur a\u00f0 n\u00e1 \u00feeim til baka.<\/li>\n<li><strong>Vir\u00f0ing fyrir tungum\u00e1linu minnkar. <\/strong>Ef \u00edslenska ver\u00f0ur ekki noth\u00e6f e\u00f0a notu\u00f0 \u00e1 \u00f6llum svi\u00f0um samf\u00e9lagsins g\u00e6ti h\u00fan fengi\u00f0 \u00e1 sig \u00feann stimpil a\u00f0 vera gamal\u00addags og hall\u00e6risleg. \u00dea\u00f0 g\u00e6ti dregi\u00f0 \u00far \u00e1huga f\u00f3lks \u00e1 a\u00f0 tileinka s\u00e9r hana vel og leitt til \u00feess a\u00f0 f\u00f3lk leggi meiri \u00e1herslu \u00e1 ensku vegna \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 telji hana gefa meiri m\u00f6guleika.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00dea\u00f0 er sameiginlegt \u00f6llum \u00feessum atri\u00f0um a\u00f0 \u00feau tengjast b\u00e6\u00f0i formi og umd\u00e6mi m\u00e1ls\u00adins. \u00c1hrif \u00e1 m\u00e1lkerfi\u00f0 og minnku\u00f0 \u00edslenska \u00ed m\u00e1lumhverfinu var\u00f0ar vissulega einkum form\u00adi\u00f0, flj\u00f3tt \u00e1 liti\u00f0 a.m.k., en \u00feetta g\u00e6ti hvorttveggja leitt til aukinnar \u00f3vissu um \u00edslenska m\u00e1lnotkun og \u00feannig stu\u00f0la\u00f0 a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 m\u00e1lnotendur leiti fremur \u00ed fa\u00f0m enskunnar. Skert notk\u00adunarsvi\u00f0 m\u00e1lsins og minnkandi vir\u00f0ing var\u00f0ar einkum umd\u00e6mi\u00f0, en g\u00e6ti einnig haft \u00e1hrif \u00e1 formi\u00f0.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er lj\u00f3st a\u00f0 allra \u00feessara \u00fe\u00e1tta s\u00e9r n\u00fa \u00feegar sta\u00f0 \u00ed \u00edslensku og \u00edslensku m\u00e1lsamf\u00e9lagi, eins og kom m.a. fram \u00ed ranns\u00f3kninni \u201e<a href=\"http:\/\/molicodilaco.hi.is\/\">Greining \u00e1 m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilegum aflei\u00f0ingum stafr\u00e6ns m\u00e1lsamb\u00fdlis<\/a>\u201c sem vi\u00f0 Sigr\u00ed\u00f0ur Sigurj\u00f3nsd\u00f3ttir pr\u00f3fessor st\u00fdr\u00f0um \u00e1 \u00e1runum 2016-2019. Ekkert bendir samt til annars en \u00feau \u00e1hrif sem \u00feegar g\u00e6tir s\u00e9u afturkr\u00e6f a\u00f0 mestu leyti. \u00deess vegna skiptir \u00f6llu m\u00e1li a\u00f0 vi\u00f0 hl\u00faum a\u00f0 \u00edslenskunni og styrkjum hana til a\u00f0 h\u00fan geti sta\u00f0ist utana\u00f0komandi \u00e1reiti.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 \u00fearf samt a\u00f0 g\u00e6ta \u00feess a\u00f0 bar\u00e1tta\u00a0<strong>fyrir\u00a0<\/strong>\u00edslenskunni sn\u00faist ekki upp \u00ed bar\u00e1ttu\u00a0<strong>gegn\u00a0<\/strong>enskunni. Enska er ekki \u00f3vinurinn \u2013 enska er al\u00fej\u00f3\u00f0legt samskiptam\u00e1l sem mikilv\u00e6gt er a\u00f0 hafa gott vald \u00e1. \u00d3vinurinn er andvaraleysi m\u00e1lnotenda og metna\u00f0arleysi fyrir h\u00f6nd \u00edslenskunnar. Gegn \u00fev\u00ed \u00fearf a\u00f0 vinna.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c1hrif aukinnar enskunotkunar \u00ed \u00edslensku m\u00e1lumhverfi g\u00e6tu veri\u00f0 margv\u00edsleg og var\u00f0a\u00f0 b\u00e6\u00f0i form m\u00e1lsins, \u00fe.e. hlj\u00f3\u00f0kerfi, beygingar, setningager\u00f0, merkingu og or\u00f0afor\u00f0a, og umd\u00e6mi \u00feess, \u00fe.e. \u00feau svi\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0l\u00edfsins \u00fear sem tungum\u00e1li\u00f0 er nota\u00f0. \u00c1hrifin g\u00e6tu komi\u00f0 fram \u00e1 a.m.k. fernan h\u00e1tt: \u00c1hrif ensku \u00e1 \u00edslenskt m\u00e1lkerfi aukast. \u00deetta getur komi\u00f0 fram \u00ed beinum \u00e1hrif \u00e1 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-3225","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3225","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3225"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3225\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3229,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3225\/revisions\/3229"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3225"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3225"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3225"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}