{"id":3301,"date":"2020-11-29T08:00:28","date_gmt":"2020-11-29T08:00:28","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3301"},"modified":"2020-11-28T16:49:42","modified_gmt":"2020-11-28T16:49:42","slug":"3301","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/11\/29\/3301\/","title":{"rendered":"T\u00ed\u00f0ni einstakra or\u00f0flokka"},"content":{"rendered":"<p>Notkun <strong>kerfisor\u00f0a<\/strong> \u2013 samtenginga, forsetninga, hj\u00e1lparsagna og pers\u00f3nufornafna \u2013 er a\u00f0 mestu leyti \u00f3h\u00e1\u00f0 textategund og umfj\u00f6llunarefni. T\u00ed\u00f0nir\u00f6\u00f0 \u00feessara or\u00f0a og hlutfall af texta er \u00fev\u00ed mj\u00f6g svipa\u00f0 milli texta og einnig \u00e1 mismunandi t\u00edmum, \u00fe\u00f3tt vissulega megi b\u00faast vi\u00f0 \u00e1kve\u00f0num breytingum \u00e1 notkun einstakra or\u00f0a. En \u00f6\u00f0ru m\u00e1li gegnir \u00feegar liti\u00f0 er \u00e1 <strong>inntaksor\u00f0in<\/strong> \u2013 einkum nafnor\u00f0 og sagnir, en einnig l\u00fdsingaror\u00f0. Vi\u00f0fangsefni hvers texta \u00e1kvar\u00f0ar hva\u00f0a inntaksor\u00f0 eru \u00fear mest notu\u00f0, \u00fe\u00f3tt sum \u00feeirra s\u00e9u vissulega svo almennrar merkingar a\u00f0 b\u00faast megi vi\u00f0 fj\u00f6lda \u00feeirra \u00ed n\u00e1nast hva\u00f0a texta sem er.<\/p>\n<p>\u00deegar algengustu inntaksor\u00f0in eru sko\u00f0u\u00f0 dugir ekki a\u00f0 l\u00edta \u00e1 or\u00f0myndir, heldur \u00fearf a\u00f0 sko\u00f0a uppflettior\u00f0 \u00fear sem b\u00fai\u00f0 er a\u00f0 fella allar beygingarmyndir undir uppflettimyndina. \u00cd t\u00f6flunum h\u00e9r a\u00f0 ne\u00f0an m\u00e1 sj\u00e1 algengustu uppflettior\u00f0 \u00ed fj\u00f3rum or\u00f0flokkum \u2013 nafnor\u00f0um, l\u00fdsingaror\u00f0um og s\u00f6gnum, svo og atviksor\u00f0um og forsetningum sem steypt er saman \u00ed einn flokk. T\u00f6flurnar taka til tveggja gagnasafna \u00far n\u00fat\u00edmam\u00e1li, <em><a href=\"https:\/\/clarin.is\/gogn\/ifd\/\">\u00cdslenskrar or\u00f0t\u00ed\u00f0nib\u00f3kar<\/a><\/em> 1991 og <em><a href=\"http:\/\/mim.arnastofnun.is\/\">Marka\u00f0rar \u00edslenskrar m\u00e1lheildar<\/a> <\/em>2012, og til samanbur\u00f0ar eru t\u00f6lur \u00far <em>\u00cdslendingas\u00f6gum<\/em>.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/files\/2020\/11\/lem.png\" width=\"600\" \/><br \/>\n\u00cd nafnor\u00f0unum eru or\u00f0in <em>ma\u00f0ur<\/em> og <em>\u00e1r<\/em> \u00ed efstu s\u00e6tunum \u00ed b\u00e1\u00f0um n\u00fat\u00edmam\u00e1lslistunum, enda eru b\u00e6\u00f0i notu\u00f0 \u00ed mj\u00f6g fj\u00f6lbreyttu samhengi. Auk \u00feeirra eru <em>dagur<\/em>, <em>sta\u00f0ur<\/em>, <em>barn<\/em> og <em>t\u00edmi<\/em> \u00e1 b\u00e1\u00f0um listum. Athyglisvert er a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>m\u00e1l<\/em>, sem hefur \u00fdmsar merkingar, er \u00ed \u00feri\u00f0ja s\u00e6ti \u00ed <em>M\u00cdM<\/em> en ekki me\u00f0al 10 algengustu or\u00f0a \u00ed <em>\u00cdO<\/em> (er \u00fear reyndar \u00ed 12. s\u00e6ti \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 sj\u00e1ist ekki h\u00e9r). \u00dea\u00f0 m\u00e1 v\u00e6ntanlega rekja til \u00f3l\u00edkrar samsetningar safnanna. Listinn \u00far <em>\u00cdslendingas\u00f6gum<\/em> er allt annars e\u00f0lis, \u00fe\u00f3tt <em>ma\u00f0ur<\/em> s\u00e9 \u00fear l\u00edka \u00ed efsta s\u00e6ti\u2013 <em>konungur<\/em> er n\u00e6stalgengasta nafnor\u00f0i\u00f0, og \u00fearna eru \u00fdmis \u00f6nnur or\u00f0 sem bera efni sagnanna gl\u00f6ggt vitni, s.s.<em> skip<\/em>, <em>f\u00e9<\/em>, <em>fa\u00f0ir<\/em> og <em>br\u00f3\u00f0ir<\/em>.<\/p>\n<p>\u00cd l\u00fdsingaror\u00f0unum eru or\u00f0 almennrar merkingar \u00e1berandi \u00ed efstu s\u00e6tunum \u2013 <em>mikill<\/em>, <em>g\u00f3\u00f0ur<\/em>, <em>margur<\/em> og <em>l\u00edtill<\/em> eru me\u00f0al fimm algengustu or\u00f0anna \u00e1 \u00f6llum listunum. Or\u00f0in <em>n\u00fdr<\/em> og <em>st\u00f3r<\/em> koma l\u00edka fyrir \u00e1 b\u00e1\u00f0um n\u00fat\u00edmam\u00e1lslistunum. Listinn \u00far <em>\u00cdslendingas\u00f6gum<\/em> sker sig \u00far sem von er, \u00feegar efstu s\u00e6tunum sleppir \u2013 \u00fear eru \u00e1berandi or\u00f0 sem eru algeng \u00ed mannl\u00fdsingum eins og <em>illur<\/em>, <em>sannur<\/em>, <em>gamall<\/em>, <em>st\u00f3r<\/em>, og svo <em>dau\u00f0ur<\/em>.<\/p>\n<p>\u00cd s\u00f6gnunum eru hj\u00e1lparsagnirnar <em>vera<\/em> og <em>hafa <\/em>\u00ed efstu s\u00e6tum allra listanna. S\u00f6mu 10 sagnirnar eru \u00e1 b\u00e1\u00f0um n\u00fat\u00edmam\u00e1lslistunum \u00fe\u00f3tt r\u00f6\u00f0in s\u00e9r \u00f6rl\u00edti\u00f0 mismunandi. Af \u00feeim koma <em>segja<\/em>, <em>koma<\/em>, <em>fara<\/em> og <em>taka<\/em> l\u00edka fyrir \u00e1 listanum \u00far <em>\u00cdslendingas\u00f6gum<\/em>. \u00dear vekur helst athygli s\u00f6gnin <em>m\u00e6la<\/em> \u00ed sj\u00f6unda s\u00e6ti, en h\u00fan er fjarri \u00fev\u00ed a\u00f0 vera me\u00f0al algengustu sagna \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li. Eins eru \u00fearna hj\u00e1lparsagnirnar <em>munu<\/em> og <em>skulu<\/em> en t\u00ed\u00f0ni \u00feeirra er hlutfallslega mun minni \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li \u2013 <em>munu<\/em> er \u00ed 18. s\u00e6ti og <em>skulu <\/em>\u00ed \u00fev\u00ed 29. \u00ed <em>M\u00cdM<\/em>.<\/p>\n<p>\u00cd flokki forsetninga og atviksor\u00f0a eru s\u00f6mu 10 or\u00f0in \u00ed b\u00e1\u00f0um n\u00fat\u00edmam\u00e1lslistunum \u00fe\u00f3tt r\u00f6\u00f0in s\u00e9 eil\u00edti\u00f0 mismunandi. Raunar er \u00fearna bara eitt hreint atviksor\u00f0, <em>ekki<\/em> \u2013 hitt eru allt fyrst og fremst forsetningar. \u00c1 listanum \u00far <em>\u00cdslendingas\u00f6gum<\/em> eru forsetningarnar <em>til<\/em>, <em>\u00ed<\/em>, <em>\u00e1<\/em>, <em>um<\/em>, <em>vi\u00f0<\/em> og <em>me\u00f0<\/em> eins og \u00e1 hinum listunum \u00fe\u00f3tt r\u00f6\u00f0in s\u00e9 d\u00e1l\u00edti\u00f0 \u00f6nnur \u2013 \u00fea\u00f0 er athyglisvert a\u00f0 <em>\u00ed<\/em> og <em>til<\/em> eru \u00e1l\u00edka algengar a\u00f0 fornu en \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li er <em>\u00ed <\/em>fj\u00f3rum til fimm sinnum algengari en <em>til<\/em>. Auk forsetninganna eru \u00fearna fj\u00f6gur atviksor\u00f0 sem ekki eru \u00e1 n\u00fat\u00edmam\u00e1lslistunum \u2013 <em>\u00fe\u00e1<\/em>, <em>\u00fear<\/em>, <em>n\u00fa<\/em> og <em>svo<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Notkun kerfisor\u00f0a \u2013 samtenginga, forsetninga, hj\u00e1lparsagna og pers\u00f3nufornafna \u2013 er a\u00f0 mestu leyti \u00f3h\u00e1\u00f0 textategund og umfj\u00f6llunarefni. T\u00ed\u00f0nir\u00f6\u00f0 \u00feessara or\u00f0a og hlutfall af texta er \u00fev\u00ed mj\u00f6g svipa\u00f0 milli texta og einnig \u00e1 mismunandi t\u00edmum, \u00fe\u00f3tt vissulega megi b\u00faast vi\u00f0 \u00e1kve\u00f0num breytingum \u00e1 notkun einstakra or\u00f0a. En \u00f6\u00f0ru m\u00e1li gegnir \u00feegar liti\u00f0 er \u00e1 inntaksor\u00f0in [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-3301","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3301","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3301"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3301\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3305,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3301\/revisions\/3305"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3301"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3301"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3301"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}