{"id":3356,"date":"2020-08-18T13:52:39","date_gmt":"2020-08-18T13:52:39","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3356"},"modified":"2020-12-04T13:55:14","modified_gmt":"2020-12-04T13:55:14","slug":"markmid-malfraedilegrar-umraedu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/08\/18\/markmid-malfraedilegrar-umraedu\/","title":{"rendered":"Markmi\u00f0 m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilegrar umr\u00e6\u00f0u"},"content":{"rendered":"<p>M\u00e9r \u00feykir v\u00e6nt um \u00edslenskuna og var svo l\u00e1nsamur a\u00f0 geta gert kennslu hennar og ranns\u00f3knir a\u00f0 \u00e6vistarfi. \u00c9g var har\u00f0ur m\u00e1lv\u00f6ndunarma\u00f0ur \u00e1 unglings\u00e1rum og nokku\u00f0 fram \u00e1 h\u00e1sk\u00f3la\u00e1r m\u00edn \u2013 ekki \u00ed vafa um hva\u00f0 v\u00e6ri r\u00e9tt m\u00e1l og ford\u00e6mdi \u00fea\u00f0 sem var tali\u00f0 rangt, og dr\u00f3 ekki \u00ed efa \u00f3skeikulleik kennslub\u00f3ka og m\u00e1lsmetandi manna \u00fear um. Ef \u00e9g heyr\u00f0i e\u00f0a s\u00e1 einhvern nota \u00fea\u00f0 sem \u00e9g taldi rangt m\u00e1l dr\u00f3 umsvifalaust \u00far \u00e1liti m\u00ednu \u00e1 \u00feeim hinum sama. En \u00e9g skipti um sko\u00f0un \u00feegar \u00e9g \u00e1tta\u00f0i mig \u00e1 \u00fev\u00ed hvernig tungum\u00e1li\u00f0 v\u00e6ri nota\u00f0 sem valdat\u00e6ki til a\u00f0 halda f\u00f3lki ni\u00f0ri og gera l\u00edti\u00f0 \u00far \u00fev\u00ed, og hversu \u00f3sanngjarnt \u00fea\u00f0 v\u00e6ri a\u00f0 flokka f\u00f3lk eftir \u00fev\u00ed hva\u00f0a tilbrig\u00f0i m\u00e1lsins \u00fea\u00f0 hef\u00f0i tileinka\u00f0 s\u00e9r \u00e1 m\u00e1lt\u00f6kuskei\u00f0i.<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt \u00e9g s\u00e9 m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ingur get \u00e9g vitanlega ekki tala\u00f0 \u00ed nafni allra \u00edslenskra m\u00e1lfr\u00e6\u00f0inga, og m\u00e9r finnst r\u00e9tt a\u00f0 vekja athygli \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 margir \u00feeirra eru m\u00e9r \u00f6rugglega \u00f3samm\u00e1la um \u00fdmis atri\u00f0i. \u00c9g hef veri\u00f0 talinn frj\u00e1lslyndur \u00ed m\u00e1lfarsefnum, jafnvel \u00far h\u00f3fi fram, \u00ed \u00feeirri merkingu a\u00f0 \u00e9g vilji leyfa \u00fdmislegt sem hef\u00f0bundi\u00f0 er a\u00f0 flokka sem rangt m\u00e1l. Stundum er \u00fev\u00ed haldi\u00f0 fram a\u00f0 \u00e9g vilji \u201eleyfa allt\u201c en \u00fea\u00f0 er mikil einf\u00f6ldun. A\u00f0alatri\u00f0i\u00f0 er a\u00f0 \u00feetta sn\u00fdst a\u00f0 m\u00ednu mati ekki um a\u00f0 leyfa e\u00f0a banna eitt e\u00f0a anna\u00f0, heldur um a\u00f0 fr\u00e6\u00f0a \u00ed sta\u00f0 \u00feess a\u00f0 ford\u00e6ma, a\u00f0 hvetja til fj\u00f6lbreyttrar m\u00e1lnotkunar \u00ed sta\u00f0 \u00feess a\u00f0 hafna tilbrig\u00f0um, og a\u00f0 hl\u00faa a\u00f0 m\u00e1lkennd f\u00f3lks \u00ed sta\u00f0 \u00feess a\u00f0 \u00fdta undir \u00f3\u00f6ryggi og m\u00e1l\u00f3tta.<\/p>\n<p>\u00c9g er \u00feeirrar sko\u00f0unar a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 ekkert athugavert vi\u00f0 \u00fdmis tilbrig\u00f0i sem venja hefur veri\u00f0 a\u00f0 kalla \u201em\u00e1lvillur\u201c og reynt hefur veri\u00f0 a\u00f0 venja f\u00f3lk af. En vitanlega er e\u00f0lilegt og sj\u00e1lfsagt a\u00f0 vekja athygli \u00e1 \u00fdmsum n\u00fdjungum \u00ed m\u00e1linu \u2013 b\u00e6\u00f0i enskum \u00e1hrif \u00e1 setningager\u00f0 og or\u00f0afar og sj\u00e1lfsprottnum breytingum sem koma upp \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00fe\u00e6r ver\u00f0i raktar til utana\u00f0komandi \u00e1hrifa \u2013 r\u00e6\u00f0a \u00e1st\u00e6\u00f0ur \u00feeirra og e\u00f0li, og sko\u00f0a hvort \u00e1st\u00e6\u00f0a s\u00e9 til a\u00f0 reyna a\u00f0 sporna vi\u00f0 \u00feeim. \u00dea\u00f0 er l\u00edka sj\u00e1lfsagt og e\u00f0lilegt a\u00f0 hvetja til sk\u00fdrleika \u00ed m\u00e1li og vanda\u00f0rar framsetningar en vinna gegn hvers kyns \u00f3samr\u00e6mi og hro\u00f0virkni. En hva\u00f0 me\u00f0 \u201em\u00e1lvillurnar\u201c \u2013 \u00fdmsar m\u00e1lbreytingar sem eru og hafa veri\u00f0 \u00ed gangi? \u00c1 a\u00f0 l\u00e1ta \u00fe\u00e6r \u00f3\u00e1reittar?<\/p>\n<p>J\u00e1 og nei. M\u00e9r finnst mikilv\u00e6gt a\u00f0 f\u00f3lki s\u00e9 ekki innr\u00e6tt a\u00f0 m\u00e1li\u00f0 sem \u00fea\u00f0 hefur alist upp vi\u00f0 s\u00e9 \u201erangt\u201c \u00ed einhverjum skilningi. \u00c1 hinn b\u00f3ginn ver\u00f0ur ekki fram hj\u00e1 \u00fev\u00ed liti\u00f0 a\u00f0 f\u00f3lk er enn flokka\u00f0 eftir m\u00e1lfari \u2013 \u00ed sk\u00f3lum a\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u, \u00fear sem pr\u00f3fa\u00f0 er \u00ed \u201er\u00e9ttu\u201c m\u00e1li, en l\u00edka \u00ed atvinnuvi\u00f0t\u00f6lum, fj\u00f6lmi\u00f0lum og v\u00ed\u00f0ar. \u00deess vegna skiptir m\u00e1li a\u00f0 f\u00f3lk\u00a0<strong>viti\u00a0<\/strong>hva\u00f0\u00a0<strong>hefur veri\u00f0 tali\u00f0<\/strong>\u00a0r\u00e9tt og hva\u00f0 rangt, og geri s\u00e9r grein fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00ed sumum tilvikum geti \u00fea\u00f0 komi\u00f0 s\u00e9r illa a\u00f0 hafa ekki vald \u00e1 \u00feeim tilbrig\u00f0um sem hafa veri\u00f0 talin \u201er\u00e9tt\u201c. F\u00f3lk hefur \u00fe\u00e1 val um hvort \u00fea\u00f0 leggur \u00e1 sig a\u00f0 tileinka s\u00e9r tilbrig\u00f0i sem kunna a\u00f0 vera \u00ed \u00f3samr\u00e6mi vi\u00f0 eiginlegt m\u00e1l \u00feess.<\/p>\n<p>En langt\u00edmamarkmi\u00f0i\u00f0 er a\u00f0 \u00feessari flokkun eftir m\u00e1lfari ver\u00f0i h\u00e6tt og f\u00f3lk geti \u00f3hika\u00f0 nota\u00f0 sitt eigi\u00f0 m\u00e1l \u00e1n \u00feess a\u00f0 eiga \u00e1 h\u00e6ttu a\u00f0 ver\u00f0a d\u00e6mt fyrir \u00fea\u00f0.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00e9r \u00feykir v\u00e6nt um \u00edslenskuna og var svo l\u00e1nsamur a\u00f0 geta gert kennslu hennar og ranns\u00f3knir a\u00f0 \u00e6vistarfi. \u00c9g var har\u00f0ur m\u00e1lv\u00f6ndunarma\u00f0ur \u00e1 unglings\u00e1rum og nokku\u00f0 fram \u00e1 h\u00e1sk\u00f3la\u00e1r m\u00edn \u2013 ekki \u00ed vafa um hva\u00f0 v\u00e6ri r\u00e9tt m\u00e1l og ford\u00e6mdi \u00fea\u00f0 sem var tali\u00f0 rangt, og dr\u00f3 ekki \u00ed efa \u00f3skeikulleik kennslub\u00f3ka og m\u00e1lsmetandi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-3356","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3356","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3356"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3356\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3357,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3356\/revisions\/3357"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3356"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3356"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3356"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}