{"id":3588,"date":"2021-02-08T10:35:23","date_gmt":"2021-02-08T10:35:23","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3588"},"modified":"2021-02-08T10:35:23","modified_gmt":"2021-02-08T10:35:23","slug":"tungumal-a-islandi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/02\/08\/tungumal-a-islandi\/","title":{"rendered":"Tungum\u00e1l \u00e1 \u00cdslandi"},"content":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 \u00e1 aldrei a\u00f0 vera sj\u00e1lfgefi\u00f0 a\u00f0 nota anna\u00f0 tungum\u00e1l en \u00edslensku \u00e1 \u00cdslandi \u2013 og \u00edslenskt t\u00e1knm\u00e1l, ef \u00fev\u00ed er a\u00f0 skipta. Ef okkur finnst sj\u00e1lfsagt a\u00f0 geta ekki nota\u00f0 \u00edslensku vi\u00f0 einhverjar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur er h\u00e6tt vi\u00f0 a\u00f0 vi\u00f0 ver\u00f0um andvaralaus gagnvart \u00fev\u00ed a\u00f0 umd\u00e6mi m\u00e1lsins minnki sm\u00e1tt og sm\u00e1tt \u00feanga\u00f0 til ekki ver\u00f0ur aftur sn\u00fai\u00f0. \u00deess vegna eigum vi\u00f0 a\u00f0 \u00e6tlast til og gera r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 h\u00e6gt s\u00e9 a\u00f0 nota \u00edslenskuna alls sta\u00f0ar, en jafnframt ver\u00f0um vi\u00f0 a\u00f0 vera rauns\u00e6 og \u00e1tta okkur \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 vegna sm\u00e6\u00f0ar m\u00e1lsamf\u00e9lagsins og \u00fdmissa ytri a\u00f0st\u00e6\u00f0na ver\u00f0ur stundum a\u00f0 gefa afsl\u00e1tt af \u00feeirri kr\u00f6fu. En meginatri\u00f0i\u00f0 er a\u00f0 vinna a\u00f0 \u00fev\u00ed me\u00f0 \u00f6llu m\u00f3ti a\u00f0 gera \u00edslenskuna gjaldgenga \u00e1 \u00f6llum svi\u00f0um.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er ekkert \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 v\u00e6nta \u00feess a\u00f0 f\u00f3lk sem flyst hinga\u00f0 til a\u00f0 b\u00faa h\u00e9r um \u00f3fyrirsj\u00e1anlega framt\u00ed\u00f0 l\u00e6ri \u00edslensku \u2013 og \u00e9g held a\u00f0 \u00fea\u00f0 vilji \u00fea\u00f0 flest. \u00dea\u00f0 er ekki s\u00edst mikilv\u00e6gt fyrir f\u00f3lki\u00f0 sj\u00e1lft til a\u00f0 \u00fea\u00f0 geti teki\u00f0 fullan \u00fe\u00e1tt \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9laginu, eigi au\u00f0veldara me\u00f0 a\u00f0 f\u00e1 vinnu og ver\u00f0i hluti af samf\u00e9laginu. En vi\u00f0 megum ekki gera \u00f3raunh\u00e6far kr\u00f6fur til f\u00f3lksins um fullkomna \u00edslensku, og t.d. ekki d\u00e6ma f\u00f3lk sem hefur b\u00fai\u00f0 h\u00e9r um \u00e1rabil \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 tali ekki \u00edslensku \u00feegar \u00fea\u00f0 kemur fram \u00ed fj\u00f6lmi\u00f0lum. Lith\u00e1\u00edsk kona sem b\u00fdr h\u00e9r og talar alveg \u00e1g\u00e6ta \u00edslensku (\u00e9g hef tala\u00f0 vi\u00f0 hana) hefur <a href=\"https:\/\/www.frettabladid.is\/frettir\/fengin-i-vidtol-sem-svo-aldrei-voru-birt\/\">l\u00fdst \u00fev\u00ed<\/a> a\u00f0 nokkrum sinnum hafi veri\u00f0 tekin vi\u00f0t\u00f6l vi\u00f0 hana en ekki birt af \u00fev\u00ed a\u00f0 h\u00fan \u00fe\u00f3tti ekki tala n\u00f3gu g\u00f3\u00f0a \u00edslensku.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 getur veri\u00f0 m\u00e1lefnalegt og e\u00f0lilegt a\u00f0 gera kr\u00f6fu um \u00edslenskukunn\u00e1ttu vi\u00f0 r\u00e1\u00f0ningu \u00ed \u00fdmis st\u00f6rf, t.d. \u00fej\u00f3nustust\u00f6rf. \u00cdslenska er opinbert m\u00e1l \u00e1 \u00cdslandi og f\u00f3lk \u00e1 a\u00f0 geta nota\u00f0 hana \u00ed samskiptum vi\u00f0 starfsf\u00f3lk \u00ed verslunum, \u00e1 veitingah\u00fasum og v\u00ed\u00f0ar. En \u00fea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir alls ekki \u00edslenskan \u00feurfi a\u00f0 vera fullkomin. \u00dea\u00f0 er allt \u00ed lagi a\u00f0 starfsf\u00f3lki\u00f0 tali me\u00f0 erlendum hreim, beygi skakkt og or\u00f0afor\u00f0inn s\u00e9 takmarka\u00f0ur, svo framarlega sem kunn\u00e1ttan dugir \u00fev\u00ed til a\u00f0 gera sig skiljanlegt vi\u00f0 d\u00e6miger\u00f0ar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur \u00ed starfinu. Og vitanlega \u00e1 a\u00f0 meta kunn\u00e1ttu f\u00f3lksins \u00ed hvert skipti en ekki hafna sj\u00e1lfkrafa og fyrir fram \u00f6llum sem heita framandi nafni e\u00f0a l\u00edta ekki \u00fat eins og d\u00e6miger\u00f0ur \u00cdslendingur.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er ekki endilega sanngjarnt a\u00f0 v\u00edsa til \u00feess a\u00f0 \u00ed \u00fdmsum tilteknum l\u00f6ndum f\u00e1i f\u00f3lk ekki vinnu nema tala tungum\u00e1l landsins og \u00e6tlast til a\u00f0 sama gildi h\u00e9r. F\u00e6stir \u00feeirra \u00fatlendinga sem hinga\u00f0 koma hafa l\u00e6rt eitthva\u00f0 \u00ed \u00edslensku, og margir \u00feeirra tala m\u00e1l sem eru fjarskyld \u00edslenskunni og \u00f3l\u00edk henni. \u00de\u00f3tt \u00edslenska s\u00e9 ekki erfi\u00f0ara m\u00e1l en gengur og gerist, \u00f6fugt vi\u00f0 \u00fea\u00f0 sem oft er haldi\u00f0 fram, skipta skyldleiki og l\u00edkindi vi\u00f0 tungum\u00e1l m\u00e1lnemans miklu m\u00e1li \u00ed tungum\u00e1lan\u00e1mi. \u00dea\u00f0 er miklu au\u00f0veldara a\u00f0 gera \u00e1\u00f0urnefnda kr\u00f6fu um tungum\u00e1lakunn\u00e1ttu \u00ed fj\u00f6lmennari l\u00f6ndum vegna \u00feess a\u00f0 f\u00f3lk sem \u00feanga\u00f0 kemur er margfalt l\u00edklegra til a\u00f0 hafa l\u00e6rt eitthva\u00f0 \u00ed tungum\u00e1li \u00feeirra landa \u2013 e\u00f0a tala m\u00e1l sem er skylt m\u00e1linu sem \u00fear er tala\u00f0.<\/p>\n<p>\u00deetta er mj\u00f6g vi\u00f0kv\u00e6mt m\u00e1l sem hefur margar hli\u00f0ar. Vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 g\u00e6ta tungum\u00e1lsins \u2013 sta\u00f0a m\u00e1lsins veikist ef a\u00f0st\u00e6\u00f0ur \u00fear sem \u00edslenska er ekki noth\u00e6f ver\u00f0a fj\u00f6lbreyttari, og ef \u00feeim fj\u00f6lgar sem finnst e\u00f0lilegt a\u00f0 geta ekki nota\u00f0 \u00edslensku vi\u00f0 \u00fdmsar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur. Vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 g\u00e6ta r\u00e9ttinda m\u00e1lhafanna \u2013 \u00fea\u00f0 eru til margir \u00cdslendingar af eldri kynsl\u00f3\u00f0inni sem treysta s\u00e9r ekki til a\u00f0 hafa samskipti vi\u00f0 a\u00f0ra \u00e1 ensku og \u00fea\u00f0 \u00fearf a\u00f0 taka tillit til \u00feeirra. Vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 g\u00e6ta r\u00e9ttinda starfsf\u00f3lks sem ekki talar \u00edslensku \u2013 \u00fea\u00f0 hefur veri\u00f0 r\u00e1\u00f0i\u00f0 \u00ed vinnu \u00e1n \u00feess a\u00f0 ger\u00f0 hafi veri\u00f0 krafa um \u00edslenskukunn\u00e1ttu og pirringur vi\u00f0skiptavina yfir a\u00f0 geta ekki nota\u00f0 \u00edslensku m\u00e1 ekki bitna \u00e1 \u00fev\u00ed.<\/p>\n<p>M\u00e1l af \u00feessu tagi ver\u00f0ur a\u00f0 vera h\u00e6gt a\u00f0 leysa \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00edslenskan s\u00e9 alltaf v\u00edkjandi, en jafnframt \u00e1n \u00feess a\u00f0 broti\u00f0 s\u00e9 \u00e1 r\u00e9tti f\u00f3lks e\u00f0a \u00fea\u00f0 haft afskipt. Og \u00fea\u00f0 \u00e1 a\u00f0 vera h\u00e6gt, ef haf\u00f0ar eru \u00ed hei\u00f0ri grundvallarreglur \u00ed mannlegum samskiptum \u2013 umbur\u00f0arlyndi, tillitssemi, sveigjanleiki, og vir\u00f0ing fyrir \u00f6\u00f0ru f\u00f3lki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 \u00e1 aldrei a\u00f0 vera sj\u00e1lfgefi\u00f0 a\u00f0 nota anna\u00f0 tungum\u00e1l en \u00edslensku \u00e1 \u00cdslandi \u2013 og \u00edslenskt t\u00e1knm\u00e1l, ef \u00fev\u00ed er a\u00f0 skipta. Ef okkur finnst sj\u00e1lfsagt a\u00f0 geta ekki nota\u00f0 \u00edslensku vi\u00f0 einhverjar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur er h\u00e6tt vi\u00f0 a\u00f0 vi\u00f0 ver\u00f0um andvaralaus gagnvart \u00fev\u00ed a\u00f0 umd\u00e6mi m\u00e1lsins minnki sm\u00e1tt og sm\u00e1tt \u00feanga\u00f0 til ekki ver\u00f0ur [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-3588","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3588","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3588"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3588\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3589,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3588\/revisions\/3589"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3588"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3588"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3588"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}