{"id":3595,"date":"2021-02-11T09:28:49","date_gmt":"2021-02-11T09:28:49","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3595"},"modified":"2021-02-11T09:28:49","modified_gmt":"2021-02-11T09:28:49","slug":"ingur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/02\/11\/ingur\/","title":{"rendered":"-ingur"},"content":{"rendered":"<p>Vi\u00f0skeyti\u00f0 <em>-ingur<\/em>, sem oft er nota\u00f0 til a\u00f0 mynda \u00edb\u00faaheiti sem leidd eru af sta\u00f0an\u00f6fnum, er d\u00e1l\u00edti\u00f0 skemmtilegt. Oft er \u00fev\u00ed nefnilega ekki b\u00e6tt beint vi\u00f0 stofn sta\u00f0aheitisins sem um er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a, heldur heimtar \u00fea\u00f0 a\u00f0 heitinu s\u00e9 breytt \u00e1 \u00e1kve\u00f0inn h\u00e1tt. \u00deetta \u00feekkjum vi\u00f0 au\u00f0vita\u00f0 vel. \u00deannig ver\u00f0ur <em>Reykjav\u00edk<\/em> + <em>ingur<\/em> ekki <em>*Reyk<strong>ja<\/strong>v\u00edkingur<\/em>, heldur <em>Reykv\u00edkingur<\/em>; <em>Hafnarfj\u00f6r\u00f0ur <\/em>+ <em>ingur<\/em> ver\u00f0ur ekki <em>*Hafn<strong>ar<\/strong>f<strong>j\u00f6<\/strong>r\u00f0ingur<\/em>, heldur <em>Hafnf<strong>i<\/strong>r\u00f0ingur<\/em>; <em>Bolungarv\u00edk <\/em>+ <em>ingur<\/em> ver\u00f0ur ekki <em>*Bol<strong>ungar<\/strong>v\u00edkingur<\/em>, heldur <em>Bolv\u00edkingur<\/em>; <em>Sau\u00f0\u00e1rkr\u00f3kur <\/em>+ <em>ingur<\/em> ver\u00f0ur ekki <em>*Sau\u00f0<strong>\u00e1r<\/strong>kr<strong>\u00f3<\/strong>kingur<\/em>, heldur <em>Sau\u00f0kr<strong>\u00e6<\/strong>kingur<\/em>; <em>Selfoss<\/em> + <em>ingur<\/em> ver\u00f0ur ekki <em>*Self<strong>o<\/strong>ssingur<\/em>, heldur <em>Self<strong>y<\/strong>ssingur<\/em>; og svo m\u00e6tti lengi telja.<\/p>\n<p>\u00cd \u00feessum d\u00e6mum koma fram tveir helstu fylgifiskar vi\u00f0skeytisins <em>-ingur<\/em>. Annars vegar er \u00fea\u00f0 krafan um styttingu grunnor\u00f0sins \u2013 \u00fea\u00f0 m\u00e1 yfirleitt ekki vera meira en tv\u00f6 atkv\u00e6\u00f0i. Ef \u00fea\u00f0 er lengra er \u00fea\u00f0 oftast stytt. \u00dea\u00f0 sem er klippt brott er oftast beygingarending, eins og <em>-ja-<\/em> \u00ed <em>Reyk<strong>ja<\/strong>v\u00edk<\/em>, <em>-ar-<\/em> \u00ed <em>Hafn<strong>ar<\/strong>fj\u00f6r\u00f0-<\/em>; en stundum eitthva\u00f0 meira, eins og <em>-\u00e1r- <\/em>\u00ed <em>Sau\u00f0<strong>\u00e1r<\/strong>kr\u00f3kur<\/em> og <em>-ung-ar-<\/em> \u00ed <em>Bol<strong>ungar<\/strong>v\u00edk<\/em>. Stundum f\u00e6r \u00fe\u00f3 grunnor\u00f0i\u00f0 a\u00f0 vera meira en tv\u00f6 atkv\u00e6\u00f0i, eins og t.d. <em>\u00d3lafsfir\u00f0ingur<\/em>, <em>\u00deistilfir\u00f0ingur<\/em>, <em>J\u00f6kuld\u00e6lingur<\/em> \u2013 \u00feessi or\u00f0 ver\u00f0a ekki <em>*\u00d3lfir\u00f0ingur<\/em>, <em>*\u00deistfir\u00f0ingur<\/em>, <em>*J\u00f6kd\u00e6lingur<\/em>. Hugsanlega er \u00fea\u00f0 vegna \u00feess a\u00f0 a\u00f0eins s\u00e9 h\u00e6gt a\u00f0 klippa burt \u00e1kve\u00f0na or\u00f0hluta og m\u00e1lnotendur skynji ekki <em>-afs-<\/em>, <em>-il-<\/em> og <em>-ul-<\/em> sem afmarka\u00f0a hluta or\u00f0anna.<\/p>\n<p>\u00deurfi a\u00f0 stytta grunnor\u00f0i\u00f0 er \u00fea\u00f0 venjulega gert me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 klippa innan \u00far \u00fev\u00ed \u2013 upphaf \u00feess og endir haldast yfirleitt eins og d\u00e6min h\u00e9r a\u00f0 framan s\u00fdna. \u00dea\u00f0 er \u00fe\u00f3 ekki algilt. \u00deannig ver\u00f0ur\u00a0<em>Sn\u00e6fellsnes + ingur<\/em>\u00a0ekki\u00a0<em>*Sn\u00e6nesingur<\/em>, heldur\u00a0<em>Sn\u00e6fellingur<\/em>;\u00a0<em>\u00deingeyjars\u00fdsla + ingur<\/em>\u00a0ver\u00f0ur ekki\u00a0<em>*\u00deings\u00fdslingur<\/em>, heldur\u00a0<em>\u00deingeyingur<\/em>;\u00a0<em>Rang\u00e1rvallas\u00fdsla + ingur<\/em>\u00a0ver\u00f0ur ekki\u00a0<em>*Rangs\u00fdslingur<\/em>, heldur\u00a0<em>Rang\u00e6ingur<\/em>. Hins vegar er til\u00a0<em>Rangvellingur<\/em>, en \u00fea\u00f0 er af\u00a0<em>Rang\u00e1rvellir<\/em>.\u00a0En svo ver\u00f0ur a\u00f0 g\u00e6ta \u00feess a\u00f0 <em>-ingur<\/em>-or\u00f0in geta veri\u00f0 leidd af \u00f6\u00f0rum grunnor\u00f0um en l\u00edtur \u00fat fyrir \u00ed flj\u00f3tu brag\u00f0i. \u00de\u00f3tt <em>Mosfellingur<\/em> merki n\u00fana \u2018\u00edb\u00fai \u00ed\/fr\u00e1 Mosfellsb\u00e6\u2019 er or\u00f0i\u00f0 upphaflega leitt af <em>Mosfelli<\/em> \u00ed Gr\u00edmsnesi.<\/p>\n<p>Hitt megineinkenni \u00feessarar or\u00f0myndunar er s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0abreyting \u00ed grunnor\u00f0inu \u2013 <em>j\u00f6<\/em> &gt; <em>i <\/em>\u00ed <em>Hafnfir\u00f0ingur<\/em>, <em>o &gt; y <\/em>(<em>i<\/em>) \u00ed <em>Selfyssingur<\/em>, <em>\u00f3<\/em> &gt; <em>\u00e6<\/em> \u00ed <em>Sau\u00f0kr\u00e6kingur<\/em> o.fl. \u00deessi hlj\u00f3\u00f0breyting er \u00e6ttu\u00f0 fr\u00e1 svonefndu <em>i<\/em>-hlj\u00f3\u00f0varpi sem var virk hlj\u00f3\u00f0regla \u00e1 samgerm\u00f6nskum t\u00edma og hefur skili\u00f0 eftir sig \u00fdmsar menjar \u00ed beygingum og or\u00f0myndun. \u00dea\u00f0 er \u00fe\u00f3 ekki alltaf auglj\u00f3st hvernig eigi a\u00f0 beita <em>i<\/em>-hlj\u00f3\u00f0varpi \u00ed or\u00f0myndun, t.d. \u00ed or\u00f0um sem enda \u00e1 <em>-vogur<\/em> \u2013 <em>K\u00f3pavogur<\/em>, <em>Dj\u00fapivogur<\/em> o.fl. Ein lei\u00f0 er a\u00f0 hafa s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0i\u00f0 \u00f3breytt \u2013 segja <em>K\u00f3pvogingur<\/em> og <em>Dj\u00fapvogingur<\/em>. \u00deetta vir\u00f0ist \u00fe\u00f3 ekki vera algengt. Hins vegar breg\u00f0ur myndunum <em>K\u00f3pv\u00e6gingur<\/em> og <em>Dj\u00fapv\u00e6gingur<\/em> einnig fyrir. \u00dea\u00f0 byggist \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 <em>-vo-<\/em> er komi\u00f0 af <em>-v\u00e1-<\/em> \u00ed fornu m\u00e1li, og <em>\u00e6<\/em> er <em>i<\/em>-hlj\u00f3\u00f0varpshlj\u00f3\u00f0 af <em>\u00e1<\/em>.<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>Akurnesingur<\/em> hefur oft valdi\u00f0 f\u00f3lki heilabrotum. \u00dea\u00f0 br\u00fdtur regluna um a\u00f0 grunnor\u00f0i\u00f0 s\u00e9 ekki meira en tv\u00f6 atkv\u00e6\u00f0i, og \u00fear a\u00f0 auki l\u00edtur \u00fea\u00f0 \u00fat fyrir a\u00f0 vera mynda\u00f0 af <em>Akurnes<\/em>, ekki <em>Akranes<\/em>. \u00c1 \u00feessu er m\u00e1ls\u00f6guleg sk\u00fdring. \u00cd fornu m\u00e1li voru \u00fdmsir samhlj\u00f3\u00f0aklasar sem enda \u00e1 <em>r<\/em> leyfilegir \u2013 or\u00f0 eins og <em>ma\u00f0ur<\/em>, <em>hestur<\/em>, <em>akur<\/em> o.m.fl. voru <em>ma\u00f0r<\/em>, <em>hestr<\/em>, <em>akr<\/em>. \u00deegar <em>-ingur<\/em> var b\u00e6tt vi\u00f0 <em>Akranes<\/em> kom \u00fe\u00e1 ekki \u00fat <em>*Akr<strong>a<\/strong>nesingr<\/em> heldur <em>Akrnesingr<\/em> \u2013 <em>a<\/em>-i\u00f0 var fellt brott vegna kr\u00f6funnar um styttingu grunnor\u00f0s \u00ed tv\u00f6 atkv\u00e6\u00f0i. En seinna breyttust hlj\u00f3\u00f0skipunarreglur m\u00e1lsins \u00feannig a\u00f0 margir samhlj\u00f3\u00f0aklasar me\u00f0 <em>r<\/em> gengu ekki lengur, heldur var skoti\u00f0 inn <em>u<\/em> til a\u00f0 brj\u00f3ta \u00fe\u00e1 upp \u2013 <em>ma\u00f0r<\/em> var\u00f0 <em>ma\u00f0<strong>u<\/strong>r<\/em>, <em>hestr<\/em> var\u00f0 <em>hest<strong>u<\/strong>r<\/em>, <em>akr<\/em> var\u00f0 <em>ak<strong>u<\/strong>r<\/em> \u2013 og <em>Akrnesingr<\/em> var\u00f0 <em>Ak<strong>u<\/strong>rnesing<strong>ur<\/strong><\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vi\u00f0skeyti\u00f0 -ingur, sem oft er nota\u00f0 til a\u00f0 mynda \u00edb\u00faaheiti sem leidd eru af sta\u00f0an\u00f6fnum, er d\u00e1l\u00edti\u00f0 skemmtilegt. Oft er \u00fev\u00ed nefnilega ekki b\u00e6tt beint vi\u00f0 stofn sta\u00f0aheitisins sem um er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a, heldur heimtar \u00fea\u00f0 a\u00f0 heitinu s\u00e9 breytt \u00e1 \u00e1kve\u00f0inn h\u00e1tt. \u00deetta \u00feekkjum vi\u00f0 au\u00f0vita\u00f0 vel. \u00deannig ver\u00f0ur Reykjav\u00edk + ingur ekki *Reykjav\u00edkingur, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-3595","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3595","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3595"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3595\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3596,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3595\/revisions\/3596"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3595"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3595"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3595"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}