{"id":3610,"date":"2021-02-21T08:00:04","date_gmt":"2021-02-21T08:00:04","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3610"},"modified":"2021-02-20T15:32:01","modified_gmt":"2021-02-20T15:32:01","slug":"thagufallssyki-i-maltoku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/02\/21\/thagufallssyki-i-maltoku\/","title":{"rendered":"\u201e\u00de\u00e1gufallss\u00fdki\u201c \u00ed m\u00e1lt\u00f6ku"},"content":{"rendered":"<p>M\u00e1ltaka barna er endalaust undrunarefni og gaman a\u00f0 fylgjast me\u00f0 henni me\u00f0 opnum huga \u00fev\u00ed a\u00f0 \u201evillur\u201c sem b\u00f6rnin gera geta sagt okkur \u00fdmislegt um e\u00f0li tungum\u00e1lsins. \u00deegar sonur minn var a\u00f0 byrja a\u00f0 mynda setningar t\u00f3k \u00e9g eftir s\u00e9rkennilegri notkun hans \u00e1 s\u00f6gnum eins og\u00a0<i>langa<\/i>\u00a0sem \u201eeiga\u201c a\u00f0 taka me\u00f0 s\u00e9r \u00feolfall. Hann nota\u00f0i vissulega \u00feolfall, en haf\u00f0i \u00fea\u00f0 \u00e1 eftir s\u00f6gninni \u2013 sag\u00f0i t.d.\u00a0<i>langar\u00a0<b>mig<\/b>\u00a0\u00ed meira<\/i>\u00a0e\u00f0a eitthva\u00f0 sl\u00edkt. B\u00e6\u00f0i nefnifall og \u00fe\u00e1gufall haf\u00f0i hann hins vegar \u00e1 undan s\u00f6gninni eins og e\u00f0lilegt er \u2013 sag\u00f0i t.d.\u00a0<i><b>\u00e9g<\/b>\u00a0vil meira<\/i>\u00a0og\u00a0<i><b>m\u00e9r<\/b>\u00a0finnst \u00feetta gott<\/i>.<\/p>\n<p>\u00deessi s\u00e9rsta\u00f0a \u00feolfallsins ver\u00f0ur t\u00e6past sk\u00fdr\u00f0 me\u00f0 umhverfis\u00e1hrifum - hann var ekki byrja\u00f0ur \u00ed leiksk\u00f3la og haf\u00f0i varla umgengist nokkurn sem sag\u00f0i\u00a0<i>m\u00e9r langar<\/i>. Kenning m\u00edn er s\u00fa a\u00f0 \u00fea\u00f0 m\u00e1lkerfi sem hann var b\u00fainn a\u00f0 koma s\u00e9r upp \u00e1 \u00feessum t\u00edma hafi ekki vi\u00f0urkennt \u00feolfall sem frumlag \u2013 a\u00f0eins nefnifall og \u00fe\u00e1gufall. \u00deess vegna hafi honum fundist \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 hafa \u00feolfalli\u00f0 \u00ed frumlagss\u00e6ti og sett \u00fea\u00f0 \u00feess \u00ed sta\u00f0 \u00e1 eftir s\u00f6gninni. \u00deetta skei\u00f0 st\u00f3\u00f0 a\u00f0eins \u00ed nokkrar vikur \u2013 svo f\u00f3r hann a\u00f0 setja \u00feolfalli\u00f0 \u00ed frumlagss\u00e6ti eins og hin f\u00f6llin.<\/p>\n<p>\u00c9g hef l\u00edka heyrt um b\u00f6rn sem s\u00f6g\u00f0u\u00a0<i><b>\u00e9g<\/b>\u00a0langar\u00a0<b>mig<\/b>\u00a0\u00ed meira<\/i>\u00a0e\u00f0a eitthva\u00f0 sl\u00edkt \u2013 tv\u00edt\u00f3ku frumlagi\u00f0, h\u00f6f\u00f0u nefnifall \u00ed venjulegu frumlagss\u00e6ti \u00e1 undan s\u00f6gninni en \u00feolfall \u00e1 eftir s\u00f6gn. \u00dea\u00f0 m\u00e1 sennilega t\u00falka \u00e1 svipa\u00f0an h\u00e1tt \u2013 barninu finnst \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 byrja \u00e1 \u00feolfallinu og veit a\u00f0 algengast er a\u00f0 \u00ed frumlagss\u00e6tinu s\u00e9 nefnifall og setur \u00fev\u00ed\u00a0<i>\u00e9g<\/i>\u00a0\u00fear. En \u00fea\u00f0 \u00e1ttar sig jafnframt \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 fullor\u00f0na f\u00f3lki\u00f0 notar \u00feolfall me\u00f0\u00a0<i>langa<\/i>\u00a0og \u00e1lyktar sem svo a\u00f0 \u00fea\u00f0 hlj\u00f3ti a\u00f0 \u00feurfa a\u00f0 vera me\u00f0 \u00ed setningunni \u2013 og setur \u00fev\u00ed\u00a0<i>mig<\/i>\u00a0\u00e1 eftir s\u00f6gninni.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er langt s\u00ed\u00f0an fyrst var bent \u00e1 a\u00f0 \u201e\u00fe\u00e1gufallss\u00fdkin\u201c \u00e6tti s\u00e9r merkingarlega sk\u00fdringu. Flestar sagnir sem t\u00e1kna tilfinningu, skynjun o.\u00fe.h. taka me\u00f0 s\u00e9r frumlag \u00ed \u00fe\u00e1gufalli \u2013 sagnir eins og <i>\u00feykja<\/i>, <i>finnast<\/i>, <i>l\u00edka <\/i>(<i>vi\u00f0<\/i>), <i>lei\u00f0ast<\/i>, <i>k\u00f3lna<\/i>, <i>hl\u00fdna<\/i>, <i>vera kalt <\/i>\/ <i>heitt <\/i>\/ <i>illt <\/i>\/ <i>fl\u00f6kurt <\/i>\/ <i>\u00f3glatt <\/i>\/ <i>bumbult\u00a0<\/i>og margar fleiri. B\u00f6rn \u00e1 m\u00e1lt\u00f6kuskei\u00f0i \u00e1tta sig v\u00e6ntanlega \u00e1 \u00feessari meginreglu og beita henni \u00e1 a\u00f0rar sagnir af sama merkingarsvi\u00f0i \u2013 sagnir eins og\u00a0<i>hlakka<\/i>,\u00a0<i>dreyma<\/i>,\u00a0<i>langa<\/i>,\u00a0<i>vanta<\/i>\u00a0og fleiri. \u00deetta er \u00fev\u00ed tilraun barnanna til a\u00f0 koma reglu \u00e1 kerfi\u00f0 \u2013 gefa \u00fe\u00e1gufallinu \u00e1kve\u00f0i\u00f0 merkingarlegt hlutverk. \u00dea\u00f0 m\u00e1 jafnvel f\u00e6ra r\u00f6k a\u00f0 \u00fev\u00ed, eins og \u00e9g ger\u00f0i \u00ed <a href=\"https:\/\/notendur.hi.is\/eirikur\/thaguf.pdf\">grein<\/a> \u00ed\u00a0<i>Sk\u00edmu\u00a0<\/i>1983, a\u00f0 \u201e\u00fe\u00e1gufallss\u00fdkin\u201c styrki fallakerfi\u00f0 \u00ed sessi.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed margt sem bendir til a\u00f0 hin svokalla\u00f0a \u201e\u00fe\u00e1gufallss\u00fdki\u201c s\u00e9 e\u00f0a geti veri\u00f0 \u201esj\u00e1lfsprottin\u201c ef svo m\u00e1 segja \u2013 h\u00fan \u00fearf ekki a\u00f0 stafa af ytri \u00e1hrifum, heldur getur veri\u00f0 tilkomin vegna \u00feess a\u00f0 \u00feolfallsfruml\u00f6g samr\u00e6mast m\u00e1lkerfinu ekki vel. \u00c9g hef l\u00edka heyrt s\u00f6gu af \u00edslenskri fj\u00f6lskyldu sem bj\u00f3 erlendis fyrir nokkrum \u00e1ratugum og umgekkst a\u00f0ra \u00cdslendinga l\u00edti\u00f0 sem ekkert. \u00dea\u00f0 kom foreldrunum mj\u00f6g \u00e1 \u00f3vart a\u00f0 b\u00f6rnin f\u00f3ru a\u00f0 nota \u00fe\u00e1gufall \u00ed sta\u00f0 \u00feolfalls me\u00f0 sumum s\u00f6gnum \u00e1n \u00feess a\u00f0 nokkur m\u00f6guleiki v\u00e6ri \u00e1 a\u00f0 \u00feau hef\u00f0u heyrt \u00fea\u00f0 hj\u00e1 \u00f6\u00f0rum<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00e1ltaka barna er endalaust undrunarefni og gaman a\u00f0 fylgjast me\u00f0 henni me\u00f0 opnum huga \u00fev\u00ed a\u00f0 \u201evillur\u201c sem b\u00f6rnin gera geta sagt okkur \u00fdmislegt um e\u00f0li tungum\u00e1lsins. \u00deegar sonur minn var a\u00f0 byrja a\u00f0 mynda setningar t\u00f3k \u00e9g eftir s\u00e9rkennilegri notkun hans \u00e1 s\u00f6gnum eins og\u00a0langa\u00a0sem \u201eeiga\u201c a\u00f0 taka me\u00f0 s\u00e9r \u00feolfall. Hann nota\u00f0i vissulega [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-3610","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3610","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3610"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3610\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3614,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3610\/revisions\/3614"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3610"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3610"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3610"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}