{"id":3615,"date":"2021-02-22T08:00:41","date_gmt":"2021-02-22T08:00:41","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3615"},"modified":"2021-02-20T18:26:17","modified_gmt":"2021-02-20T18:26:17","slug":"islenska-i-stjornarskra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/02\/22\/islenska-i-stjornarskra\/","title":{"rendered":"\u00cdslenska \u00ed stj\u00f3rnarskr\u00e1"},"content":{"rendered":"<p>N\u00fdlega skrifa\u00f0i Haukur Logi Karlsson n\u00fddoktor mj\u00f6g \u00e1hugaver\u00f0a <a href=\"https:\/\/kjarninn.is\/skodun\/2021-02-19-akvaedi-um-rikistungumal-forvarsla-menningarverdmaeta-eda-skjol-mismununar\/\">grein<\/a> um \u00e1kv\u00e6\u00f0i um \u00edslensku sem r\u00edkism\u00e1l \u00ed <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/altext\/151\/s\/0787.html\">frumvarpi<\/a> fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra til breytinga \u00e1 stj\u00f3rnarskr\u00e1. \u00c1kv\u00e6\u00f0i\u00f0 er svohlj\u00f3\u00f0andi:<\/p>\n<p>\u201e\u00cdslenska er r\u00edkism\u00e1l \u00cdslands og skal r\u00edkisvaldi\u00f0 sty\u00f0ja hana og vernda.\u201c<\/p>\n<p>\u00cd <a href=\"http:\/\/www.stjornlagarad.is\/other_files\/stjornlagarad\/Frumvarp_med_skyringum.pdf\">till\u00f6gum<\/a> Stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0s a\u00f0 n\u00fdrri stj\u00f3rnarskr\u00e1 2011 var ekkert \u00e1kv\u00e6\u00f0i um \u00edslenska tungu, en \u00feessi tillaga er nokkurn veginn samhlj\u00f3\u00f0a \u00e1kv\u00e6\u00f0i sem meirihluti stj\u00f3rnskipunar- og eftirlitsnefndar <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/altext\/141\/s\/0948.html\">lag\u00f0i til<\/a> a\u00f0 yr\u00f0i b\u00e6tt vi\u00f0 n\u00fdju stj\u00f3rnarskr\u00e1na \u00feegar till\u00f6gur Stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0s voru til me\u00f0fer\u00f0ar \u00e1 Al\u00feingi 2013. En \u00ed till\u00f6gum Stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0s var einnig a\u00f0 finna svohlj\u00f3\u00f0andi \u00e1kv\u00e6\u00f0i:<\/p>\n<p>\u201e\u00d6ll erum vi\u00f0 j\u00f6fn fyrir l\u00f6gum og skulum nj\u00f3ta mannr\u00e9ttinda \u00e1n mismununar, svo sem vegna kynfer\u00f0is, aldurs, arfger\u00f0ar, b\u00fasetu, efnahags, f\u00f6tlunar, kynhneig\u00f0ar, kyn\u00fe\u00e1ttar, litarh\u00e1ttar, sko\u00f0ana, stj\u00f3rnm\u00e1latengsla, tr\u00faarbrag\u00f0a, tungum\u00e1ls, uppruna, \u00e6tternis og st\u00f6\u00f0u a\u00f0 \u00f6\u00f0ru leyti.\u201c<\/p>\n<p>N\u00fdja stj\u00f3rnarskr\u00e1in hefur ekki veri\u00f0 sam\u00feykkt eins og alkunna er, og \u00e1kv\u00e6\u00f0i sem bannar mismunun \u00e1 grundvelli tungum\u00e1ls er hvorki a\u00f0 finna \u00ed gildandi stj\u00f3rnarskr\u00e1 n\u00e9 fyrirliggjandi till\u00f6gum um stj\u00f3rnarskr\u00e1rbreytingar. Greinarh\u00f6fundur telur a\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 setja \u00ed stj\u00f3rnarskr\u00e1 \u00e1kv\u00e6\u00f0i um \u00edslensku sem r\u00edkism\u00e1l, \u00e1n \u00feess a\u00f0 jafnframt s\u00e9 lagt bann vi\u00f0 mismunun vegna tungum\u00e1ls, s\u00e9 fari\u00f0 \u00fat \u00e1 vafasama braut.<\/p>\n<p>\u201eTil\u00adlagan styrkir, me\u00f0 \u00f6\u00f0rum or\u00f0\u00adum, st\u00f6\u00f0u hinna valda\u00admiklu og veikir st\u00f6\u00f0u hinna valda\u00adlausu \u00ed \u00edslensku sam\u00adf\u00e9\u00adlagi. Frum\u00advarpi\u00f0 er \u00fev\u00ed heilt yfir l\u00edk\u00adlegt til \u00feess a\u00f0 n\u00e1 mark\u00admi\u00f0i s\u00ednu um efl\u00adingu \u00edslenskunnar, en \u00fea\u00f0 mun a\u00f0 l\u00edk\u00adindum ver\u00f0a \u00e1 kostna\u00f0 \u00feeirra \u00cdslendinga og ann\u00adarra \u00edb\u00faa lands\u00adins sem hafa ekki full\u00adkomin t\u00f6k \u00e1 \u00edslensku.\u201c<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er sannarlega mikilv\u00e6gt a\u00f0 styrkja st\u00f6\u00f0u \u00edslenskunnar \u00e1 allan h\u00e1tt, eins og markmi\u00f0i\u00f0 er me\u00f0 \u00feessari till\u00f6gu. En \u00fea\u00f0 m\u00e1 ekki ver\u00f0a \u00e1 kostna\u00f0 f\u00f3lks sem \u00feegar stendur h\u00f6llum f\u00e6ti \u00ed samf\u00e9laginu. M\u00e9r finnst greinarh\u00f6fundur f\u00e6ra sterk r\u00f6k fyrir \u00feeirri afst\u00f6\u00f0u a\u00f0 \u201etillaga um a\u00f0 gera \u00edslensku a\u00f0 stj\u00f3rn\u00adar\u00adskr\u00e1r\u00adbundnu r\u00edk\u00adis\u00adm\u00e1li [s\u00e9] verri kostur en a\u00f0 halda \u00f3breyttu \u00e1standi og s\u00f6mu\u00adlei\u00f0is verri kostur en a\u00f0 taka upp tungu\u00adm\u00e1la\u00ad\u00e1\u00adkv\u00e6\u00f0i N\u00fdju stj\u00f3rn\u00adar\u00adskr\u00e1r\u00adinn\u00adar.\u201c<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00fdlega skrifa\u00f0i Haukur Logi Karlsson n\u00fddoktor mj\u00f6g \u00e1hugaver\u00f0a grein um \u00e1kv\u00e6\u00f0i um \u00edslensku sem r\u00edkism\u00e1l \u00ed frumvarpi fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra til breytinga \u00e1 stj\u00f3rnarskr\u00e1. \u00c1kv\u00e6\u00f0i\u00f0 er svohlj\u00f3\u00f0andi: \u201e\u00cdslenska er r\u00edkism\u00e1l \u00cdslands og skal r\u00edkisvaldi\u00f0 sty\u00f0ja hana og vernda.\u201c \u00cd till\u00f6gum Stj\u00f3rnlagar\u00e1\u00f0s a\u00f0 n\u00fdrri stj\u00f3rnarskr\u00e1 2011 var ekkert \u00e1kv\u00e6\u00f0i um \u00edslenska tungu, en \u00feessi tillaga er nokkurn veginn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-3615","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3615","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3615"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3615\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3616,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3615\/revisions\/3616"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3615"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3615"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3615"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}