{"id":3628,"date":"2021-03-06T17:10:33","date_gmt":"2021-03-06T17:10:33","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3628"},"modified":"2024-03-07T11:49:31","modified_gmt":"2024-03-07T11:49:31","slug":"klukkan-er-tvo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/03\/06\/klukkan-er-tvo\/","title":{"rendered":"Klukkan er tv\u00f6"},"content":{"rendered":"<p>\u00deegar vi\u00f0 tilgreinum t\u00edmasetningu notum vi\u00f0 t\u00f6luor\u00f0 \u00ed hvorugkyni \u2013 segjum <em>klukkan er eitt <\/em>\/ <em>tv\u00f6 <\/em>\/ <em>\u00ferj\u00fa <\/em>\/ <em>fj\u00f6gur<\/em><em>. \u00a0<\/em>Vi\u00f0 sem eigum \u00edslensku a\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1li t\u00f6kum yfirleitt ekki eftir \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 neitt skr\u00edti\u00f0 en \u00fea\u00f0 veldur oft heilabrotum hj\u00e1 \u00feeim sem eru a\u00f0 l\u00e6ra \u00edslensku sem anna\u00f0 m\u00e1l. L\u00fdsingaror\u00f0 og beygjanleg t\u00f6luor\u00f0 (<em>einn<\/em>, <em>tveir<\/em>, <em>\u00fer\u00edr<\/em>, <em>fj\u00f3rir<\/em>) sem standa sem sagnfyllingar sambeygjast venjulega frumlaginu \u00ed kyni og t\u00f6lu \u2013 vi\u00f0 segjum <em>hr\u00fatarnir eru tveir<\/em>, <em>\u00e6rnar eru \u00ferj\u00e1r<\/em>, <em>l\u00f6mbin eru fj\u00f6gur<\/em>. Vegna \u00feess a\u00f0 <em>klukka <\/em>er kvenkynsor\u00f0 m\u00e6tti \u00feess vegna b\u00faast vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 vi\u00f0 seg\u00f0um <em>*klukkan er ein <\/em><em>\/ tv\u00e6r <\/em><em>\/ \u00ferj\u00e1r <\/em><em>\/ fj\u00f3rar<\/em>, en \u00fea\u00f0 er m\u00e1lleysa \u2013 \u00fea\u00f0 er rangt m\u00e1l vegna \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 er ekki m\u00e1lvenja nokkurs. En hvers vegna notum vi\u00f0 ekki kvenkyn?<\/p>\n<p>\u00deess hefur veri\u00f0 <a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=2012\">geti\u00f0 til<\/a> a\u00f0 \u00feetta megi sk\u00fdra me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fearna s\u00e9 nafnor\u00f0 falli\u00f0 brott \u2013 \u00feetta hafi upphaflega veri\u00f0 <em>klukkan sl\u00e6r eitt <\/em><em>\/ tv\u00f6 h\u00f6gg<\/em> \/ <em>sl\u00f6g <\/em>e\u00f0a eitthva\u00f0 sl\u00edkt. Einnig hafi komi\u00f0 til \u00e1hrif fr\u00e1 d\u00f6nsku \u00fear sem sagt er<em> klokken er et <\/em>(kynjamunur kemur ekki fram \u00ed \u00f6\u00f0rum t\u00f6luor\u00f0um \u00fear) og \u00far \u00feessu hafi or\u00f0i\u00f0 <em>klukkan er eitt<\/em> \/ <em>tv\u00f6 <\/em>o.s.frv. \u2013 \u00fear er reyndar l\u00edka <a href=\"https:\/\/syntaksis.dk\/er-klokken-en-eller-et\/\">gert r\u00e1\u00f0 fyrir<\/a> \u00fev\u00ed a\u00f0 uppruninn s\u00e9 \u00ed <em>klokken er sl\u00e5et et<\/em>. Vissulega er hugsanlegt a\u00f0 d\u00f6nsk \u00e1hrif spili \u00fearna inn \u00ed, en s\u00fa sk\u00fdring er samt \u00f3\u00fe\u00f6rf og dugir heldur ekki til. Vi\u00f0 notum l\u00edka hvorugkyn \u00ed <em>klukkan er<\/em> (<em>or\u00f0in<\/em>) <em>margt <\/em>\u00fear sem brottfall nafnor\u00f0s kemur ekki til greina. \u00dea\u00f0 sem h\u00e9r skiptir m\u00e1li er a\u00f0 vi\u00f0 erum ekki a\u00f0 telja klukkur \u00feegar vi\u00f0 segjum hva\u00f0 klukkan er, enda or\u00f0i\u00f0 <em>klukka <\/em>alltaf \u00ed eint\u00f6lu.<\/p>\n<p>\u00deegar vi\u00f0 segjum <em>klukkan er tv\u00f6<\/em> erum vi\u00f0 ekki a\u00f0 v\u00edsa til tiltekinnar klukku og t\u00f6luor\u00f0i\u00f0 v\u00edsar \u00fev\u00ed ekki til nafnor\u00f0sins <em>klukka <\/em>heldur til \u00f3hlutst\u00e6\u00f0ra t\u00edmaeininga. \u00dea\u00f0 s\u00e9st m.a. \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 er mj\u00f6g \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 segja <em>?klukkurnar eru tv\u00f6<\/em> jafnvel \u00fe\u00f3tt margar klukkur s\u00e9u \u00ed kringum mann. Ef sagt er <em>klukkurnar eru<\/em> (<em>allar<\/em>) <em>tv\u00f6 <\/em>er v\u00edsa\u00f0 til \u00feess t\u00edma sem klukkurnar s\u00fdna, ekki \u00feess hva\u00f0 klukkan er \u00ed raun og veru (\u00fe\u00f3tt vitanlega megi b\u00faast vi\u00f0 a\u00f0 \u00feetta fari saman). Vegna \u00feess a\u00f0 t\u00f6luor\u00f0i\u00f0 v\u00edsar ekki til nafnor\u00f0sins <em>klukka<\/em> \u00e1 \u00fea\u00f0 ekki a\u00f0 samr\u00e6mast \u00fev\u00ed \u00ed kyni og t\u00f6lu \u2013 og getur ekki samr\u00e6mst \u00fev\u00ed. T\u00f6luor\u00f0i\u00f0 hefur \u00fe\u00e1 ekkert nafnor\u00f0 til a\u00f0 samr\u00e6mast. Vi\u00f0 sl\u00edkar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur koma l\u00fdsingaror\u00f0, t\u00f6luor\u00f0 og \u00f3\u00e1kve\u00f0in forn\u00f6fn fram \u00ed hlutlausu kyni, sem er hvorugkyn.<\/p>\n<p>Vi\u00f0 segjum <em>margt f\u00f3r \u00farskei\u00f0is<\/em>, <em>sumt er \u00f3skiljanlegt<\/em>, <em>eitt er v\u00edst<\/em> o.s.frv. \u00dearna er \u00e1st\u00e6\u00f0ulaust a\u00f0 leita a\u00f0 einhverju hvorugkynsor\u00f0i sem \u201evanti\u201c \u00ed setninguna til a\u00f0 sk\u00fdra hvorugkyni\u00f0. Sagnfylling getur bara samr\u00e6mst nefnifallsfrumlagi og sagnfylling me\u00f0 aukafallsfrumlagi stendur \u00fev\u00ed \u00ed hvorugkyni, \u00f3h\u00e1\u00f0 kyni frumlagsins \u2013 <em>honum er kalt<\/em> og <em>henni er hl\u00fdtt<\/em>. Sama m\u00e1li gegnir \u00feegar frumlagi\u00f0 er setning \u2013 setningar hafa ekkert kyn og \u00fev\u00ed f\u00e1um vi\u00f0 sagnfyllingu \u00ed hvorugkyni, <em>A\u00f0 \u00feetta skyldi fara svona var lei\u00f0inlegt<\/em>. Vi\u00f0 segjum \u00fev\u00ed <em>klukkan er tv\u00f6 <\/em>vegna \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 er eini m\u00f6guleikinn \u2013 m\u00e1lkerfi\u00f0 leyfir ekkert anna\u00f0. T\u00f6luor\u00f0i\u00f0 v\u00edsar ekki til frumlagsins, hefur \u00fear me\u00f0 ekkert til a\u00f0 samr\u00e6mast, og hl\u00fdtur a\u00f0 koma fram \u00ed hlutlausu kyni \u2013 hvorugkyni.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00deegar vi\u00f0 tilgreinum t\u00edmasetningu notum vi\u00f0 t\u00f6luor\u00f0 \u00ed hvorugkyni \u2013 segjum klukkan er eitt \/ tv\u00f6 \/ \u00ferj\u00fa \/ fj\u00f6gur. \u00a0Vi\u00f0 sem eigum \u00edslensku a\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1li t\u00f6kum yfirleitt ekki eftir \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 neitt skr\u00edti\u00f0 en \u00fea\u00f0 veldur oft heilabrotum hj\u00e1 \u00feeim sem eru a\u00f0 l\u00e6ra \u00edslensku sem anna\u00f0 m\u00e1l. L\u00fdsingaror\u00f0 og beygjanleg t\u00f6luor\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-3628","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3628","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3628"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3628\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6149,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3628\/revisions\/6149"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3628"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3628"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3628"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}