{"id":3638,"date":"2021-03-22T11:48:53","date_gmt":"2021-03-22T11:48:53","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3638"},"modified":"2021-03-22T11:48:53","modified_gmt":"2021-03-22T11:48:53","slug":"thykkvbaeingar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/03\/22\/thykkvbaeingar\/","title":{"rendered":"\u00deykkvb\u00e6ingar"},"content":{"rendered":"<p>\u00c9g s\u00e1 n\u00fdlega or\u00f0i\u00f0 <em>\u00deykk<strong>v<\/strong>b\u00e6ingur<\/em> nota\u00f0 nokkrum sinnum \u00ed <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/20212087791d\">fr\u00e9tt<\/a> \u00e1 vefmi\u00f0li. \u00dea\u00f0 l\u00e9k enginn vafi \u00e1 merkingunni \u2013 \u00fea\u00f0 var veri\u00f0 a\u00f0 tala um \u00edb\u00faa \u00ed <em>\u00deykkvab\u00e6<\/em>. En \u00feessi or\u00f0mynd kom m\u00e9r samt svol\u00edti\u00f0 \u00e1 \u00f3vart \u2013 \u00e9g hef\u00f0i hiklaust nota\u00f0 myndina <em>\u00deykkb\u00e6ingur<\/em>, \u00e1n <em>v<\/em>. \u00deegar \u00e9g f\u00f3r a\u00f0 sko\u00f0a \u00feetta \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> kom \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 b\u00e1\u00f0ar myndirnar er \u00fear a\u00f0 finna, en <em>v<\/em>-lausa myndin er \u00fe\u00f3 nokkrum \u00e1ratugum eldri og h\u00e1tt \u00ed fj\u00f3rum sinnum algengari en hin. En eru b\u00e1\u00f0ar \u00feessar myndir g\u00f3\u00f0ar og gildar?<\/p>\n<p>\u00c9g skrifa\u00f0i n\u00fdlega <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/02\/11\/ingur\/\">pistil<\/a> um vi\u00f0skeyti\u00f0 <em>-ingur<\/em> og benti \u00e1 a\u00f0 oftast gerir \u00fea\u00f0 \u00fe\u00e1 kr\u00f6fu a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 sem \u00fea\u00f0 tengist s\u00e9 stytt ni\u00f0ur \u00ed tv\u00f6 atkv\u00e6\u00f0i. \u00deannig ver\u00f0ur <em>Reykjav\u00edk + ingur<\/em> ekki *<em>Reyk<strong>ja<\/strong>v\u00edkingur<\/em>, heldur <em>Reykv\u00edkingur<\/em>; <em>Hafnarfj\u00f6r\u00f0ur + ingur<\/em> ver\u00f0ur ekki *<em>Hafn<strong>ar<\/strong>fj\u00f6r\u00f0ingur<\/em>, heldur <em>Hafnfir\u00f0ingur<\/em>; <em>Bolungarv\u00edk + ingur<\/em> ver\u00f0ur ekki *<em>Bol<strong>ungar<\/strong>v\u00edkingur<\/em>, heldur <em>Bolv\u00edkingur<\/em>; <em>Sau\u00f0\u00e1rkr\u00f3kur + ingur<\/em> ver\u00f0ur ekki *<em>Sau\u00f0<strong>\u00e1r<\/strong>kr\u00f3kingur<\/em>, heldur <em>Sau\u00f0kr\u00e6kingur<\/em>; og svo m\u00e6tti lengi telja. En yfirleitt er grunnor\u00f0i\u00f0 klippt sundur \u00e1 or\u00f0hlutaskilum og ef sl\u00edk skil eru ekki fyrir hendi er krafan um tv\u00f6 atkv\u00e6\u00f0i stundum brotin, eins og \u00ed <em>\u00d3lafsfir\u00f0-ingur<\/em>, <em>J\u00f6kuld\u00e6l-ingur<\/em> o.fl.<\/p>\n<p>B\u00e1\u00f0ar myndirnar, <em>\u00deykkb\u00e6ingur<\/em> og <em>\u00deykk<strong>v<\/strong>b\u00e6ingur<\/em>, falla a\u00f0 \u00feessari meginreglu \u2013 b\u00e6\u00f0i <em>\u00deykk<\/em> og <em>\u00deykk<strong>v<\/strong><\/em> eru eitt atkv\u00e6\u00f0i. \u00dea\u00f0 m\u00e1 l\u00edka f\u00e6ra r\u00f6k fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 klippa or\u00f0i\u00f0 hvort heldur er \u00e1 undan e\u00f0a eftir <em>v<\/em>-inu. Or\u00f0i\u00f0 <em>\u00feykkur<\/em> er svonefndur <em>wa<\/em>-stofn sem merkir a\u00f0 <em>v<\/em> var vi\u00f0skeyti sem var hluti stofnsins en f\u00e9ll \u00fe\u00f3 brott vi\u00f0 \u00e1kve\u00f0nar hlj\u00f3\u00f0fr\u00e6\u00f0ilegar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur. Nefnifall veikrar beygingar \u00ed karlkyni var <em>\u00feykk<strong>v<\/strong>i <\/em>og \u00fev\u00ed heitir sveitin <em>\u00deykk<strong>v<\/strong>ib\u00e6r<\/em>. N\u00fa hefur beygingin breyst \u00feannig a\u00f0 <em>v<\/em> er alveg horfi\u00f0 \u00far henni \u2013 vi\u00f0 segjum <em>hinn \u00feykki<\/em>, ekki <em>hinn \u00feykk<strong>v<\/strong>i<\/em>. Eldri beygingin helst \u00fe\u00f3 \u00ed heitinu <em>\u00deykkvib\u00e6r<\/em> eins og algengt er.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 eru skil \u00e1 undan <em>v<\/em> \u00ed <em>\u00feykk-v-i<\/em> vegna \u00feess a\u00f0 <em>v<\/em> er vi\u00f0skeyti, og \u00fea\u00f0 eru l\u00edka skil \u00e1 undan <em>i<\/em> vegna \u00feess a\u00f0 <em>i<\/em> er beygingarending. \u00deess vegna m\u00e1 f\u00e6ra r\u00f6k fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 klippa grunnor\u00f0i\u00f0 \u00e1 hvorum sta\u00f0num sem er eins og \u00e1\u00f0ur segir. En \u00ed fornu m\u00e1li f\u00e9ll <em>v<\/em> brott \u00ed beygingu or\u00f0sins <em>\u00feykkr<\/em> \u00e1 undan <em>u<\/em> og einnig \u00e1 undan samhlj\u00f3\u00f0um og \u00ed enda or\u00f0s. Sterka beygingin \u00ed eint\u00f6lu var \u00feannig <em>\u00feykkr<\/em> \u2013 <em>\u00feykkvan<\/em> \u2013 <em>\u00feykkum<\/em> \u2013 <em>\u00feykks <\/em>\u00ed karlkyni en <em>\u00feykk<\/em> \u2013 <em>\u00feykkva <\/em>\u2013 <em>\u00feykkri<\/em> \u2013 <em>\u00feykkrar <\/em>\u00ed kvenkyni. Vegna \u00feess a\u00f0 n\u00e6sti or\u00f0hluti, <em>b\u00e6<\/em>, hefst \u00e1 samhlj\u00f3\u00f0i, \u00e6tti <em>v<\/em> \u00fev\u00ed a\u00f0 falla brott samkv\u00e6mt \u00feessum reglum. <em>\u00deykk<strong>v<\/strong>b\u00e6ingur<\/em> er \u00ed raun hli\u00f0st\u00e6tt vi\u00f0 a\u00f0 sagt v\u00e6ri *<em>Reyk<strong>j<\/strong>v\u00edkingur<\/em>.<\/p>\n<p>\u00de\u00fd\u00f0ir \u00fea\u00f0 a\u00f0 <em>\u00deykkb\u00e6ingur<\/em> s\u00e9 r\u00e9tt mynd en <em>\u00deykk<strong>v<\/strong>b\u00e6ingur<\/em> r\u00f6ng? Ekki endilega. \u00cd fyrsta lagi er reglan um \u00fea\u00f0 hven\u00e6r <em>v<\/em> fellur brott og hven\u00e6r \u00fea\u00f0 f\u00e6r a\u00f0 standa ekki lengur lifandi \u00ed m\u00e1ltilfinningu okkar. Vegna \u00feess a\u00f0 <em>v<\/em> er horfi\u00f0 \u00far \u00f6llum beygingarmyndum or\u00f0sins <em>\u00feykkur <\/em>er alveg hugsanlegt a\u00f0 m\u00e1lnotendur \u2013 sumir hverjir a.m.k. \u2013 skynji engin or\u00f0hlutaskil \u00e1 undan <em>v<\/em> \u00ed <em>\u00deykkvi<\/em>. S\u00e9 svo er myndin <em>\u00deykk<strong>v<\/strong>b\u00e6ingur<\/em> s\u00fa sem vi\u00f0 er a\u00f0 b\u00faast. \u00cd \u00f6\u00f0ru lagi skiptir hef\u00f0in au\u00f0vita\u00f0 m\u00e1li. \u00de\u00f3tt <em>\u00deykkb\u00e6ingur<\/em> s\u00e9 mun algengari mynd eins og \u00e1\u00f0ur segir er enginn vafi \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 myndin <em>\u00deykk<strong>v<\/strong>b\u00e6ingur<\/em> hefur veri\u00f0 t\u00f6luvert notu\u00f0 \u00e1ratugum saman. B\u00e1\u00f0ar myndirnar hlj\u00f3ta a\u00f0 teljast r\u00e9ttar.<\/p>\n<p>En auk \u00feessara tveggja mynda er myndin <em>\u00deykk<strong>va<\/strong>b\u00e6ingur<\/em> einnig til, \u00fe\u00f3tt h\u00fan s\u00e9 sjaldg\u00e6fari en hinar samkv\u00e6mt <em>t\u00edmarit.is<\/em>. \u00dear er brotin meginreglan um a\u00f0 \u00e1 undan <em>-ingur<\/em> komi a\u00f0eins tv\u00f6 atkv\u00e6\u00f0i \u2013 <em>\u00deykkvab\u00e6- <\/em>er \u00ferj\u00fa. S\u00fa regla \u00e1 s\u00e9r reyndar \u00fdmsar undantekningar eins og \u00e1\u00f0ur segir en \u00fe\u00e6r vir\u00f0ast helst koma fram \u00feegar m\u00e1lnotendur skynja engin or\u00f0hlutaskil milli annars og \u00feri\u00f0ja atkv\u00e6\u00f0is. Vegna \u00feess a\u00f0 <em>v<\/em> er alveg horfi\u00f0 \u00far beygingu l\u00fdsingaror\u00f0sins <em>\u00feykkur<\/em> er hugsanlegt a\u00f0 m\u00e1lnotendur skynji <em>\u00feykkva<\/em>- sem eina heild frekar en sem beygingarmynd af <em>\u00feykkur<\/em>. Einnig er hugsanlegt a\u00f0 m\u00e1lnotendum finnist hinar myndirnar tv\u00e6r \u00f3heppilegar \u2013 <em>\u00deykkvb\u00e6ingur<\/em> af hlj\u00f3\u00f0fr\u00e6\u00f0ilegum \u00e1st\u00e6\u00f0um og <em>\u00deykkb\u00e6ingur<\/em> vegna \u00feess a\u00f0 me\u00f0 brottfalli <em>v<\/em> ver\u00f0i tengslin vi\u00f0 <em>\u00deykkvab\u00e6<\/em> ekki n\u00f3gu lj\u00f3s.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9g s\u00e1 n\u00fdlega or\u00f0i\u00f0 \u00deykkvb\u00e6ingur nota\u00f0 nokkrum sinnum \u00ed fr\u00e9tt \u00e1 vefmi\u00f0li. \u00dea\u00f0 l\u00e9k enginn vafi \u00e1 merkingunni \u2013 \u00fea\u00f0 var veri\u00f0 a\u00f0 tala um \u00edb\u00faa \u00ed \u00deykkvab\u00e6. En \u00feessi or\u00f0mynd kom m\u00e9r samt svol\u00edti\u00f0 \u00e1 \u00f3vart \u2013 \u00e9g hef\u00f0i hiklaust nota\u00f0 myndina \u00deykkb\u00e6ingur, \u00e1n v. \u00deegar \u00e9g f\u00f3r a\u00f0 sko\u00f0a \u00feetta \u00e1 t\u00edmarit.is kom [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-3638","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3638","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3638"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3638\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3639,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3638\/revisions\/3639"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3638"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3638"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3638"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}