{"id":3640,"date":"2021-03-15T08:00:02","date_gmt":"2021-03-15T08:00:02","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3640"},"modified":"2021-03-22T15:41:02","modified_gmt":"2021-03-22T15:41:02","slug":"skira-og-vigja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/03\/15\/skira-og-vigja\/","title":{"rendered":"sk\u00edra og v\u00edgja"},"content":{"rendered":"<p>I\u00f0ulega er bent \u00e1 a\u00f0 grunnmerking sagnanna\u00a0<em>sk\u00edra<\/em> og\u00a0<em>v\u00edgja<\/em> s\u00e9 kristileg \u2013 <em>sk\u00edra <\/em>merki 'gefa (e-m) nafn me\u00f0 kristilegri ath\u00f6fn' og <em>v\u00edgja<\/em> merki 'l\u00fdsa tr\u00faarlega helgi yfir (e-\u00f0) me\u00f0 v\u00edgsluath\u00f6fn' svo a\u00f0 vitna\u00f0 s\u00e9 \u00ed <em>\u00cdslenska n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em>. \u00dea\u00f0 er hins vegar algengt a\u00f0 sagnirnar s\u00e9u nota\u00f0ar um veraldlegar athafnir og tala\u00f0 um a\u00f0 <em>sk\u00edra skip<\/em>, <em>sk\u00edra h\u00fas<\/em>, <em>v\u00edgja br\u00fa<\/em>, <em>v\u00edgja h\u00fas<\/em> o.s.frv., \u00e1n \u00feess a\u00f0 nokkur kirkjunnar ma\u00f0ur komi \u00fear n\u00e1l\u00e6gt e\u00f0a um nokkra helgiath\u00f6fn s\u00e9 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. <em>\u00cdslensk n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>gefur reyndar einnig merkinguna 'taka (e-\u00f0) \u00ed notkun \u00ed fyrsta sinn' fyrir <em>v\u00edgja<\/em>, og <em>\u00cdslensk or\u00f0ab\u00f3k<\/em> nefnir merkinguna 'gefa nafn' \u00ed <em>sk\u00edra<\/em> en tekur fram a\u00f0 h\u00fan s\u00e9 \u00f3formleg.<\/p>\n<p>\u00deessi notkun sagnanna er ekki n\u00fd \u2013 \u00fea\u00f0 hefur t\u00ed\u00f0kast a.m.k. s\u00ed\u00f0an \u00e1 seinni hluta 19. aldar a\u00f0 <em>sk\u00edra skip<\/em> og <em>v\u00edgja br\u00fdr<\/em>. \u00dea\u00f0 er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r mj\u00f6g skiljanlegt a\u00f0 merkingin hnikist til \u00e1 \u00feennan h\u00e1tt. Nafngj\u00f6f er \u00f3rj\u00fafanlegur \u00fe\u00e1ttur sk\u00edrnarinnar og e\u00f0lilegt a\u00f0 m\u00f6rgum finnist h\u00fan vera a\u00f0al\u00fe\u00e1tturinn \u2013 hin auglj\u00f3sa breyting sem ver\u00f0ur vi\u00f0 sk\u00edrnina er a\u00f0 barni\u00f0 er komi\u00f0 me\u00f0 nafn. S\u00f6mulei\u00f0is er e\u00f0lilegt a\u00f0 f\u00f3lki finnist kynningin \u00e1 einhverju n\u00fdju mannvirki vera a\u00f0alatri\u00f0i\u00f0 \u00ed v\u00edgslunni, fremur en a\u00f0 veri\u00f0 s\u00e9 a\u00f0 helga mannvirki\u00f0. En \u00fea\u00f0 er reyndar ekki alltaf auglj\u00f3st hva\u00f0a s\u00f6gn \u00e6tti a\u00f0 nota \u00ed sta\u00f0 <em>v\u00edgja<\/em>.<\/p>\n<p>\u00deegar um er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a hagn\u00fdtt mannvirki \u2013 br\u00fa, veg, jar\u00f0g\u00f6ng, h\u00fas \u2013 m\u00e1 oft tala um a\u00f0 <em>opna<\/em> e\u00f0a <em>taka \u00ed notkun<\/em>. Listaverk er oft h\u00e6gt a\u00f0 <em>afhj\u00fapa<\/em> \u2013 en ekki alltaf ef um \u00fatilistaverk er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. \u00deegar hinn st\u00f3rmerki grj\u00f3ther Sigur\u00f0ar Hansen \u00e1 Haugsnesgrundum \u00ed Skagafir\u00f0i var kynntur lenti \u00e9g \u00ed miklum vanda me\u00f0 a\u00f0 finna s\u00f6gn sem \u00e6tti vi\u00f0. \u00dea\u00f0 var ekki h\u00e6gt a\u00f0 segja a\u00f0 grj\u00f3therinn yr\u00f0i <em>opna\u00f0ur<\/em>, \u00fev\u00ed a\u00f0 hann var aldrei loka\u00f0ur; ekki h\u00e6gt a\u00f0 segja a\u00f0 hann yr\u00f0i <em>tekinn \u00ed notkun<\/em>, \u00fev\u00ed a\u00f0 hann er ekki nota\u00f0ur \u00ed venjulegum skilningi; ekki h\u00e6gt a\u00f0 segja a\u00f0 hann yr\u00f0i <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/greinasafn\/grein\/1345693\/\"><em>afhj\u00fapa\u00f0ur<\/em><\/a>, \u00fev\u00ed a\u00f0 hann haf\u00f0i aldrei veri\u00f0 hulinn; og ekki m\u00e1tti segja a\u00f0 hann yr\u00f0i <em>v\u00edg\u00f0ur<\/em>, \u00fev\u00ed a\u00f0 ekki var um neina helgiath\u00f6fn a\u00f0 r\u00e6\u00f0a.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 eru ekki s\u00edst kirkjunnar menn sem amast vi\u00f0 \u00feessari merkingarbreytingu sagnanna <em>sk\u00edra <\/em>og <em>v\u00edgja<\/em>, og vilja halda \u00ed einkar\u00e9tt kirkjunnar \u00e1 \u00feessum s\u00f6gnum. \u00cd lj\u00f3si \u00feess a\u00f0 kirkjan heldur \u00fev\u00ed mj\u00f6g \u00e1 lofti hversu n\u00e1in tengsl hennar s\u00e9u vi\u00f0 \u00edslenska tungu fyndist m\u00e9r eiginlega a\u00f0 h\u00fan \u00e6tti fremur a\u00f0 fagna \u00fev\u00ed \u00feegar or\u00f0 sem eru upprunnin \u00ed kirkjulegu m\u00e1li f\u00e1 almennari merkingu. \u00deessi notkun sagnanna veldur engum misskilningi og hefur t\u00ed\u00f0kast svo lengi a\u00f0 \u00fea\u00f0 hl\u00fdtur a\u00f0 vera komin hef\u00f0 \u00e1 hana.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>I\u00f0ulega er bent \u00e1 a\u00f0 grunnmerking sagnanna\u00a0sk\u00edra og\u00a0v\u00edgja s\u00e9 kristileg \u2013 sk\u00edra merki 'gefa (e-m) nafn me\u00f0 kristilegri ath\u00f6fn' og v\u00edgja merki 'l\u00fdsa tr\u00faarlega helgi yfir (e-\u00f0) me\u00f0 v\u00edgsluath\u00f6fn' svo a\u00f0 vitna\u00f0 s\u00e9 \u00ed \u00cdslenska n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k. \u00dea\u00f0 er hins vegar algengt a\u00f0 sagnirnar s\u00e9u nota\u00f0ar um veraldlegar athafnir og tala\u00f0 um a\u00f0 sk\u00edra skip, sk\u00edra [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-3640","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3640","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3640"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3640\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3641,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3640\/revisions\/3641"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3640"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3640"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3640"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}