{"id":3646,"date":"2021-03-12T08:00:11","date_gmt":"2021-03-12T08:00:11","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3646"},"modified":"2021-03-28T15:46:53","modified_gmt":"2021-03-28T15:46:53","slug":"atviksord-a-lausu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/03\/12\/atviksord-a-lausu\/","title":{"rendered":"Atviksor\u00f0 \u00e1 lausu"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r var spurt \u00ed Facebook-h\u00f3pnum M\u00e1lspjall hvort \u00e6tti a\u00f0 segja <em>hva\u00f0 skulda \u00e9g \u00fe\u00e9r miki\u00f0<\/em>? e\u00f0a <em>hversu miki\u00f0 skulda \u00e9g \u00fe\u00e9r<\/em>? \u00c9g svara\u00f0i \u00fev\u00ed til a\u00f0 hvort tveggja v\u00e6ri r\u00e9tt en \u00fea\u00f0 s\u00ed\u00f0ara v\u00e6ri formlegra, og \u00e9g myndi alltaf nota \u00fea\u00f0 fyrra \u00ed venjulegu tali. En \u00fat fr\u00e1 \u00feessu f\u00f3r \u00e9g a\u00f0 velta \u00feessum setningager\u00f0um svol\u00edti\u00f0 fyrir m\u00e9r. \u00dearna er spurnaratviksor\u00f0, <em>hva\u00f0<\/em>\/<em>hversu<\/em>, sem stendur me\u00f0 l\u00fdsingaror\u00f0i, <em>miki\u00f0<\/em>. Eitt af hlutverkum atviksor\u00f0a er einmitt a\u00f0 standa me\u00f0 l\u00fdsingaror\u00f0um og \u00e1kvar\u00f0a \u00feau n\u00e1nar. \u00dev\u00ed hlutverki gegna t.d. feitletru\u00f0u atviksor\u00f0in \u00ed setningunum <em>hann er <strong><u>ferlega <\/u><\/strong><u>lei\u00f0inlegur<\/u><\/em>; <em>\u00fea\u00f0 er <strong><u>skelfilega <\/u><\/strong><u>lj\u00f3tt<\/u> a\u00f0 sj\u00e1 \u00feetta<\/em>; <em>\u00feetta er <strong><u>hrikalega <\/u><\/strong><u>s\u00e6tt<\/u> barn<\/em>.<\/p>\n<p>En eitt af \u00fev\u00ed sem er \u00f3venjulegt \u00ed \u00edslenskri setningager\u00f0 er a\u00f0 (sum) sl\u00edk atviksor\u00f0 er h\u00e6gt a\u00f0 sl\u00edta fr\u00e1 l\u00fdsingaror\u00f0inu og l\u00e1ta \u00feau standa fremst \u00ed setningunni \u00ed sta\u00f0inn: <strong><em>ferlega <\/em><\/strong><em>er hann lei\u00f0inlegur<\/em>; <strong><em>skelfilega <\/em><\/strong><em>er lj\u00f3tt a\u00f0 sj\u00e1 \u00feetta<\/em>; <strong><em>hrikalega <\/em><\/strong><em>er \u00feetta s\u00e6tt barn<\/em>. Merkingin er s\u00fa sama, en e.t.v. er meiri \u00e1hersla \u00e1 atviksor\u00f0inu \u00feegar \u00fea\u00f0 stendur fremst. \u00deetta er \u00fatiloka\u00f0 a\u00f0 gera \u00ed skyldum m\u00e1lum s.s. d\u00f6nsku og ensku; *<em>forf\u00e6rdelig er han kedelig<\/em> og *<em>terribly he is boring<\/em> eru alvondar setningar. En reyndar gildir \u00feetta ekki um \u00f6ll atviksor\u00f0 \u2013 \u00fea\u00f0 er miklu s\u00ed\u00f0ra e\u00f0a jafnvel \u00fatiloka\u00f0 a\u00f0 segja *<strong><em>frekar <\/em><\/strong><em>er hann lei\u00f0inlegur<\/em>, e\u00f0a *<strong><em>d\u00e1l\u00edti\u00f0 <\/em><\/strong><em>er lj\u00f3tt a\u00f0 sj\u00e1 \u00feetta<\/em>, e\u00f0a *<strong><em>mj\u00f6g <\/em><\/strong><em>er \u00feetta s\u00e6tt barn<\/em>.<\/p>\n<p>Svipa\u00f0 er \u00e1 fer\u00f0um \u00ed \u00e1\u00f0urnefndum setningum me\u00f0 <em>hva\u00f0 <\/em>og <em>hversu<\/em>. \u00cd <strong><em><u>hversu <\/u><\/em><\/strong><em><u>miki\u00f0<\/u> skulda \u00e9g \u00fe\u00e9r<\/em>? stendur spurnaratviksor\u00f0i\u00f0 me\u00f0 l\u00fdsingaror\u00f0inu sem \u00fea\u00f0 \u00e1 vi\u00f0, en \u00ed <strong><em>hva\u00f0 <\/em><\/strong><em>skulda \u00e9g \u00fe\u00e9r miki\u00f0<\/em>? er \u00fea\u00f0 sliti\u00f0 fr\u00e1 \u00fev\u00ed. \u00dea\u00f0 er eins og <em>hva\u00f0<\/em> og <em>hversu <\/em>hafi \u00fearna me\u00f0 s\u00e9r \u00e1kve\u00f0na verkaskiptingu \u2013 \u00fea\u00f0 er vissulega h\u00e6gt a\u00f0 segja <em>hva\u00f0 miki\u00f0 skulda \u00e9g \u00fe\u00e9r<\/em>? en <em>hversu skulda \u00e9g \u00fe\u00e9r miki\u00f0<\/em>? hlj\u00f3mar svol\u00edti\u00f0 undarlega. \u00dea\u00f0 m\u00e1 bera \u00feetta saman vi\u00f0 verkaskiptingu <em>mj\u00f6g<\/em> og <em>miki\u00f0<\/em> \u00ed d\u00e6mum eins og <em>miki\u00f0<\/em>\/<em>*mj\u00f6g held \u00e9g a\u00f0 \u00fe\u00e6r s\u00e9u g\u00f3\u00f0ar<\/em> \u00fear sem atviksor\u00f0i\u00f0 er sliti\u00f0 fr\u00e1 l\u00fdsingaror\u00f0inu og <em>\u00e9g held a\u00f0 \u00fe\u00e6r s\u00e9u mj\u00f6g<\/em>\/<em>*miki\u00f0 g\u00f3\u00f0ar <\/em>\u00fear sem \u00fea\u00f0 stendur me\u00f0 \u00fev\u00ed.<\/p>\n<p>\u00deetta vissi \u00e9g fyrir. En \u00feegar \u00e9g f\u00f3r a\u00f0 velta \u00feessu fyrir m\u00e9r \u00ed g\u00e6r \u00e1tta\u00f0i \u00e9g mig \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 er ekki alltaf h\u00e6gt a\u00f0 sl\u00edta <em>hva\u00f0<\/em> fr\u00e1 l\u00fdsingaror\u00f0inu \u00e1 \u00feennan h\u00e1tt. \u00dea\u00f0 er \u00ed g\u00f3\u00f0u lagi a\u00f0 segja b\u00e6\u00f0i <em>hva\u00f0 er h\u00fan g\u00f6mul<\/em>? og <em>hversu g\u00f6mul er h\u00fan<\/em>?, <em>hva\u00f0 er hann st\u00f3r<\/em>? og <em>hversu st\u00f3r er hann<\/em>? \u2013 en hins vegar er a\u00f0eins h\u00e6gt a\u00f0 segja <em>hversu g\u00f3\u00f0 er h\u00fan<\/em>?, varla *<em>hva\u00f0 er h\u00fan g\u00f3\u00f0<\/em>?, og <em>hversu lei\u00f0inlegt er \u00feetta<\/em>?, varla *<em>hva\u00f0 er \u00feetta lei\u00f0inlegt<\/em>? \u00cd flj\u00f3tu brag\u00f0i s\u00fdnist m\u00e9r a\u00f0 til \u00feess a\u00f0 h\u00e6gt s\u00e9 a\u00f0 nota <em>hva\u00f0<\/em> og sl\u00edta \u00fea\u00f0 fr\u00e1 l\u00fdsingaror\u00f0inu \u00feurfi a\u00f0 vera h\u00e6gt a\u00f0 beita einhverjum hlutl\u00e6gum m\u00e6likvar\u00f0a \u00e1 l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 \u2013 \u00e1rum, sentimetrum o.s.frv. \u00deetta gangi ekki ef l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 felur \u00ed s\u00e9r hugl\u00e6gt mat.<\/p>\n<p>\u00deetta haf\u00f0i \u00e9g aldrei hugsa\u00f0 \u00fat \u00ed \u00e1\u00f0ur og kannski er \u00feetta bara misskilningur e\u00f0a rugl \u00ed m\u00e9r \u2013 en \u00e9g held samt ekki. \u00c9g lag\u00f0i setningarnar h\u00e9rna a\u00f0 ofan fyrir konuna m\u00edna (\u00e1n \u00feess a\u00f0 segja eftir hverju \u00e9g v\u00e6ri a\u00f0 fiska) og spur\u00f0i m.a. hvort v\u00e6ri h\u00e6gt a\u00f0 segja <em>hva\u00f0 er h\u00fan g\u00f3\u00f0<\/em>? H\u00fan velti \u00feessu fyrir s\u00e9r og sag\u00f0i svo j\u00e1 \u2013 t.d. <em>g\u00f3\u00f0 \u00ed \u00ed\u00fer\u00f3ttum<\/em>. En \u00fear er einmitt hugsanlegt a\u00f0 beita hlutl\u00e6gum m\u00e6likvar\u00f0a \u00e1 merkingu l\u00fdsingaror\u00f0ins. Hugsi\u00f0 ykkur hva\u00f0 tungum\u00e1li\u00f0 er undursamlegt \u2013 sama hva\u00f0 ma\u00f0ur p\u00e6lir miki\u00f0 og lengi \u00ed \u00fev\u00ed, ma\u00f0ur er alltaf a\u00f0 uppg\u00f6tva eitthva\u00f0 n\u00fdtt.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r var spurt \u00ed Facebook-h\u00f3pnum M\u00e1lspjall hvort \u00e6tti a\u00f0 segja hva\u00f0 skulda \u00e9g \u00fe\u00e9r miki\u00f0? e\u00f0a hversu miki\u00f0 skulda \u00e9g \u00fe\u00e9r? \u00c9g svara\u00f0i \u00fev\u00ed til a\u00f0 hvort tveggja v\u00e6ri r\u00e9tt en \u00fea\u00f0 s\u00ed\u00f0ara v\u00e6ri formlegra, og \u00e9g myndi alltaf nota \u00fea\u00f0 fyrra \u00ed venjulegu tali. En \u00fat fr\u00e1 \u00feessu f\u00f3r \u00e9g a\u00f0 velta \u00feessum [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-3646","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3646","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3646"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3646\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3647,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3646\/revisions\/3647"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3646"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3646"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3646"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}