{"id":3673,"date":"2021-04-03T08:00:04","date_gmt":"2021-04-03T08:00:04","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=3673"},"modified":"2021-04-02T17:38:16","modified_gmt":"2021-04-02T17:38:16","slug":"vegna-thess-ad-thad-er-haegt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2021\/04\/03\/vegna-thess-ad-thad-er-haegt\/","title":{"rendered":"Vegna \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 er h\u00e6gt"},"content":{"rendered":"<p>N\u00fdlega hlusta\u00f0i \u00e9g \u00e1 fr\u00f3\u00f0legan \u00fatvarps\u00fe\u00e1tt \u00fear sem margs kyns <em>fatlanir <\/em>og <em>raskanir <\/em>bar \u00e1 g\u00f3ma. \u00de\u00e1 rifja\u00f0ist upp fyrir m\u00e9r a\u00f0 \u00e9g hef stundum s\u00e9\u00f0 amast vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feessi or\u00f0 s\u00e9u notu\u00f0 \u00ed fleirt\u00f6lu, r\u00e9tt eins og <em>g\u00f6sin <\/em>sem miki\u00f0 hefur veri\u00f0 tu\u00f0a\u00f0 um undanfari\u00f0. Fyrir nokkrum \u00e1rum las \u00e9g t.d. \u00ed <a href=\"https:\/\/timarit.is\/files\/43403739\">m\u00e1lfarspistli<\/a>: \u201e[\u2026] sum \u00edslensk or\u00f0 ver\u00f0a alveg gal\u00f3m\u00f6guleg \u00ed fleirt\u00f6lu. Til d\u00e6mis \u00fer\u00e1tta\u00f0i \u00e9g lengi vi\u00f0 fr\u00e6\u00f0imann um or\u00f0i\u00f0 fatlanir. \u00c9g sag\u00f0i honum a\u00f0 h\u00e6gt v\u00e6ri a\u00f0 tala um margs konar f\u00f6tlun e\u00f0a \u00fdmsar tegundir f\u00f6tlunar en hann sat vi\u00f0 sinn keip og sag\u00f0i a\u00f0 fleirt\u00f6lumynd or\u00f0sins hef\u00f0i unni\u00f0 s\u00e9r \u00feegnr\u00e9tt \u00ed fr\u00e6\u00f0unum. Hva\u00f0 sem \u00fev\u00ed l\u00ed\u00f0ur \u00feykir m\u00e9r s\u00fa mynd or\u00f0sins lj\u00f3t \u00e1 sama h\u00e1tt og g\u00f6sin [\u2026].\u201c<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er au\u00f0vita\u00f0 enginn vafi \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 <em>g\u00f6s <\/em>og <em>fatlanir <\/em>er r\u00e9tt myndu\u00f0 fleirtala af <em>gas <\/em>og <em>f\u00f6tlun<\/em>, enda hefur \u00fea\u00f0 svo sem ekki veri\u00f0 dregi\u00f0 \u00ed efa. Hins vegar hefur \u00fev\u00ed veri\u00f0 haldi\u00f0 fram a\u00f0 fleirtala \u00feessara or\u00f0a s\u00e9 \u201eekki til\u201c, e\u00f0a \u00fe\u00e1 a.m.k. a\u00f0 h\u00fan s\u00e9 \u201e\u00f3\u00fe\u00f6rf\u201c. \u00dea\u00f0 stenst au\u00f0vita\u00f0 enga sko\u00f0un. \u00dea\u00f0 hefur veri\u00f0 bent \u00e1 a\u00f0 fleirtalan <em>g\u00f6s <\/em>var notu\u00f0 \u00feegar \u00e1 19. \u00f6ld, og fleirtalan <em>fatlanir <\/em>kemur fyrir \u00ed upphafi 20. aldar. \u00dea\u00f0 voru bara ekki mikil not fyrir fleirt\u00f6lu \u00feessara or\u00f0a til skamms t\u00edma, og \u00feess vegna finnst m\u00f6rgum h\u00fan framandi og telja hana \u00fear af lei\u00f0andi ranga. En breyttar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur og breytt vi\u00f0horf \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9laginu valda \u00fev\u00ed a\u00f0 fleirtalan er n\u00fana gagnleg og nau\u00f0synleg.<\/p>\n<p>\u00deetta er fullkomlega e\u00f0lilegt. \u00cd pistlinum sem \u00e1\u00f0ur er vitna\u00f0 til er \u00fev\u00ed haldi\u00f0 fram (reyndar ranglega) a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <em>b\u00fasl\u00f3\u00f0 <\/em>hafi varla t\u00ed\u00f0kast \u00ed fleirt\u00f6lu fyrr en flytja \u00feurfti <em>b\u00fasl\u00f3\u00f0ir <\/em>Vestmannaeyinga til lands \u00ed gosinu 1973 og \u00fe\u00e1 hafi fleirtalan skoti\u00f0 upp kollinum, \u201e\u00fdmsum til ama og lei\u00f0inda\u201c. En \u00fe\u00f3 ekki \u00f6llum: \u201ePr\u00f3fessor Halld\u00f3r Halld\u00f3rsson [\u2026] s\u00e1 ekkert athugavert vi\u00f0 \u00feessa or\u00f0mynd, benti okkur \u00e1 a\u00f0 tungum\u00e1li\u00f0 v\u00e6ri f\u00e9lagslegt fyrirbrig\u00f0i og hlyti a\u00f0 taka mi\u00f0 af breyttum a\u00f0st\u00e6\u00f0um \u00ed samf\u00e9laginu.\u201c \u00deetta er einmitt m\u00e1li\u00f0. Tungum\u00e1li\u00f0 ver\u00f0ur a\u00f0 \u00fej\u00f3na \u2013 og ver\u00f0ur a\u00f0 f\u00e1 a\u00f0 \u00fej\u00f3na \u2013 \u00fev\u00ed samf\u00e9lagi sem notar \u00fea\u00f0. Ef samf\u00e9lagi\u00f0 breytist, eins og \u00fea\u00f0 gerir \u00f3hj\u00e1kv\u00e6milega, ver\u00f0ur tungum\u00e1li\u00f0 a\u00f0 f\u00e1 a\u00f0 gera \u00fea\u00f0 l\u00edka.<\/p>\n<p>Au\u00f0vita\u00f0 g\u00e6tum vi\u00f0 haldi\u00f0 \u00e1fram a\u00f0 tala um <em>\u00fdmsar gastegundir<\/em> og <em>margs konar f\u00f6tlun<\/em> \u00ed sta\u00f0 \u00feess a\u00f0 tala um <em>g\u00f6s <\/em>og <em>fatlanir<\/em>. En hverju v\u00e6rum vi\u00f0 b\u00e6ttari? Hvers vegna ekki a\u00f0 nota e\u00f0lilega og r\u00e9tt mynda\u00f0a fleirt\u00f6lu sem er miklu liprari? Eigum vi\u00f0 a\u00f0 hafna fleirt\u00f6lumyndunum bara af \u00fev\u00ed a\u00f0 vi\u00f0 sem erum \u00e1 mi\u00f0jum aldri og eldri \u00feekkjum \u00fe\u00e6r ekki \u00far \u00e6sku okkar og finnst \u00fe\u00e6r \u00feess vegna ankannanlegar og jafnvel lj\u00f3tar? Ef vi\u00f0 gerum \u00fea\u00f0 erum vi\u00f0 a\u00f0 r\u00e1\u00f0ast \u00e1 einn mikilv\u00e6gasta og st\u00f3rkostlegasta \u00fe\u00e1tt tungum\u00e1lsins \u2013 sk\u00f6punarm\u00e1ttinn. \u00deennan sk\u00f6punarm\u00e1tt sem vi\u00f0 h\u00f6fum \u00f6ll \u00e1 valdi okkar og gerir tungum\u00e1linu kleift a\u00f0 endurn\u00fdja sig og vera \u00ed takt vi\u00f0 t\u00edmann.<\/p>\n<p>Ein minnisst\u00e6\u00f0asta sj\u00f3nvarpsaugl\u00fdsing seinni \u00e1ra er s\u00fa \u00fear sem J\u00f3n Gnarr \u00ed hlutverki starfsmanns Prentmets r\u00e6ddi \u00ed s\u00edmann vi\u00f0 vi\u00f0skiptavin sem l\u00e9t s\u00e9r ekki n\u00e6gja svari\u00f0 \u201eNei, \u00fea\u00f0 er ekki h\u00e6gt\u201c vi\u00f0 einhverri spurningu og spur\u00f0i hvers vegna \u00fea\u00f0 v\u00e6ri ekki h\u00e6gt. \u00de\u00e1 var J\u00f3ni n\u00f3g bo\u00f0i\u00f0 og svara\u00f0i me\u00f0 \u00fej\u00f3sti: \u201e<strong>Vegna \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 er ekki h\u00e6gt.<\/strong>\u201c M\u00e9r dettur \u00feetta oft \u00ed hug \u00feegar \u00e9g s\u00e9 f\u00f3lk agn\u00faast \u00fat \u00ed einhver tilbrig\u00f0i e\u00f0a (meintar) n\u00fdjungar \u00ed m\u00e1linu. Fyrir \u00fev\u00ed eru oft engin m\u00e1lefnaleg r\u00f6k, og ef spurt er hvers vegna ekki s\u00e9 h\u00e6gt a\u00f0 segja svona ver\u00f0ur svari\u00f0 oft \u2013 efnislega \u2013 \u201eVegna \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 er ekki h\u00e6gt\u201c.<\/p>\n<p>L\u00e1tum okkur ekki n\u00e6gja \u00fea\u00f0 svar. \u00dea\u00f0 er nefnilega allt m\u00f6gulegt h\u00e6gt.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00fdlega hlusta\u00f0i \u00e9g \u00e1 fr\u00f3\u00f0legan \u00fatvarps\u00fe\u00e1tt \u00fear sem margs kyns fatlanir og raskanir bar \u00e1 g\u00f3ma. \u00de\u00e1 rifja\u00f0ist upp fyrir m\u00e9r a\u00f0 \u00e9g hef stundum s\u00e9\u00f0 amast vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feessi or\u00f0 s\u00e9u notu\u00f0 \u00ed fleirt\u00f6lu, r\u00e9tt eins og g\u00f6sin sem miki\u00f0 hefur veri\u00f0 tu\u00f0a\u00f0 um undanfari\u00f0. Fyrir nokkrum \u00e1rum las \u00e9g t.d. \u00ed m\u00e1lfarspistli: [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-3673","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3673","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3673"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3673\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3675,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3673\/revisions\/3675"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3673"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3673"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3673"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}